Η ακρίβεια στα ράφια των σούπερ μάρκετ αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα πιο καυτά ζητήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά. Με τη φορολογία να παραμένει υψηλή και τις ανατιμήσεις να πιέζουν ολοένα και περισσότερο το διαθέσιμο εισόδημα, η σύγκριση τιμών με άλλες χώρες της Ευρώπης και ιδιαίτερα με την Κύπρος, αποκαλύπτει μια πραγματικότητα που προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Πώς γίνεται ελληνικά προϊόντα, που παράγονται εντός συνόρων, να πωλούνται φθηνότερα στο εξωτερικό απ’ ό,τι στην ίδια τη χώρα παραγωγής τους; Και γιατί ο Έλληνας καταναλωτής καλείται συχνά να πληρώσει περισσότερα για τα ίδια αγαθά;
Το NEWPOST, πήγε για ψώνια σε μια από τις μεγαλύτερες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην Κύπρο….
Η εικόνα των τιμών: Όταν η σύγκριση «πονάει»
Τα παραδείγματα είναι αποκαλυπτικά και δύσκολα επιδέχονται αμφισβήτηση. Η ίδια επώνυμη ελληνική φέτα 400 γραμμαρίων πωλείται στην Κύπρο προς 6,49 ευρώ, ενώ στην Ελλάδα φτάνει τα 7,05 ευρώ.
Αντίστοιχα, σε συσκευασία 500 γραμμαρίων, η τιμή ανά κιλό στην Κύπρο διαμορφώνεται στα 12,95 ευρώ, όταν στην Ελλάδα αγγίζει τα 13,38 ευρώ το κιλό.
Η εικόνα επαναλαμβάνεται και σε άλλα προϊόντα. Το μπλε τυρί Δανίας Danablu, σε συσκευασία 100 γραμμαρίων με ετικέτα γνωστής ελληνικής αλυσίδας σούπερ μάρκετ, πωλείται στην Ελλάδα προς 1,74 ευρώ, ενώ στην Κύπρο κοστίζει 1,69 ευρώ. Μικρές διαφορές μεν, αλλά ενδεικτικές μιας ευρύτερης τάσης: σε αρκετές περιπτώσεις, τα προϊόντα — ακόμη και ελληνικά — είναι φθηνότερα εκτός Ελλάδας. 
Φορολογία και κόστος: Η βασική εξήγηση
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους πίσω από αυτές τις διαφορές είναι η φορολογία. Στην Ελλάδα, ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ φτάνει το 24%, ενώ ακόμη και στα τρόφιμα εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής 13%. Αντίθετα, στην Κύπρο ο βασικός ΦΠΑ είναι 19%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις βασικών αγαθών μπορεί να πέσει στο 5% ή ακόμη και στο 0%.
Αυτή η διαφορά μεταφράζεται άμεσα στην τελική τιμή στο ράφι. Ένα προϊόν που φορολογείται με χαμηλότερο συντελεστή στην Κύπρο μπορεί να εμφανίζεται πιο φθηνό, ακόμη κι αν έχει μεταφερθεί από την Ελλάδα, επιβαρυνόμενο με κόστος logistics.
Παράλληλα, στην Ελλάδα το συνολικό κόστος λειτουργίας για τις επιχειρήσεις — από την ενέργεια μέχρι τα ενοίκια και τις εργοδοτικές εισφορές — παραμένει υψηλότερο, γεγονός που συχνά μετακυλίεται στον καταναλωτή.
Γιατί τα ελληνικά προϊόντα είναι φθηνότερα στο εξωτερικό;
Το φαινόμενο δεν είναι νέο, αλλά τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο εμφανές. Οι λόγοι είναι πολλοί και συνδυαστικοί:
- Διαφορετική τιμολογιακή πολιτική: Οι εταιρείες συχνά προσαρμόζουν τις τιμές τους ανάλογα με την αγορά, τον ανταγωνισμό και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.
- Προσφορές και συμφωνίες με αλυσίδες: Σε χώρες όπως η Κύπρος, μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ εξασφαλίζουν καλύτερες τιμές μέσω μαζικών αγορών.
Ανταγωνισμός: Σε μικρότερες αγορές, όπως η κυπριακή, οι τιμές μπορεί να πιέζονται περισσότερο για να διατηρηθεί η κατανάλωση. - Στρατηγική εξαγωγών: Οι ελληνικές εταιρείες επιδιώκουν να είναι ανταγωνιστικές στο εξωτερικό, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει χαμηλότερα περιθώρια κέρδους σε σχέση με την εγχώρια αγορά.
Η περίπτωση των τυριών: Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα
Η φέτα, ένα από τα πιο εμβληματικά ελληνικά προϊόντα, αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρέβλωσης. Παρά το γεγονός ότι παράγεται στην Ελλάδα, φτάνει στον Έλληνα καταναλωτή ακριβότερη απ’ ό,τι στον Κύπριο.
Αυτό οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων:
- ΦΠΑ και φορολογικές επιβαρύνσεις
- Κόστος διανομής εντός Ελλάδας, που σε ορισμένες περιπτώσεις είναι υψηλότερο από το κόστος εξαγωγής
- Δομή της αγοράς λιανικής, όπου οι τιμές δεν πιέζονται στον ίδιο βαθμό
- Διαφορετικές εμπορικές συμφωνίες με αλυσίδες του εξωτερικού
Ακόμη και σε προϊόντα όπως το Danablu — που δεν είναι ελληνικό — η τελική τιμή μπορεί να είναι χαμηλότερη στην Κύπρο, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την παραγωγή, αλλά συνολικά τη λειτουργία της αγοράς.
Το μεγάλο ερώτημα
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής ο Έλληνας καταναλωτής άλλη μια φορά λόγω της φορολογίας, πληρώνει συχνά περισσότερο για τα ίδια προϊόντα που εξάγονται από τη χώρα του. Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια πιέζει τα νοικοκυριά, τέτοιες διαφορές εντείνουν το αίσθημα αδικίας και δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για τη λειτουργία της αγοράς και την αποτελεσματικότητα των πολιτικών ελέγχου τιμών.
Η σύγκριση με την Κύπρο λειτουργεί ως καθρέφτης και αποκαλύπτει ότι η ακρίβεια δεν είναι μόνο θέμα διεθνών εξελίξεων, αλλά και εσωτερικών επιλογών. Βέβαια να τονίσουμε ότι εάν ν η Κύπρος είχε τον ίδιο ΦΠΑ με την Ελλάδα, η τιμή της φέτας 400 γρ. θα ήταν περίπου 6,76 ευρώ, δηλαδή ακριβότερη από τα 6,49 ευρώ που πωλείται σήμερα, και πλησιέστερη στην ελληνική τιμή των 7,05 ευρώ.