Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και οι διεθνείς εντάσεις βρίσκονταν ήδη στο επίκεντρο της προσοχής επενδυτών και εποπτικών Αρχών, ακόμη και πριν από τις πρόσφατες εξελίξεις με τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ και τις απειλές του προέδρου Τραμπ για περαιτέρω ενέργειες. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν περαιτέρω την αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον. Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ο γεωπολιτικός κίνδυνος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα μακροοικονομικής αβεβαιότητας, καθώς μπορεί να επηρεάσει συνολικά το προφίλ κινδύνου των τραπεζών. Οι επιπτώσεις εκτείνονται από τον πιστωτικό και τον αγοραίο κίνδυνο έως τη ρευστότητα, το επιχειρηματικό μοντέλο, τη διακυβέρνηση και τους λειτουργικούς κινδύνους. Γι’ αυτόν τον λόγο, ο γεωπολιτικός κίνδυνος παραμένει ψηλά στις εποπτικές προτεραιότητες για την περίοδο 2026-2028.
Η νέα άσκηση αντίστροφου stress test
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚΤ δρομολογεί μια νέα άσκηση stress test με στόχο να αξιολογήσει την αντοχή 110 τραπεζών που τελούν υπό άμεση εποπτεία απέναντι στην κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων. Μετά τις τελευταίες διεθνείς εξελίξεις, η άσκηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η ανάλυση θα εστιάσει σε πιθανά σοκ που απορρέουν από γεωπολιτικές εντάσεις, εμπορικές συγκρούσεις, ενεργειακές κρίσεις, καθώς και από εκτεταμένες κυβερνοεπιθέσεις.
Σε αντίθεση με τα κλασικά stress tests, η άσκηση που προγραμματίζεται για το 2026 θα ακολουθήσει τη λογική του «αντίστροφου» stress test. Κάθε τράπεζα θα πρέπει να σχεδιάσει το δικό της σενάριο γεωπολιτικού σοκ, το οποίο θα οδηγεί σε μείωση του δείκτη κεφαλαίων κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (CET1) κατά τουλάχιστον 300 μονάδες βάσης. Τα σενάρια θα προσαρμόζονται στα ιδιαίτερα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας. Έτσι, οι κίνδυνοι που θα αξιολογήσει μια ελληνική τράπεζα δεν θα είναι ίδιοι με εκείνους ενός τραπεζικού ιδρύματος της Βόρειας Ευρώπης, αν και εκτιμάται ότι οι τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες θα κινηθούν σε παρόμοιες παραδοχές. Πέρα από τις επιπτώσεις στην κεφαλαιακή επάρκεια, οι τράπεζες θα κληθούν να εξετάσουν και τις συνέπειες των υποθετικών γεωπολιτικών σοκ στη ρευστότητα και στις συνθήκες χρηματοδότησής τους.
Τα συνολικά αποτελέσματα της άσκησης αναμένεται να δημοσιοποιηθούν το καλοκαίρι του 2026 και θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το stress test της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών του 2025. Εκείνη η άσκηση βασίστηκε σε ενιαίο σενάριο για όλες τις τράπεζες και ανέδειξε διαφοροποιήσεις στην κεφαλαιακή τους ανθεκτικότητα. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, τα πορίσματα του νέου stress test θα αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης (SREP) του 2026. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ικανότητα των τραπεζών να ενσωματώνουν τους γεωπολιτικούς κινδύνους στα μοντέλα τους, να εφαρμόζουν επαρκείς δοκιμές ακραίων καταστάσεων και να διαθέτουν αξιόπιστα συστήματα αναφοράς και παρακολούθησης κινδύνων.