Πάνω από 2,2 εκατομμύρια κλειστά ακίνητα παραμένουν εκτός αγοράς στην Ελλάδα, την ώρα που η στεγαστική πίεση εντείνεται. Το ενισχυμένο πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» επιχειρεί να αλλάξει τα δεδομένα, προσφέροντας γενναία επιδότηση για ανακαινίσεις και δίνοντας κίνητρο στους ιδιοκτήτες να ανοίξουν ξανά τα σπίτια τους.
Η εικόνα της ελληνικής αγοράς κατοικίας παραμένει αντιφατική. Από τη μία, χιλιάδες νοικοκυριά δυσκολεύονται να βρουν προσιτή στέγη. Από την άλλη, εκατομμύρια κατοικίες παραμένουν κλειστές, είτε ως εξοχικά, είτε ως σπίτια απόδημων, είτε επειδή απαιτούν κόστος ανακαίνισης που οι ιδιοκτήτες αδυνατούν να καλύψουν.
Τα κλειστά ακίνητα σε αριθμούς
Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2021, στην Ελλάδα καταγράφονται 2.277.615 κενές κατοικίες, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 35% του συνολικού αποθέματος κατοικιών. Πρόκειται για έναν αριθμό που αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο το δομικό πρόβλημα της αγοράς: σπίτια υπάρχουν, αλλά δεν είναι διαθέσιμα.
Το γεγονός αυτό λειτουργεί πολλαπλασιαστικά στην άνοδο των ενοικίων, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η ζήτηση ξεπερνά κατά πολύ την προσφορά.
«Ανακαινίζω – Νοικιάζω»: το πρόγραμμα-κλειδί
Σε αυτό το περιβάλλον, κομβικό ρόλο αναλαμβάνει το αναβαθμισμένο πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», το οποίο παρουσιάζεται ως βασικό εργαλείο ενεργοποίησης των κλειστών ακινήτων. Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, το χαρακτήρισε χαρακτηριστικά «πρόγραμμα-σημαία», δίνοντας το πολιτικό στίγμα της παρέμβασης.
Στόχος είναι διπλός:
αφενός να μειωθεί ο αριθμός των κλειστών κατοικιών και αφετέρου να αυξηθεί η προσφορά ποιοτικών, ανακαινισμένων σπιτιών προς ενοικίαση.
Επιδότηση έως 36.000 ευρώ – Ποιοι ευνοούνται περισσότερο
Το πρόγραμμα διευρύνεται ουσιαστικά σε σχέση με τις προηγούμενες εκδόσεις του. Η επιδότηση φτάνει έως τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο, ενώ προβλέπεται προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, ενισχύοντας ιδιαίτερα τις οικογένειες.
Το ποσοστό ενίσχυσης μπορεί να αγγίξει έως και το 90% του συνολικού κόστους των εργασιών, γεγονός που μειώνει δραστικά το οικονομικό βάρος για τον ιδιοκτήτη και καθιστά την ανακαίνιση εφικτή ακόμη και για παλαιά ή εγκαταλελειμμένα διαμερίσματα.
Ποιες εργασίες καλύπτονται από το πρόγραμμα
Η επιδότηση υπολογίζεται έως 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κατοικίες επιφάνειας έως 120 τ.μ., καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων.
Στις επιλέξιμες εργασίες περιλαμβάνονται τόσο ήπιες ενεργειακές αναβαθμίσεις όσο και εκτεταμένες ανακαινίσεις, με στόχο τη λειτουργική και ποιοτική αναβάθμιση των ακινήτων. Ενδεικτικά, καλύπτονται παρεμβάσεις όπως η ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, η αντικατάσταση κουφωμάτων, καθώς και ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εργασίες.
Η φιλοσοφία του μέτρου είναι ξεκάθαρη: να επανέλθουν στην αγορά σπίτια που σήμερα θεωρούνται «αδρανή», βελτιώνοντας ταυτόχρονα το επίπεδο ποιότητας του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος.
Υποχρέωση μίσθωσης και κοινωνικό αποτύπωμα
Βασική προϋπόθεση του προγράμματος είναι ότι τα ακίνητα που θα ενταχθούν θα πρέπει, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, είτε να κατοικηθούν από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες είτε να διατεθούν προς μίσθωση για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος διασφαλίζει ότι η δημόσια χρηματοδότηση μεταφράζεται σε πραγματικό όφελος για την αγορά και τους ενοικιαστές, περιορίζοντας φαινόμενα βραχυπρόθεσμης εκμετάλλευσης.
Μπορεί να αλλάξει η εικόνα της αγοράς;
Το στοίχημα παραμένει ανοιχτό. Αν το πρόγραμμα αποδώσει, χιλιάδες κλειστά ακίνητα μπορούν να επιστρέψουν στην αγορά μέσα στα επόμενα χρόνια, ασκώντας πιέσεις προς τα κάτω στις τιμές και προσφέροντας ανάσα σε όσους αναζητούν στέγη.
Σε μια χώρα όπου το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη κατοικιών αλλά η αξιοποίησή τους, το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» φιλοδοξεί να μετατρέψει τα κλειστά σπίτια από πρόβλημα σε λύση. Και αυτό, για την ελληνική στεγαστική πραγματικότητα, δεν είναι καθόλου μικρό βήμα.