Στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται σήμερα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σε μια συγκυρία τεράστιας γεωπολιτικής ρευστότητας, αναζητώντας μια συντονισμένη απάντηση στις πολλαπλές κρίσεις που πολιορκούν τη Γηραιά Ήπειρο. Η βαριά ατζέντα των 27 κρατών μελών περιλαμβάνει την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, τη στρατηγική ανταγωνιστικότητα, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και το κρίσιμο Μεταναστευτικό. Παρά τη φιλοδοξία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να ολοκληρωθούν οι εργασίες εντός μίας ημέρας, η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της κρίσης στο Ιράν και οι άμεσες επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας αναμένεται να μονοπωλήσουν τις διαβουλεύσεις, απαιτώντας δύσκολους συμβιβασμούς για την προστασία της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η ελληνική θέση για την ακρίβεια και οι προτάσεις της Κομισιόν
Αναφορικά με τις συνέπειες του πολέμου, ο Έλληνας πρωθυπουργός προσέρχεται στη Σύνοδο με σαφή προσανατολισμό, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να διδαχθεί από την ενεργειακή κρίση του 2022. Πυξίδα σε όλες τις αποφάσεις, όπως ξεκαθάρισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και στην πρόσφατη συζήτησή του με το Bloomberg στην Αθήνα, πρέπει να είναι αποκλειστικά η αγοραστική δύναμη των πολιτών, την οποία η κυβέρνηση θεωρεί ως την άλλη όψη της ανταγωνιστικότητας. Εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν, η ΕΕ οφείλει να έχει ήδη στα συρτάρια της ένα έτοιμο σχέδιο για στοχευμένη στήριξη σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η Ελλάδα βλέπει καταρχάς θετικά τις προτάσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ωστόσο κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου αναφέροντας το εξής: Η σημερινή κρίση εκκινεί από εντελώς διαφορετική βάση λόγω των ήδη υψηλών τιμών φυσικού αερίου και ρύπων, συνεπώς οι όποιες νέες προτάσεις δεν πρέπει να προσθέσουν επιπλέον οικονομικό βάρος στους καταναλωτές.
Η άμυνα της Κύπρου και η γεωπολιτική προσέγγιση 360 μοιρών
Στο μέτωπο της εξωτερικής πολιτικής και της ασφάλειας, η ελληνική πλευρά αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη θωράκισης των νοτιοανατολικών συνόρων. Σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, ο πρωθυπουργός θα υπογραμμίσει ότι η αμυντική στήριξη που παρείχε η Ελλάδα στην Κυπριακή Δημοκρατία αποτέλεσε την απόλυτη επίδειξη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στην πράξη. Αυτό μάλιστα επετεύχθη χωρίς να χρειαστεί η ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 της Συνθήκης, δημιουργώντας ένα ισχυρό πολιτικό προηγούμενο που αναβαθμίζει τη γεωπολιτική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου. Οι τρέχουσες, ραγδαίες εξελίξεις δικαιώνουν πλήρως τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος επέμενε συστηματικά ότι η αμυντική στρατηγική της Ευρώπης πρέπει να διαθέτει προσέγγιση 360 μοιρών. Όπως αποδείχθηκε περίτρανα στην περίπτωση της Κύπρου, οι απειλές δεν προέρχονται πλέον μόνο από τα ανατολικά, αλλά χτυπούν ευθέως και τον ευρωπαϊκό Νότο, καθιστώντας την ευρωπαϊκή ασφάλεια άρρηκτα συνδεδεμένη με το χάος της Μέσης Ανατολής.
Το «όχι» στα Στενά του Ορμούζ και ο διπλωματικός μονόδρομος
Η Αθήνα διατηρεί παράλληλα μια εξαιρετικά προσεκτική στάση ως προς τη στρατιωτική εμπλοκή της Ένωσης, προκρίνοντας τη διπλωματία. Η πάγια θέση της Ελλάδας είναι ότι ο στρατηγικός στόχος πρέπει να είναι η επίτευξη μιας συνολικής διπλωματικής λύσης με την Τεχεράνη, η οποία θα φρενάρει οριστικά το πυρηνικό και βαλλιστικό της πρόγραμμα. Ανώτατα κυβερνητικά στελέχη ξεκαθαρίζουν κατηγορηματικά το εξής: Η χώρα μας δεν πρόκειται να εμπλακεί σε καμία απολύτως πολεμική επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ. Υπενθυμίζουν, μάλιστα, με αφορμή τις συζητήσεις για την επέκταση της ναυτικής αποστολής, ότι στην επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ» στην Ερυθρά Θάλασσα κατέληξαν να συνεισφέρουν ουσιαστικές δυνάμεις μόνο η Ελλάδα και η Ιταλία, ένα απογοητευτικό ευρωπαϊκό προηγούμενο που επιβάλλει ρεαλισμό. Η συζήτηση αυτή διεξάγεται την ώρα που οι 27 καλούνται να διαχειριστούν και το αδιέξοδο με το δάνειο προς το Κίεβο, όπου το συνεχιζόμενο βέτο του Βίκτορ Όρμπαν για τον ρωσικό αγωγό δοκιμάζει τις αντοχές της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς την Ουκρανία.