Σήμα κινδύνου εκπέμπει το υπουργείο Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ) προς τους φορείς του Δημοσίου που εξακολουθούν να καθυστερούν συστηματικά τις πληρωμές τους προς ιδιώτες, με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές να έχουν ξεπεράσει πλέον τα 3 δισ. ευρώ. Η εικόνα αυτή όχι μόνο στραγγαλίζει τη ρευστότητα της αγοράς, αλλά επαναφέρει και την Ελλάδα στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών θεσμών.
Η εξόφληση των χρεών του Δημοσίου αποτελεί βασικό στοίχημα του προϋπολογισμού και κεντρικό άξονα της εγκυκλίου για την εκτέλεσή του το 2026. Το μήνυμα είναι σαφές: η συσσώρευση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων υπονομεύει τη δημοσιονομική πειθαρχία και επιβαρύνει την πραγματική οικονομία, την ώρα που τα διαθέσιμα κονδύλια υπάρχουν.
Στο πλαίσιο αυτό, οι οικονομικές υπηρεσίες των υπουργείων, των νοσοκομείων, των ΟΤΑ και των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης καλούνται να βάλουν τέλος στις καθυστερήσεις, δίνοντας προτεραιότητα στην αποπληρωμή παλαιών οφειλών και αποφεύγοντας τη δημιουργία νέων «φέσιων». Παράλληλα, υποχρεούνται να εντοπίζουν τις αιτίες των καθυστερήσεων και να παρεμβαίνουν άμεσα, είτε με διοικητικές αποφάσεις είτε με νομοθετικές πρωτοβουλίες.
Στο μικροσκόπιο οι ασυνεπείς
Όσοι φορείς συνεχίσουν να αγνοούν τις υποχρεώσεις τους, μπαίνουν πλέον σε καθεστώς αυξημένης επιτήρησης. Το υπουργείο Οικονομικών προειδοποιεί ότι θα δίνει στη δημοσιότητα στοιχεία για τις καθυστερήσεις, επιλέγοντας την οδό της «δημόσιας έκθεσης» ως εργαλείο πίεσης για συμμόρφωση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην πλήρη καταγραφή όλων των οφειλών, ακόμη και εκείνων που συνδέονται με δικαστικές εκκρεμότητες, κατασχέσεις ή ελλιπή δικαιολογητικά, ώστε να υπάρχει σαφής και ενιαία εικόνα του προβλήματος.
Τα χρέη ξαναπαίρνουν την ανηφόρα
Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση που είχε επιτευχθεί την περίοδο 2018–2022, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου έχουν επιστρέψει σε επίπεδα που θυμίζουν την προ του 2017 εποχή, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώνει το ΥΠΟΙΚ. Πρωταθλητές στις καθυστερήσεις παραμένουν τα νοσοκομεία, με χρέη άνω των 1,7 δισ. ευρώ, εξέλιξη που έχει ήδη κοστίσει στη χώρα καταδίκη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Ακολουθούν οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης, ο ΕΟΠΥΥ, οι δήμοι και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, συγκροτώντας ένα εκρηκτικό μείγμα οφειλών που βαραίνει την αγορά και τους προμηθευτές του Δημοσίου. Μοναδική φωτεινή εξαίρεση αποτελούν οι κύριες συντάξεις, όπου οι καθυστερήσεις έχουν περιοριστεί αισθητά. Ωστόσο, οι επικουρικές εξακολουθούν να «κολλάνε», με βασικό εμπόδιο την έλλειψη πλήρους ψηφιοποίησης των αρχείων.
Ψηφιακά εργαλεία και έλεγχος
Για να μπει τέλος σε ένα πρόβλημα που χρονίζει, ειδική επιτροπή του ΥΠΟΙΚ αναλύει πλέον σε βάθος τα αίτια των καθυστερήσεων, ενώ ταυτόχρονα τέθηκε σε λειτουργία νέα ψηφιακή πλατφόρμα για την ηλεκτρονική υποβολή τιμολογίων προς το Δημόσιο. Στόχος είναι, για πρώτη φορά, να υπάρξει πλήρης χαρτογράφηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών: ποιοι χρωστούν, πόσα χρωστούν και –κυρίως– γιατί οι πληρωμές «κολλάνε», παρά το γεγονός ότι τα χρήματα έχουν ήδη προβλεφθεί και εγγραφεί στο δημόσιο χρέος.