Αλλάζει ριζικά το τοπίο για τους φορολογούμενους στην Ελλάδα με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, εισάγοντας ένα πιο αυστηρό αλλά και ψηφιακά διασυνδεδεμένο σύστημα ελέγχου. Από τα όρια στις πληρωμές με μετρητά έως την πλήρη καταγραφή τραπεζικών στοιχείων και συναλλαγών σε κρυπτονομίσματα, το κράτος αποκτά πλέον πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την οικονομική δραστηριότητα των πολιτών.
Πώς αλλάζει ο έλεγχος των φορολογουμένων
Το βασικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι η ενίσχυση των διασταυρώσεων. Η φορολογική διοίκηση θα έχει πλέον πρόσβαση σε στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών, όπως υπόλοιπα, τόκους, μερίσματα και επενδυτικά έσοδα, ενώ για πρώτη φορά εντάσσονται συστηματικά και τα δεδομένα από συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα.
Κεντρικό ρόλο αποκτά ο ΑΦΜ, ο οποίος λειτουργεί ως «κλειδί» για τη διασύνδεση όλων των πληροφοριών. Μέσω αυτού, οι αρχές θα μπορούν να πραγματοποιούν ταχύτερους και πιο ακριβείς ελέγχους, τόσο εντός Ελλάδας όσο και σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.
Τι ισχύει για τα μετρητά άνω των 500 ευρώ
Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές αφορά τις συναλλαγές με μετρητά. Το όριο των 500 ευρώ δεν αφορά πλέον κάθε επιμέρους απόδειξη, αλλά το σύνολο της συναλλαγής.
Αυτό σημαίνει ότι απαγορεύεται η εξόφληση ποσών ίσων ή άνω των 500 ευρώ με μετρητά, ακόμη και αν το ποσό «σπάσει» σε μικρότερα παραστατικά. Σε περίπτωση παράβασης, το πρόστιμο θα ανέρχεται στο διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε.
Ποια πρόστιμα αλλάζουν και ποιοι απαλλάσσονται
Το νομοσχέδιο εισάγει ενιαίο πρόστιμο 100 ευρώ για εκπρόθεσμες ή μη υποβληθείσες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ακόμη και όταν πρόκειται για μηδενικές δηλώσεις.
Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομική διαγραφή ή συμψηφισμός προστίμων ύψους 250 και 500 ευρώ για παραβάσεις από τις 19 Απριλίου 2024 και μετά.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για ανηλίκους, οι οποίοι εξαιρούνται από πρόστιμα, ενώ δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος σε περιπτώσεις χωρίς πραγματικά εισοδήματα. Για τα φορολογικά έτη 2023 και 2024 δίνεται επίσης η δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.
Τι αλλάζει στα κρυπτονομίσματα
Για πρώτη φορά δημιουργείται ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο παρακολούθησης των crypto, μέσω της οδηγίας DAC8. Οι πάροχοι υποχρεούνται να αποστέλλουν αυτόματα στοιχεία για συναλλαγές, κέρδη και περιουσιακά στοιχεία.
Τα πρόστιμα για μη συμμόρφωση είναι κλιμακωτά και φτάνουν έως και 5.000 ευρώ, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επιβληθούν ανώτατα όρια έως 500.000 ευρώ ανά έλεγχο. Σε περιπτώσεις υποτροπής, τα ποσά διπλασιάζονται ή και τετραπλασιάζονται.
Τι είναι το ΜΙΔΑ και πώς επηρεάζει τα ακίνητα
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Από το 2027, η κύρια κατοικία θα προσδιορίζεται μέσα από αυτό το σύστημα και όχι αποκλειστικά από τη φορολογική δήλωση Ε1.
Η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ συνδέεται με συγκεκριμένα κριτήρια, όπως ακίνητα σε μικρούς οικισμούς έως 1.500 κατοίκους και με αξία έως 400.000 ευρώ. Παράλληλα, αλλάζει και ο τρόπος υπολογισμού της συνολικής ακίνητης περιουσίας, εξαιρώντας ποσά που ήδη απαλλάσσονται από φόρους.
Ποιες ελαφρύνσεις προβλέπονται
Παρά το αυστηρότερο πλαίσιο, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και στοχευμένες ελαφρύνσεις. Για τους επαγγελματίες στις λαϊκές αγορές, μειώνεται κατά 30% το τεκμαρτό εισόδημα και δεν εφαρμόζεται προσαύξηση 5% λόγω υψηλότερου τζίρου.
Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα αμφισβήτησης τεκμαρτού εισοδήματος, ενισχύοντας την ευελιξία του συστήματος.
Τι προβλέπεται για επιχειρήσεις και φορολογικές αποφάσεις
Στο πλαίσιο της διεθνούς φορολογίας, εισάγεται ο συμπληρωματικός φόρος (Pillar 2), ο οποίος αφορά μεγάλες επιχειρήσεις και δεν εκπίπτει ως δαπάνη, στο πλαίσιο της ελάχιστης φορολόγησης 15%.
Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα για δεσμευτικές φορολογικές απαντήσεις (tax rulings), με προθεσμία έως 150 ημέρες, δίνοντας μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου σε επιχειρήσεις και ιδιώτες.
Ψηφιακός έλεγχος παντού
Το νέο φορολογικό πλαίσιο σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια εποχή πλήρους ψηφιακής εποπτείας, όπου κάθε συναλλαγή, περιουσιακό στοιχείο και οικονομική δραστηριότητα μπορεί να καταγράφεται και να διασταυρώνεται.
Το μήνυμα είναι σαφές: λιγότερα «παράθυρα» για φοροδιαφυγή, περισσότερη διαφάνεια – αλλά και μεγαλύτερη πίεση για συνεπή και άμεση συμμόρφωση από τους φορολογούμενους.