Σε μια περίοδο έντονων διεργασιών για το μέλλον του ευρωπαϊκού εμπορίου, η συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur έρχεται στο προσκήνιο, φέρνοντας μαζί της σημαντικές ευκαιρίες αλλά και δικλείδες ασφαλείας για την ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η συμφωνία δεν αποτελεί απλώς ένα εμπορικό άνοιγμα, αλλά ένα πλέγμα προστασίας για τα εγχώρια αγροτικά προϊόντα, προσφέροντας ταυτόχρονα διέξοδο σε νέες αγορές της Λατινικής Αμερικής. Παράλληλα, η κυβέρνηση εξαπολύει σφοδρή επίθεση στα κόμματα της αντιπολίτευσης, κατηγορώντας τα για υποκριτική στάση και μικροπολιτικά παιχνίδια στις πλάτες των παραγωγών.
Το πολιτικό πλαίσιο και η «διγλωσσία» της αντιπολίτευσης
Κεντρικό σημείο της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας αποτελεί το γεγονός ότι το πολιτικό πλαίσιο της συμφωνίας είχε ήδη διαμορφωθεί από το 2019, επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος τότε πανηγύριζε για την εξέλιξη αυτή. Σήμερα, ωστόσο, η αξιωματική αντιπολίτευση και τα υπόλοιπα κόμματα εμφανίζονται αρνητικά, γεγονός που στηλιτεύεται ως λαϊκισμός.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ψηφοφορία που έλαβε χώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου. Εκεί, υπερψηφίστηκε με ευρύτατη πλειοψηφία (421 υπέρ έναντι 161 κατά) μια δέσμη μέτρων προστασίας για τους ευαίσθητους γεωργικούς τομείς. Υπέρ τάχθηκαν όλες οι μεγάλες πολιτικές ομάδες (ΕΛΚ, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι, Πράσινοι), με εξαίρεση την Αριστερά και την ακροδεξιά ομάδα των Πατριωτών.
Σε επίπεδο Ελλήνων ευρωβουλευτών, καταγράφεται το εξής παράδοξο:
-
Οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας υπερψήφισαν τα μέτρα προστασίας.
-
Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ επέλεξαν την αποχή, διαφοροποιούμενοι πλήρως από την ευρωπαϊκή ομάδα των Σοσιαλιστών, στην οποία ανήκουν συνάδελφοί τους από αγροτικές χώρες όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, οι οποίοι στήριξαν τη συμφωνία.
-
Η Ελληνική Λύση, αν και ανήκει στο ECR που τάχθηκε υπέρ, κράτησε διαφορετική στάση, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές καταψήφισαν.
«Ομπρέλα» προστασίας για 21 ελληνικά προϊόντα
Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη της συμφωνίας είναι η νομική θωράκιση 21 ελληνικών προϊόντων με Γεωγραφική Ένδειξη απέναντι στις «απομιμήσεις». Προϊόντα-σημαίες της ελληνικής γης, που μέχρι πρότινος ήταν εκτεθειμένα ως «γενικές ονομασίες» στις αγορές της Λατινικής Αμερικής, αποκτούν πλέον ισχυρή προστασία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
-
Η Φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας.
-
Η Κορινθιακή σταφίδα, ο κρόκος Κοζάνης, το μανούρι και η κεφαλογραβιέρα.
-
Η μαστίχα Χίου και ελαιόλαδα από τη Σητεία και το Λυγουριό.
-
Κρασιά από τη Μαντινεία, τη Νάουσα, τη Νεμέα, τη Σαντορίνη, τη Σάμο, το Αμύνταιο, καθώς και η ρετσίνα και το τσίπουρο.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ενισχύσει την τιμή πώλησης των προϊόντων, καθώς τα αγαθά με πιστοποιημένη Γεωγραφική Ένδειξη πωλούνται διεθνώς 2 έως 3 φορές ακριβότερα από τα συμβατικά.
Δικλείδες ασφαλείας και αυστηροί έλεγχοι
Απαντώντας στις ανησυχίες του αγροτικού κόσμου για αθέμιτο ανταγωνισμό, η συμφωνία εισάγει καινοτόμους μηχανισμούς διασφάλισης. Για πρώτη φορά σε εμπορική συμφωνία της Ε.Ε., θεσπίζεται ρήτρα διασφάλισης που ενεργοποιείται σε περίπτωση αιφνίδιας αύξησης των εισαγωγών.
Συγκεκριμένα:
-
Εάν οι εισαγωγές ενός προϊόντος αυξηθούν πάνω από 5% ετησίως ή η μέση τιμή εισαγωγής μειωθεί κατά το ίδιο ποσοστό, μπορούν να ληφθούν άμεσα μέτρα, όπως η επαναφορά των δασμών ή η αναστολή των εισαγωγών.
-
Τίθεται ανώτατο όριο (ποσόστωση) στις εισαγωγές ευαίσθητων προϊόντων (βοδινό, χοιρινό, πουλερικά) που απολαμβάνουν χαμηλότερους δασμούς.
-
Θεσπίζεται κατάλογος 14 ευαίσθητων προϊόντων (όπως ελαιόλαδο, εσπεριδοειδή, τυριά, μέλι, ρύζι) για τα οποία προβλέπεται ειδική προστασία.
Παράλληλα, διασφαλίζεται η αμοιβαιότητα στα πρότυπα παραγωγής. Κανένα προϊόν από τις χώρες της Mercosur δεν θα εισέρχεται στην Ε.Ε. εάν δεν πληροί τους αυστηρούς ευρωπαϊκούς υγειονομικούς, φυτοϋγειονομικούς και περιβαλλοντικούς κανονισμούς.
Ευκαιρίες ανάπτυξης και χρηματοδότηση
Η συμφωνία ανοίγει την πόρτα σε μια αγορά 270 εκατομμυρίων καταναλωτών σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Ουρουγουάη και η Παραγουάη. Σήμερα, οι ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων στην περιοχή είναι χαμηλές (34,3 εκατ. ευρώ), γεγονός που αφήνει τεράστια περιθώρια βελτίωσης.
Επιπλέον, η συμφωνία αναμένεται να ωφελήσει σημαντικά τον τομέα των υπηρεσιών, όπου η Ελλάδα ήδη εξάγει αξία 1,6 δισ. ευρώ ετησίως (κυρίως στις μεταφορές/ναυτιλία). Το νέο πλαίσιο θα διευκολύνει περαιτέρω τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν το 97% των Ελλήνων εξαγωγέων, μειώνοντας τη γραφειοκρατία, καταργώντας δασμούς και απλοποιώντας τις τελωνειακές διαδικασίες.
Τέλος, ως επιπρόσθετη στήριξη, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανακοίνωσε την άμεση κινητοποίηση πόρων ύψους 45 δισ. ευρώ για τον πρωτογενή τομέα στο πλαίσιο του νέου δημοσιονομικού πλαισίου, μια κίνηση που η ελληνική πλευρά χαιρετίζει ως έμπρακτη απόδειξη στήριξης των Ευρωπαίων αγροτών.