Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στον τομέα της κοινωνικής συνοχής, καθώς τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταδεικνύουν αύξηση του κινδύνου φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού για εκατομμύρια πολίτες. Συγκεκριμένα, το 27,5% του πληθυσμού ή 2.797.000 άτομα βρίσκονταν το 2024 σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Ο δείκτης αυτός βασίζεται σε τρεις επιμέρους παραμέτρους: τον κίνδυνο φτώχειας, την υλική και κοινωνική στέρηση και τη χαμηλή ένταση εργασίας. Το ποσοστό της υλικής και κοινωνικής στέρησης αυξήθηκε στο 14,9% το 2025, από 14% το 2024, ενώ η χαμηλή ένταση εργασίας στα νοικοκυριά ανέρχεται στο 7,6%, μειωμένο κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Ειδικές ηλικιακές ομάδες
Η παιδική φτώχεια παραμένει ιδιαίτερα ανησυχητική: τα παιδιά έως 17 ετών παρουσιάζουν ποσοστό 29,6% σε κίνδυνο φτώχειας, αυξημένο από το 27,9% το 2024. Για την ηλικιακή ομάδα 18-64 ετών, ο δείκτης κινδύνου φτώχειας είναι 18,2%, ενώ για τους πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω φτάνει στο 20,9%, καταγράφοντας αύξηση από 18,8% το 2024.
Επιδράσεις εκπαίδευσης
Η εκπαίδευση παραμένει καθοριστικός παράγοντας στον περιορισμό του κινδύνου φτώχειας. Συγκεκριμένα, για το 2025:
-
Άτομα με ολοκληρωμένη προσχολική, πρωτοβάθμια και πρώτο στάδιο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: 29,9%
-
Άτομα με ολοκληρωμένη δευτεροβάθμια και μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση: 18,3%
-
Άτομα με πλήρη τριτοβάθμια εκπαίδευση (πρώτο και δεύτερο στάδιο): 7,1%
Κίνδυνος φτώχειας ανά φύλο και εργασία
Για τους εργαζόμενους ηλικίας 18-64 ετών, ο κίνδυνος φτώχειας ανέρχεται σε 9,7%, με άνδρες στο 12% και γυναίκες στο 6,5%.
Για εργαζόμενους με πλήρη απασχόληση, ο δείκτης κινδύνου φτώχειας είναι 9,1%, ενώ για τους εργαζόμενους με μερική απασχόληση ανεβαίνει στο 21,4%, υπογραμμίζοντας την επισφαλή θέση των μερικώς απασχολούμενων.
Γεωγραφική κατανομή
Από άποψη περιοχών:
-
Αττική, νησιά Αιγαίου, Κρήτη: χαμηλότερο ποσοστό κινδύνου φτώχειας από τον μέσο όρο της χώρας
-
Βόρεια Ελλάδα, Κεντρική Ελλάδα: υψηλότερο ποσοστό κινδύνου φτώχειας από τον μέσο όρο της χώρας
Στα νοικοκυριά με έναν ενήλικα και ένα παιδί, ο κίνδυνος φτώχειας φτάνει 36,1%, ενώ για νοικοκυριά δύο ενηλίκων με ένα παιδί είναι 22,1%.
Κατοικία και οικονομικές υποχρεώσεις
Ο τύπος κατοικίας επηρεάζει επίσης τον κίνδυνο φτώχειας:
-
Ιδιοκτησία με οικονομικές υποχρεώσεις: 22,5%
-
Ιδιοκτησία χωρίς οικονομικές υποχρεώσεις: 26,3%
-
Ενοικιαζόμενη κατοικία: 30,6%
Κατώφλι φτώχειας και εισόδημα
Το κατώφλι φτώχειας για μονοπρόσωπο νοικοκυριό ορίστηκε στα 7.020 ευρώ ετησίως, και για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο παιδιά κάτω των 14 ετών στα 14.742 ευρώ. Το μέσο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών υπολογίζεται στα 21.724 ευρώ, ενώ το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα στο 11.700 ευρώ.
Το μέσο ισοδύναμο ατομικό εισόδημα για το 2025 εκτιμάται σε 13.381 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 8% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η κύρια πηγή εισοδήματος παραμένει η εργασία (71,7%) και ακολουθούν οι συντάξεις (23%).
Επίδραση κοινωνικών μεταβιβάσεων
Η σημασία των κοινωνικών μεταβιβάσεων αποτυπώνεται ξεκάθαρα:
-
Πριν από όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, ο κίνδυνος φτώχειας φτάνει το 43,9%
-
Μετά την εισαγωγή μόνο των συντάξεων: 23,2%
-
Η συμβολή των κοινωνικών επιδομάτων μειώνει τον κίνδυνο φτώχειας κατά 3,6 ποσοστιαίες μονάδες
-
Οι συντάξεις μειώνουν τον κίνδυνο φτώχειας κατά 20,7 ποσοστιαίες μονάδες
-
Το συνολικό όφελος των κοινωνικών μεταβιβάσεων φτάνει τις 24,3 ποσοστιαίες μονάδες
Το βάθος του κινδύνου φτώχειας για το 2025 ανέρχεται σε 21,7% του κατωφλίου, ενώ το 50% των φτωχών διαθέτει εισόδημα κάτω από 78,3% του κατωφλίου, δηλαδή λιγότερο από 5.496,6 ευρώ ετησίως ανά άτομο.