Η φορολογία καπνικών προϊόντων επανέρχεται στο επίκεντρο της συζήτησης στην ΕΕ, καθώς νέα μελέτη που παρουσιάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βλέπει σημαντικές ανατιμήσεις σε περίπτωση υιοθέτησης του αναθεωρημένου πλαισίου. Για την ελληνική αγορά προβλέπεται ότι η τιμή πακέτου δημοφιλών τσιγάρων μπορεί να φτάσει τα 6,50 ευρώ από περίπου 4,80 ευρώ σήμερα.
Η ανάλυση επισημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στο κατώτατο όριο ειδικού φόρου κατανάλωσης που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σημειώνεται πως μαζί με την Κύπρο, την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία θα έπρεπε να προχωρήσουν σε αυξήσεις άνω του 80% στους ελάχιστους συντελεστές ώστε να συμβαδίσουν με τα νέα όρια. Επιπλέον, η χώρα μας κατατάσσεται στην 24η θέση στην ΕΕ ως προς τον ειδικό φόρο ανά πακέτο 20 τσιγάρων στα 2,74 ευρώ.
Κατανάλωση και παράνομο εμπόριο
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κατανάλωση στη χώρα παραμένει ιδιαίτερα υψηλή. Οι Έλληνες καπνιστές φτάνουν κατά μέσο όρο τα 18,13 τσιγάρα ημερησίως και το 36% του πληθυσμού δηλώνει χρήση προϊόντων καπνού ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 24%. Παράλληλα εκτιμάται ότι περίπου 2,5 δισ. παράνομα τσιγάρα αντιστοιχούν στο 17,5% της συνολικής ζήτησης. Η ετήσια κατανάλωση υπολογίζεται στα 14,3 δισ. τσιγάρα ή περίπου 714 εκατομμύρια πακέτα.
Οι αναλυτές τονίζουν ότι η σχέση μεταξύ τιμής και μετατόπισης της ζήτησης προς το παράνομο εμπόριο παραμένει κρίσιμο ζήτημα στις συζητήσεις για αυξήσεις φόρων.
Διεθνής εικόνα κατανάλωσης
Σε παγκόσμιο επίπεδο η χρήση καπνικών προϊόντων εξακολουθεί να κινείται σε πολύ υψηλά επίπεδα. Το Tobacco Atlas αναφέρει ότι το 2019 καταναλώθηκαν πάνω από 5 τρισ. τσιγάρα διεθνώς ενώ περίπου 657 δισ. τσιγάρα εκτιμάται ότι διακινούνται παράνομα αντιστοιχώντας στο 11,6% της συνολικής κατανάλωσης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι περισσότεροι από 7 εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω του καπνίσματος.
Οικονομική επιβάρυνση για τον Έλληνα καπνιστή
Με βάση την τρέχουσα τιμή των 4,80 ευρώ ανά πακέτο και τη μέση κατανάλωση των 18,13 τσιγάρων ημερησίως ένας καπνιστής δαπανά περίπου 130,5 ευρώ τον μήνα ή 1.588 ευρώ τον χρόνο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, αν η τιμή διαμορφωθεί στα 6,50 ευρώ το μηνιαίο κόστος ανεβαίνει στα 176,8 ευρώ και η ετήσια δαπάνη στα 2.151 ευρώ οδηγώντας σε επιβάρυνση άνω των 560 ευρώ σε ετήσια βάση.