Στον σύγχρονο κόσμο της μισθωτής εργασίας, το εισόδημα δεν περιορίζεται πλέον στον βασικό μισθό. Εταιρικά αυτοκίνητα, κουπόνια σίτισης, ομαδικά ασφαλιστήρια, δάνεια από τον εργοδότη ή ακόμη και η παραχώρηση κατοικίας αποτελούν παροχές που συχνά ενισχύουν ουσιαστικά το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων. Για τη φορολογική διοίκηση, όμως, οι παροχές αυτές δεν είναι «ουδέτερες». Σε πολλές περιπτώσεις συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημα, αυξάνοντας τη συνολική φορολογική επιβάρυνση, συχνά χωρίς ο εργαζόμενος να το αντιλαμβάνεται εγκαίρως.
Το όριο των 300 ευρώ και τι σημαίνει στην πράξη
Το βασικό φίλτρο που θέτει η φορολογική νομοθεσία είναι το όριο των 300 ευρώ ανά φορολογικό έτος. Παροχές σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος –ή συγγενικό του πρόσωπο– συνυπολογίζονται στο εισόδημά του μόνο εφόσον η συνολική αξία τους υπερβαίνει το ποσό αυτό. Το όριο λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας για παροχές μικρής αξίας, ώστε να μη φορολογούνται καθημερινές εργασιακές διευκολύνσεις.
Οι παροχές που φορολογούνται χωρίς κανένα όριο
Η γενική αυτή αρχή συνοδεύεται από σημαντικές εξαιρέσεις. Για ορισμένες κατηγορίες παροχών δεν υφίσταται αφορολόγητο όριο, ανεξαρτήτως αξίας. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται:
-
Η παραχώρηση εταιρικού αυτοκινήτου
-
Τα δάνεια που χορηγεί ο εργοδότης στον εργαζόμενο
-
Τα δικαιώματα προαίρεσης απόκτησης μετοχών (stock options)
-
Η παραχώρηση κατοικίας
Οι παροχές αυτές φορολογούνται με ειδικούς κανόνες υπολογισμού, ακόμη και όταν η αξία τους είναι χαμηλή.
Ποιες παροχές εξαιρούνται από το φορολογητέο εισόδημα
Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει ένα εκτεταμένο πλέγμα παροχών που δεν θεωρούνται εισόδημα από μισθωτή εργασία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Δεν φορολογούνται, μεταξύ άλλων, οι αποζημιώσεις για έξοδα διαμονής, σίτισης και μετακίνησης, όταν καταβάλλονται αποκλειστικά για υπηρεσιακούς λόγους και αποδεικνύονται με νόμιμα παραστατικά.
Στην ίδια λογική εντάσσονται και τα έξοδα φόρτισης ηλεκτρικών ή χαμηλών ρύπων οχημάτων, εφόσον σχετίζονται με την εκτέλεση της εργασίας.
Αναλυτικά οι παροχές που εξαιρούνται
Κατά τον υπολογισμό του εισοδήματος από μισθωτή εργασία δεν συνυπολογίζονται:
-
Η αποζημίωση εξόδων διαμονής, σίτισης και η ημερήσια αποζημίωση για ανάγκες της επιχειρηματικής δραστηριότητας του εργοδότη.
-
Η αποζημίωση για έξοδα κίνησης για υπηρεσιακούς λόγους, συμπεριλαμβανομένης της δαπάνης ηλεκτρικού ρεύματος για φόρτιση οχημάτων μηδενικών ή χαμηλών ρύπων έως 50 γρ. CO₂/χλμ., με νόμιμα παραστατικά.
-
Το επίδομα αλλοδαπής για υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών και λοιπών δημόσιων υπηρεσιών.
-
Οι κρατήσεις υπέρ ασφαλιστικών ταμείων που επιβάλλονται με νόμο.
-
Οι ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένου και εργοδότη, περιλαμβανομένων των επαγγελματικών ταμείων.
-
Η εφάπαξ παροχή από ταμεία πρόνοιας και ασφαλιστικούς οργανισμούς του Δημοσίου.
-
Οι διατακτικές σίτισης έως 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις χρήσης.
-
Τα ασφάλιστρα ομαδικών συνταξιοδοτικών ασφαλιστηρίων.
-
Τα ασφάλιστρα για ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή κάλυψη, έως 1.500 ευρώ ετησίως ανά εργαζόμενο.
-
Η αποζημίωση για μηνιαίες ή ετήσιες κάρτες ΜΜΜ.
-
Η παραχώρηση οχήματος μηδενικών ή χαμηλών ρύπων με λιανική τιμή προ φόρων έως 40.000 ευρώ (το υπερβάλλον ποσό φορολογείται).
-
Οι μετοχές που αποκτώνται μέσω stock options, εφόσον μεταβιβαστούν μετά την πάροδο 24 ή 36 μηνών.
-
Το δωρεάν κόστος φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων στις εγκαταστάσεις του εργοδότη.
Πότε η κατοικία δεν θεωρείται παροχή σε είδος
Δεν θεωρείται παροχή σε είδος:
-
Η παροχή καταλύματος από το Δημόσιο σε υπηρετούντες (π.χ. ένστολους).
-
Η παραχώρηση κατοικίας λόγω πρόσκαιρης μετακίνησης εργαζομένου σε άλλη εγκατάσταση του εργοδότη.
Αντίθετα, η παραχώρηση κατοικίας σε εργαζόμενο που μετακινείται για να αναλάβει θέση διευθυντικού στελέχους θεωρείται φορολογητέα παροχή, με την αγοραία αξία της να προστίθεται στο εισόδημα από μισθωτή εργασία.
Το συμπέρασμα
Οι παροχές σε είδος μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης του πραγματικού εισοδήματος, κρύβουν όμως και φορολογικές παγίδες. Η καλή γνώση των ορίων, των εξαιρέσεων και των ειδικών κανόνων είναι κρίσιμη, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις επιχειρήσεις, ώστε να μην προκύπτουν αιφνιδιασμοί στην εκκαθάριση του φόρου.