Σε μια περίοδο όπου οι γονικές παροχές και οι δωρεές κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, χάρη στο γενναιόδωρο αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, χιλιάδες οικογένειες σπεύδουν να μεταβιβάσουν περιουσία χωρίς άμεσες φορολογικές επιβαρύνσεις. Η εικόνα είναι εντυπωσιακή: το προηγούμενο έτος οι μεταβιβάσεις ξεπέρασαν τις 100.000 πράξεις, ενώ τα έσοδα του Δημοσίου άγγιξαν τα 245 εκατ. ευρώ.
Πίσω όμως από αυτή τη «φορολογική ευφορία», οι ελεγκτικοί μηχανισμοί βλέπουν και τη σκοτεινή πλευρά. Η ευκολία του αφορολόγητου φαίνεται πως σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ως όχημα για νομιμοποίηση αμφιβόλου προέλευσης χρημάτων, κυρίως μέσω μετρητών ή εικονικών δωρεών. Το αποτέλεσμα; Εντατικοί έλεγχοι, πρόστιμα και φόροι που ανατρέπουν εκ των υστέρων τον οικογενειακό σχεδιασμό.
Στο μικροσκόπιο οι «εικονικές» δωρεές
Το τελευταίο διάστημα έχουν εντοπιστεί χιλιάδες περιπτώσεις όπου οι δηλώσεις γονικών παροχών δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις του νόμου. Μετρητά που κατατέθηκαν απευθείας σε λογαριασμούς δικαιούχων, διαδοχικές δωρεές με ύποπτο χρονισμό ή μεταβιβάσεις σε πρόσωπα εκτός της προβλεπόμενης κατηγορίας έχουν σημάνει «καμπανάκι» ελέγχου. Οι συνέπειες είναι βαριές και συχνά αιφνιδιάζουν τους φορολογούμενους.
Τα 7 SOS για να μην έρθει ο λογαριασμός
Για να αποφευχθούν οι παγίδες, όσοι σχεδιάζουν γονική παροχή ή δωρεά οφείλουν να γνωρίζουν τους βασικούς κανόνες.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ ισχύει μόνο για μεταβιβάσεις κάθε μορφής περιουσίας – κινητής, ακίνητης ή απαίτησης – προς πρόσωπα της Α’ κατηγορίας: σύζυγο, μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς. Αδέλφια, ανίψια και λοιποί συγγενείς εξαιρούνται.
Οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές πρέπει να αποδεικνύονται αποκλειστικά μέσω τραπεζικής μεταφοράς. Η διακίνηση μετρητών αποτελεί σοβαρό ρίσκο.
Στα συμβολαιογραφικά έγγραφα μεταβίβασης ακινήτων, η καταβολή του τιμήματος γίνεται μόνο με τραπεζικά μέσα πληρωμής, χωρίς εξαιρέσεις.
Χρηματικές γονικές παροχές σε μετρητά, για τα οποία δεν αποδεικνύεται ανάληψη από τράπεζα, φορολογούνται αυτοτελώς με 10%, χωρίς κανένα αφορολόγητο.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις διαδοχικές δωρεές. Όταν μέσω αλυσιδωτών μεταβιβάσεων ωφελείται τελικά πρόσωπο εκτός Α’ κατηγορίας, η Εφορία εξετάζει σκοπιμότητα και χρονικό διάστημα. Αν αποδειχθεί καταστρατήγηση, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο, ενώ αν οι πράξεις απέχουν λιγότερο από έξι μήνες, ο έλεγχος θεωρείται σχεδόν δεδομένος.
Το Πόθεν Έσχες του δωρητή δεν ελέγχεται κατά την υποβολή της δήλωσης αλλά σε μεταγενέστερο έλεγχο. Όσοι δωρίζουν χρήματα οφείλουν να μπορούν να τα δικαιολογήσουν, ακόμη και μέσω ανάλωσης κεφαλαίου προηγούμενων ετών, χωρίς χρονικό περιορισμό.
Τέλος, σε μεταφορά ποσού προς κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, ελέγχεται ποιος έκανε πραγματικά χρήση των χρημάτων. Αν αποδειχθεί χρήση από τρίτο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.