Η πρόσφατη αύξηση των ημερήσιων ορίων συναλλαγών μέσω του συστήματος άμεσων πληρωμών IRIS (από τα 500 στα 1.000 ευρώ), η οποία τέθηκε σε ισχύ από τις 15 Ιανουαρίου, σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου αυστηρών ελέγχων από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Στόχος είναι ο εντοπισμός επιχειρήσεων και ελευθέρων επαγγελματιών που, παρά την καθολική εφαρμογή του μέτρου, αποφεύγουν τη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές, αφήνοντας «παράθυρα» φοροδιαφυγής.
Οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ έχουν λάβει εντολή για σαρωτικούς ελέγχους, οι οποίοι θα πραγματοποιούνται σε 24ωρη βάση. Η Φορολογική Αρχή γνωρίζει καλά πως, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, υπάρχουν ακόμη εταιρείες που χρησιμοποιούν διάφορα ψηφιακά «κόλπα» για να παρακάμπτουν το σύστημα και να μην δηλώνουν τον πραγματικό τους τζίρο.
Τι ψάχνουν οι ελεγκτές: Η λίστα των παραβάσεων
Στο μικροσκόπιο των κλιμακίων μπαίνει όλο το φάσμα της συναλλακτικής δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, τα αρμόδια όργανα ελέγχουν:
-
Τη νομιμότητα του ΦΗΜ: Εξετάζεται εξονυχιστικά αν η επιχείρηση διαθέτει δηλωμένο Φορολογικό Ηλεκτρονικό Μηχανισμό (ΦΗΜ), ο οποίος πρέπει να είναι απολύτως συμβατός με τις τεχνικές προδιαγραφές του Υπουργείου Οικονομικών. Η χρήση μη συμβατού ή αδήλωτου μηχανισμού λογίζεται ως βαρύτατη παράβαση.
-
Τη διασύνδεση POS – Ταμειακής: Ελέγχεται αν τα τερματικά αποδοχής καρτών επικοινωνούν υποχρεωτικά με την ταμειακή. Κάθε πληρωμή με κάρτα πρέπει να «κλειδώνει» αυτόματα το ποσό της απόδειξης. Η έλλειψη αυτής της διασύνδεσης συνιστά αδίκημα που επιφέρει υψηλά πρόστιμα.
-
Τη διαβίβαση στο myDATA: Οι ελεγκτές διαπιστώνουν αν οι συναλλαγές που διεκπεραιώνονται μέσω POS εμφανίζονται ταυτόχρονα στον ΦΗΜ και στην πλατφόρμα myDATA. Η άμεση και ταυτόχρονη καταγραφή είναι η μόνη δικλείδα ασφαλείας για την πλήρη διαφάνεια και την αποτροπή απόκρυψης εσόδων.
-
Τα «μαύρα» POS: Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον εντοπισμό τερματικών που λειτουργούν μεμονωμένα, χωρίς καμία σύνδεση με την ταμειακή μηχανή. Η πρακτική αυτή θεωρείται ευθεία προσπάθεια φοροδιαφυγής και αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη αυστηρότητα.
Η περίπτωση προστίμου 20.000 ευρώ και η απόρριψη της προσφυγής
Ενδεικτική της μηδενικής ανοχής που επιδεικνύουν οι αρχές είναι μια πρόσφατη υπόθεση που αφορά το φορολογικό έτος 2024, με την «καμπάνα» όμως να πέφτει στις αρχές του 2026.
Συγκεκριμένα, επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους 20.000 ευρώ σε επιχείρηση η οποία δεν είχε διασυνδέσει εμπρόθεσμα τα τερματικά POS με τον φορολογικό μηχανισμό και τον πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης. Η εταιρεία προσέφυγε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, επικαλούμενη «τεχνικές δυσκολίες» και αδυναμία ολοκλήρωσης της διαδικασίας παρά τις προσπάθειές της. Η προσφυγή της, ωστόσο, απορρίφθηκε, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η διασύνδεση με το IRIS και τα POS είναι υποχρέωση και όχι επιλογή.
Ο «λογαριασμός» των προστίμων
Το ποινολόγιο για όσους δεν συμμορφώνονται είναι ιδιαίτερα βαρύ και αφορά τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους τεχνικούς υποστήριξης:
-
Για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία: Το πρόστιμο ανέρχεται στα 10.000 ευρώ.
-
Για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία: Το ποσό διπλασιάζεται και φτάνει τα 20.000 ευρώ.
-
Για εταιρείες λογισμικού: Προβλέπονται κυρώσεις που φτάνουν μέχρι και την ανάκληση της άδειας λειτουργίας για τις εταιρείες πώλησης και υποστήριξης των απαραίτητων λογισμικών, εάν διαπιστωθεί υπαιτιότητα.
Ωστόσο, ο νόμος προβλέπει μια ελάφρυνση της τάξεως του 50% στο ύψος του προστίμου, αποκλειστικά για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς (έως 500 κατοίκους) ή σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων.