Σοβαρή οικονομική πίεση, περιορισμένη αγοραστική δύναμη και έντονη αβεβαιότητα συνθέτουν σήμερα την καθημερινότητα των νοικοκυριών της Αττικής, σύμφωνα με τα ευρήματα της νέας Έρευνας Γνώμης Καταναλωτών που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών από την RASS. Η εικόνα που προκύπτει είναι καθαρή: η ακρίβεια έχει μετατραπεί από μακροοικονομικό δείκτη σε καθημερινή δοκιμασία για τα περισσότερα νοικοκυριά.
Περισσότεροι από 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι επηρεάζονται πολύ ή αρκετά από την άνοδο των τιμών, ενώ το 74% αναφέρει ότι η αγοραστική του δύναμη έχει επιδεινωθεί τα τελευταία δύο χρόνια. Σχεδόν 8 στους 10 έχουν αναγκαστεί να περικόψουν δαπάνες, ακόμη και σε βασικές κατηγορίες όπως τρόφιμα, ενέργεια και υπηρεσίες υγείας, στοιχείο που καταγράφει τη μετατόπιση της κατανάλωσης από την επιλογή στην ανάγκη.
Στρεβλώσεις στην αγορά και έλλειμμα ελέγχων
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αντίληψη των πολιτών για εκτεταμένες στρεβλώσεις και αθέμιτες πρακτικές σε κρίσιμους κλάδους. Τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα –αγαθά πρώτης ανάγκης που καθορίζουν το κόστος ζωής– συγκεντρώνουν τις περισσότερες αναφορές. Παράλληλα, το 68% εκτιμά ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν ελέγχουν επαρκώς την αγορά, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη και επιβαρύνοντας τις υγιείς μικρομεσαίες επιχειρήσεις που λειτουργούν με όρους θεμιτού ανταγωνισμού.
Υγεία: δημόσιο vs ιδιωτικό σύστημα
Στον τομέα της υγείας, η έρευνα αποτυπώνει σαφή διαφοροποίηση: περίπου 6 στους 10 δηλώνουν ικανοποιημένοι από τις ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, έναντι 4 στους 10 από τις δημόσιες. Παρά τη χαμηλότερη ικανοποίηση, το δημόσιο σύστημα παραμένει βασικός πυλώνας νοσηλείας, κυρίως λόγω κόστους και καθολικής πρόσβασης. Η ασφάλιση υγείας αντιμετωπίζεται κυρίως ως «δίχτυ ασφαλείας» για σοβαρά περιστατικά και λιγότερο ως εργαλείο καθημερινής πρόληψης.
Ασφάλιση: υποχρέωση αντί πρόληψης
Η ασφάλιση στην Ελλάδα εξακολουθεί να λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως υποχρεωτική επιλογή (π.χ. αυτοκίνητο) και όχι ως συνειδητή πράξη πρόληψης. Σημαντικό ποσοστό πολιτών δεν διαθέτει ασφαλιστικό προϊόν ή έχει διακόψει συμβόλαια λόγω υψηλού κόστους ή μη ικανοποιητικών παροχών. Ταυτόχρονα, καταγράφεται έλλειμμα ασφαλιστικής γνώσης, καθώς πάνω από 8 στους 10 αγνοούν βασικές χρεώσεις των συμβολαίων, γεγονός που ενισχύει τη δυσπιστία απέναντι στον κλάδο.
Τράπεζες: υποδομή συναλλαγών, όχι εμπιστοσύνης
Οι πολίτες εμφανίζονται μέτρια ικανοποιημένοι από τις τραπεζικές υπηρεσίες, ωστόσο η σχέση παραμένει εύθραυστη. Οι τράπεζες χρησιμοποιούνται κυρίως ως μέσο συναλλαγών και λιγότερο ως φορείς αποταμίευσης ή επένδυσης, ενώ ιδιαίτερα αρνητική είναι η εικόνα για τη διαχείριση των «κόκκινων δανείων» και τη δράση των εισπρακτικών εταιρειών. Επιπλέον, η πλειονότητα δηλώνει χαμηλή εμπιστοσύνη στα ασφαλιστικά προϊόντα που προωθούνται από τις τράπεζες, με αρκετούς να αναφέρουν ότι η ασφάλιση παρουσιάστηκε ως προϋπόθεση για τη χορήγηση άλλου τραπεζικού προϊόντος.
Το μήνυμα του ΕΕΑ
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο πρόεδρος του ΕΕΑ, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, επισημαίνει ότι «η ακρίβεια έχει πάψει να είναι αφηρημένη έννοια και έχει μετατραπεί σε καθημερινή δοκιμασία για την κοινωνία και την αγορά». Όπως τονίζει, η άνοδος των τιμών συμπιέζει το διαθέσιμο εισόδημα, περιορίζει τις επιλογές και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στους βασικούς μηχανισμούς της οικονομίας, επιβαρύνοντας καταναλωτές και υγιείς επιχειρήσεις.