Σε ριζική αναμόρφωση του πλαισίου των μεταβιβάσεων ακινήτων προχωρά η κυβέρνηση, θέτοντας σε εφαρμογή τέσσερις στοχευμένες παρεμβάσεις που μειώνουν τη γραφειοκρατία, επιταχύνουν τις διαδικασίες και περιορίζουν το κόστος για τους πολίτες. Κεντρικός άξονας των αλλαγών είναι η πλήρης διασύνδεση των βασικών εμπλεκόμενων φορέων – συμβολαιογράφων, Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και Ελληνικό Κτηματολόγιο – μέσω ψηφιακής διαλειτουργικότητας. Η «ανοικτή γραμμή» μεταξύ των υπηρεσιών καταργεί τα πολλαπλά στάδια ελέγχου και επιταχύνει αισθητά κάθε μεταβίβαση.
Παράλληλα, θεσπίζονται ρυθμίσεις που αλλάζουν ουσιαστικά το τοπίο: καταργείται η υποχρέωση σύνταξης τοπογραφικού σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, δίνεται η δυνατότητα εξόφλησης του φόρου κληρονομιάς απευθείας από το τίμημα πώλησης και ενεργοποιείται μηχανισμός οριστικής απελευθέρωσης κατασχεμένων ακινήτων.
Οι τέσσερις βασικές παρεμβάσεις
Τις αλλαγές παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, δίνοντας έμφαση στον εκσυγχρονισμό και την ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
1. Συμβολαιογράφος ως κεντρικό σημείο εξυπηρέτησης (one-stop shop)
Ο ρόλος του συμβολαιογράφου ενισχύεται σημαντικά. Πέρα από τη σύνταξη του συμβολαίου, θα αναλαμβάνει ολοκληρωμένα τη φορολογική και ασφαλιστική τακτοποίηση, την υποβολή δηλώσεων φόρου μεταβίβασης, την απόδοση οφειλών προς Δημόσιο και ΕΦΚΑ, καθώς και την καταβολή των δικαιωμάτων Κτηματολογίου.
Για τον σκοπό αυτό δημιουργείται ειδικός ακατάσχετος λογαριασμός, μέσω του οποίου θα διακινούνται το τίμημα και όλα τα έξοδα της συναλλαγής. Παράλληλα, προβλέπεται αναβάθμιση και της αμοιβής τους, λόγω των πρόσθετων αρμοδιοτήτων.
2. Κατάργηση τοπογραφικού σε συγκεκριμένες εντός σχεδίου περιοχές
Σε περιοχές με κυρωμένη και μετεγγραμμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργικό Κτηματολόγιο, δεν θα απαιτείται πλέον νέο τοπογραφικό διάγραμμα. Τα απαραίτητα στοιχεία προκύπτουν ήδη από το κτηματολογικό φύλλο και την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, καθιστώντας τη σύνταξη νέου διαγράμματος περιττή.
3. Πληρωμή φόρου κληρονομιάς κατά τη μεταβίβαση
Δίνεται λύση σε περιπτώσεις όπου η αδυναμία καταβολής φόρου κληρονομιάς μπλοκάρει την πώληση ακινήτου. Πλέον, ο φόρος θα παρακρατείται από το τίμημα της μεταβίβασης και θα αποδίδεται απευθείας στο Δημόσιο από τον συμβολαιογράφο, χωρίς να απαιτείται προσκόμιση πιστοποιητικού εξόφλησης πριν την υπογραφή.
4. Οριστική απελευθέρωση κατασχεμένων ακινήτων
Η ΑΑΔΕ αποκτά τη δυνατότητα να επιτρέπει τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου, υπό την προϋπόθεση ότι μέρος του τιμήματος θα παρακρατείται και θα αποδίδεται για την κάλυψη της οφειλής. Το ποσοστό θα καθορίζεται ανά περίπτωση, με βάση το ύψος του χρέους και το τίμημα πώλησης.
Έλεγχος, προθεσμίες και ψηφιακή διαδικασία
Οι φάκελοι μεταβίβασης θα ελέγχονται υποχρεωτικά από τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΑΑΔΕ εντός 60 ημερών, με σαφείς προθεσμίες για την προσκόμιση δικαιολογητικών. Οι δηλώσεις φόρου μεταβίβασης υποβάλλονται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής myPROPERTY από τον πιστοποιημένο συμβολαιογράφο. Η αρμόδια ΔΟΥ εκδίδει πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου εντός δέκα εργάσιμων ημερών, ενώ σε ακίνητα εκτός αντικειμενικού συστήματος προηγείται προσωρινή εκτίμηση αξίας. Τέλος, εντός 60 ημερών από την ανάρτηση του συμβολαίου, διενεργείται έλεγχος ακρίβειας και συμφωνίας μεταξύ δήλωσης και συμβολαιογραφικής πράξης.