Το φορολογικό τοπίο του 2026 φέρνει σημαντικές ανατροπές για τους ελεύθερους επαγγελματίες, με τον νέο νόμο να επεκτείνει τις εξαιρέσεις και τις μειώσεις από τον τεκμαρτό προσδιορισμό εισοδήματος. Για πρώτη φορά, μεγάλες κοινωνικές ομάδες βγαίνουν πλήρως ή μερικώς εκτός τεκμηρίων, την ώρα όμως που η αύξηση του κατώτατου μισθού λειτουργεί ως έμμεσος φορολογικός πολλαπλασιαστής, επιβαρύνοντας χιλιάδες επαγγελματίες χωρίς αντίστοιχη αύξηση εισοδήματος.
Ποιοι βγαίνουν εκτός τεκμηρίων
Στον πυρήνα του νέου πλαισίου βρίσκονται οι πλήρεις απαλλαγές, οι οποίες αγγίζουν κυρίως τη δημογραφική πολιτική και τις ευάλωτες ομάδες. Περισσότερες από 6.000 νέες μητέρες που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα απαλλάσσονται από τον τεκμαρτό προσδιορισμό για το έτος γέννησης του παιδιού και για τα δύο επόμενα έτη, κίνηση με σαφή κοινωνικό αποτύπωμα.
Την ίδια πλήρη εξαίρεση διατηρούν όλοι οι αγρότες, ανεξαρτήτως μεγέθους εκμετάλλευσης, καθώς και τα άτομα με αναπηρία άνω του 80%. Παράλληλα, οι νεοεισερχόμενοι ελεύθεροι επαγγελματίες απαλλάσσονται πλήρως από τα τεκμήρια για τα τρία πρώτα χρόνια δραστηριότητας, περιορίζοντας το αρχικό φορολογικό βάρος σε μια κρίσιμη περίοδο εκκίνησης.
Ποιοι πληρώνουν λιγότερο, χωρίς να απαλλάσσονται πλήρως
Για όσους δεν εξαιρούνται συνολικά, ο νόμος προβλέπει μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος κατά 50%, με έμφαση στην περιφέρεια και στις οικογένειες με αυξημένες ανάγκες. Ευνοούνται επαγγελματίες που κατοικούν εκτός Αττικής σε μικρούς οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, αλλά και όσοι δραστηριοποιούνται σε μικρά νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων.
Στο ίδιο καθεστώς εντάσσονται μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες, καθώς και επαγγελματίες με αναπηρία από 67% έως 79%, μειώνοντας ουσιαστικά το φορολογικό τεκμήριο που καλούνται να καλύψουν.
Μεταβατική περίοδος για τα πρώτα χρόνια δραστηριότητας
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σταδιακή αποκλιμάκωση των τεκμηρίων για όσους έχουν ήδη περάσει τα πρώτα χρόνια λειτουργίας. Το τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 67% τον τέταρτο χρόνο και κατά 33% τον πέμπτο, δίνοντας χρόνο προσαρμογής πριν την πλήρη εφαρμογή του συστήματος.
Παράλληλα, για όσους δηλώνουν παράλληλα μισθωτό εισόδημα ή σύνταξη, τα ποσά αυτά συνυπολογίζονται για την κάλυψη του τεκμηρίου, περιορίζοντας τον πρόσθετο φόρο που προκύπτει από τη δραστηριότητα.
Η «αθόρυβη» επιβάρυνση του 2026
Παρά τις ελαφρύνσεις, το 2026 κρύβει και μια φορολογική παγίδα. Η αύξηση του κατώτατου μισθού από 830 σε 880 ευρώ από την 1η Απριλίου 2025 ανεβάζει αυτόματα το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, ανεξαρτήτως πραγματικών αποδοχών.
Έτσι, το τεκμαρτό όριο ανεβαίνει από 11.620 σε 12.320 ευρώ, με τον ελάχιστο φόρο να αυξάνεται από 1.256 σε 1.410 ευρώ. Για περίπου 400.000 ελεύθερους επαγγελματίες, αυτό μεταφράζεται σε επιβάρυνση 154 ευρώ, χωρίς καμία αλλαγή στον κύκλο εργασιών τους.
Το βλέμμα στο 2027 και τη νέα φορολογική κλίμακα
Η εικόνα αλλάζει αισθητά από το 2027, όταν ενεργοποιείται η νέα φορολογική κλίμακα για καθαρά κέρδη άνω των 10.000 ευρώ. Οι μειώσεις φόρου είναι εντονότερες για όσους έχουν παιδιά, με πολύτεκνους και επαγγελματίες κάτω των 25 ετών να οδηγούνται σε μηδενική φορολόγηση για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ.
Για επαγγελματίες με τρία παιδιά, η ελάφρυνση κυμαίνεται από 650 έως 3.300 ευρώ, ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος, φτάνοντας ακόμη και σε εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ.
Τι κρίνει τελικά το εκκαθαριστικό
Καθοριστικό ρόλο παίζει η τεκμηρίωση των δικαιωμάτων. Οι απαλλαγές και οι μειώσεις δεν εφαρμόζονται αυτόματα και απαιτούν την υποβολή των σχετικών δικαιολογητικών στην Εφορία. Χωρίς αυτά, το σύστημα υπολογίζει κανονικά τα τεκμήρια, ακόμη και σε περιπτώσεις που ο νόμος προβλέπει ελάφρυνση.