Σε μια νέα εποχή πλήρους φορολογικής διαφάνειας εισέρχεται η αγορά των κρυπτονομισμάτων, καθώς η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αποκτά πλέον ολοκληρωμένη εικόνα για τη δραστηριότητα των φορολογουμένων που επενδύουν ή συναλλάσσονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως αποτέλεσμα της ένταξης της Ελλάδας στο διεθνές σύστημα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών για τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, που έχει θεσπιστεί στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ. Με το νέο πλαίσιο, οι συναλλαγές σε crypto –είτε πραγματοποιούνται σε ελληνικές είτε σε ξένες πλατφόρμες– παύουν να αποτελούν «γκρίζα ζώνη» για τις φορολογικές αρχές.
Παγκόσμιο δίκτυο φορολογικής πληροφόρησης
Με την κύρωση της πολυμερούς συμφωνίας για το Crypto-Asset Reporting Framework (CARF), το μοντέλο ανταλλαγής πληροφοριών που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια στις τράπεζες επεκτείνεται και στον χώρο των κρυπτονομισμάτων. Όπως ακριβώς οι τράπεζες αποστέλλουν στοιχεία για καταθέσεις και κινήσεις λογαριασμών, έτσι πλέον και τα ανταλλακτήρια crypto θα διαβιβάζουν αναλυτικά δεδομένα για τις συναλλαγές των χρηστών τους. Η ανταλλαγή των πληροφοριών θα γίνεται αυτόματα, σε ετήσια βάση, μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στη συμφωνία, δημιουργώντας ένα διεθνές δίκτυο ελέγχου της ψηφιακής οικονομίας.
Κεντρικός ρόλος της ΑΑΔΕ
Στο νέο σύστημα, η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει τον ρόλο της αρμόδιας αρχής για τη συλλογή, επεξεργασία και διαβίβαση των στοιχείων που αφορούν χρήστες κρυπτοστοιχείων. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 και κάθε χρόνο thereafter, η Ελλάδα θα αποστέλλει δεδομένα σε άλλες φορολογικές διοικήσεις, ενώ ταυτόχρονα θα λαμβάνει πληροφορίες για Έλληνες φορολογικούς κατοίκους που δραστηριοποιούνται σε πλατφόρμες του εξωτερικού.
Υποχρεώσεις για ανταλλακτήρια και παρόχους
Οι λεγόμενοι «πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων» –ανταλλακτήρια, μεσίτες, πλατφόρμες trading και ψηφιακά πορτοφόλια που διαχειρίζονται κεφάλαια πελατών– μπαίνουν πλέον στο μικροσκόπιο των φορολογικών αρχών. Υποχρεώνονται να εφαρμόζουν αυστηρές διαδικασίες ταυτοποίησης, να συλλέγουν στοιχεία φορολογικής κατοικίας και ΑΦΜ και να διατηρούν αναλυτικά αρχεία συναλλαγών για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Τα στοιχεία που θα διαβιβάζονται δεν περιορίζονται σε γενικές πληροφορίες. Περιλαμβάνουν αγορές και πωλήσεις κρυπτονομισμάτων σε ευρώ ή άλλα νομίσματα, ανταλλαγές μεταξύ διαφορετικών crypto, μεταφορές προς και από εξωτερικά πορτοφόλια, καθώς και τον αριθμό και την αξία των συναλλαγών ανά έτος. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις συναλλαγές πληρωμών λιανικής μεγάλης αξίας, άνω των 50.000 δολαρίων.
Διασταυρώσεις και φορολογικοί έλεγχοι
Με το νέο σύστημα, οι φορολογικές αρχές αποκτούν συνολική εικόνα της επενδυτικής δραστηριότητας κάθε χρήστη, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά τους ελέγχους και τις διασταυρώσεις με τις φορολογικές δηλώσεις. Για τους ιδιώτες επενδυτές, αυτό σημαίνει ότι οι συναλλαγές σε οργανωμένα ανταλλακτήρια δεν είναι πλέον «αόρατες».
Έλληνας φορολογικός κάτοικος που δραστηριοποιείται σε πλατφόρμα του εξωτερικού θα δηλώνεται αυτόματα στην ΑΑΔΕ, χωρίς να απαιτείται ειδικό αίτημα ή έρευνα. Αντίστοιχα, αλλοδαποί χρήστες ελληνικών παρόχων θα αναφέρονται στις φορολογικές αρχές των χωρών τους. Στόχος είναι ο περιορισμός της φοροδιαφυγής και η εξίσωση της φορολογικής μεταχείρισης των crypto με τα παραδοσιακά επενδυτικά προϊόντα.
Τι μένει εκτός ελέγχου
Το πλαίσιο δεν καλύπτει άμεσα τις καθαρά ιδιωτικές συναλλαγές μεταξύ χρηστών, εφόσον δεν παρεμβάλλεται κάποιος ρυθμιζόμενος πάροχος. Ωστόσο, από τη στιγμή που τα κεφάλαια περνούν από ανταλλακτήριο ή οργανωμένη υπηρεσία, καταγράφονται και καθίστανται ορατά στις αρχές.
Την ίδια ώρα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών οριστικοποιεί το σχέδιο φορολόγησης των κρυπτονομισμάτων, το οποίο προβλέπει φόρο 15% στην υπεραξία από πώληση crypto και ΦΠΑ 24% στις υπηρεσίες διαχείρισης, trading και φύλαξης.