Η εικόνα της ελληνικής αγοράς εργασίας θυμίζει πλέον μαραθώνιο επιβίωσης. Όχι έναν αγώνα καριέρας, αλλά μια καθημερινή προσπάθεια να «βγει» ο μήνας. Για ολοένα και περισσότερους εργαζόμενους, η αναζήτηση επαγγελματικής εξέλιξης δίνει τη θέση της στην ανάγκη για δεύτερο εισόδημα. Τα στοιχεία της έρευνας Workmonitor 2026 της Randstad είναι χαρακτηριστικά: περισσότεροι από τους μισούς εργαζόμενους στην Ελλάδα είτε διατηρούν ήδη δεύτερη δουλειά είτε εξετάζουν σοβαρά αυτό το ενδεχόμενο. Το ποσοστό ξεπερνά τον παγκόσμιο μέσο όρο και είναι σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Την ίδια στιγμή, περίπου τέσσερις στους δέκα δηλώνουν ότι έχουν αυξήσει ή σχεδιάζουν να αυξήσουν τις ώρες εργασίας τους.
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που, σε επίπεδο δημόσιου λόγου, κυριαρχούν οι αναφορές σε ανάπτυξη, επενδύσεις και θετικές οικονομικές προοπτικές. Ωστόσο, στην καθημερινότητα των πολιτών, το κόστος ζωής αυξάνεται ταχύτερα από τους μισθούς, εντείνοντας την οικονομική πίεση. Σύμφωνα με έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, ο μέσος μισθός το 2025 επαρκούσε –κατά μέσο όρο– για μόλις 18 ημέρες τον μήνα. Το υπόλοιπο διάστημα καλύπτεται με πρόσθετη εργασία, περιορισμό δαπανών ή δανεισμό. Έτσι, η πολλαπλή απασχόληση από επιλογή μετατρέπεται σταδιακά σε αναγκαιότητα.
Η τάση αυτή ενισχύεται και από ρυθμίσεις όπως το 13ωρο και οι αλλαγές στη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, που στην πράξη σημαίνουν περισσότερες ώρες και αυξημένη ένταση, χωρίς αντίστοιχη αύξηση αποδοχών. Η εργασία πυκνώνει, όμως οι αμοιβές παραμένουν στάσιμες. Το χάσμα ανάμεσα στην εργοδοτική και την εργαζόμενη πλευρά αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στις προσδοκίες για το μέλλον. Το σύνολο σχεδόν των εργοδοτών εμφανίζεται αισιόδοξο για την πορεία της οικονομίας τον επόμενο χρόνο. Αντίθετα, μόλις το 38% των εργαζομένων συμμερίζεται αυτή την εκτίμηση. Δεν πρόκειται για διαφορά αντίληψης, αλλά για διαφορά εμπειρίας: όταν ο εργαζόμενος μετρά διαρκώς ώρες και έξοδα, η «ανάπτυξη» μοιάζει περισσότερο με στατιστικό μέγεθος παρά με βιωμένη πραγματικότητα.
Παράλληλα, οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη αυξάνονται. Το 65% των εργοδοτών δηλώνει ότι επένδυσε σε συστήματα AI τον τελευταίο χρόνο. Οι εργαζόμενοι αναγνωρίζουν τα οφέλη: πάνω από τους μισούς θεωρούν ότι η τεχνολογία βελτιώνει την καθημερινή τους εργασία. Ωστόσο, οι μισοί εκτιμούν ότι τα μεγαλύτερα οφέλη από αυτή τη μετάβαση θα τα αποκομίσουν κυρίως οι επιχειρήσεις και όχι οι ίδιοι. Με άλλα λόγια, η τεχνολογική πρόοδος επιταχύνεται, αλλά τα εισοδήματα δεν ακολουθούν.
Ευελιξία ως προϋπόθεση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι εργαζόμενοι επαναπροσδιορίζουν τις προτεραιότητές τους. Η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής δεν αποτελεί πλέον προνόμιο, αλλά βασικό όρο παραμονής σε μια θέση εργασίας. Το 41% δηλώνει ότι έχει ήδη αποχωρήσει από εργασία που δεν εξυπηρετούσε την προσωπική του ζωή. Αντίστοιχα, το 37% δεν θα αποδεχόταν θέση χωρίς ευελιξία στον τόπο εργασίας και το 38% χωρίς ευελιξία στο ωράριο. Παρά τις σχετικές εξαγγελίες, αρκετοί εργαζόμενοι αναφέρουν ότι εγκατέλειψαν θέσεις λόγω έλλειψης αυτονομίας. Το μήνυμα είναι σαφές: η αντοχή έχει όρια.
Η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται, έτσι, σε μια αντιφατική συγκυρία. Από τη μία πλευρά, αισιόδοξες προβλέψεις, επενδύσεις και τεχνολογικός εκσυγχρονισμός. Από την άλλη, δεύτερες δουλειές, διευρυμένα ωράρια και μισθοί που δεν καλύπτουν βασικές ανάγκες. Όταν περισσότεροι από τους μισούς εργαζόμενους εξετάζουν τη λύση της δεύτερης απασχόλησης, το ζήτημα δεν αφορά την εργασιακή κουλτούρα. Αφορά την επάρκεια του εισοδήματος. Και όσο αυτό παραμένει άλυτο, οι αντοχές θα δοκιμάζονται –μέχρι να εξαντληθούν…