Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τον φόβο μιας νέας ενεργειακής αναταραχής. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης επεξεργάζεται σχέδιο έκτακτων παρεμβάσεων, σε περίπτωση που οι τιμές σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο εκτιναχθούν και προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στην πραγματική οικονομία.
Στο τραπέζι βρίσκεται η επαναφορά του fuel pass, δηλαδή της επιδότησης καυσίμων στην αντλία, αλλά και η ενεργοποίηση μοντέλου επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και με εισοδηματικά κριτήρια. Παράλληλα, εξετάζεται πακέτο έκτακτων επιχορηγήσεων για επιχειρήσεις που θα δεχθούν ισχυρά πλήγματα από την άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Το όριο των 100 δολαρίων στο πετρέλαιο
Πηγές του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας ξεκαθαρίζουν ότι υπάρχουν διαθέσιμα δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία, εφόσον οι συνθήκες το επιβάλουν. Ωστόσο, υπογραμμίζουν πως «βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο».
Προς το παρόν, οι αγορές αντιδρούν με σχετική ψυχραιμία, καθώς η τιμή του πετρελαίου διαμορφώνεται κοντά στα 80 δολάρια ανά βαρέλι. Το «καμπανάκι» θα χτυπήσει εφόσον η διεθνής τιμή του αργού πετρελαίου υπερβεί τα 100 δολάρια το βαρέλι και παραμείνει σε αυτό το επίπεδο για τουλάχιστον έναν μήνα.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, ενδεχόμενη παράλληλη εκτίναξη του φυσικού αερίου θα μετακυλήσει άμεσα στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ανεβάζοντας τους λογαριασμούς ρεύματος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η εμπειρία του fuel pass το 2022
Η συζήτηση για επαναφορά του μέτρου βασίζεται στην εμπειρία του 2022, όταν η ενεργειακή κρίση είχε οδηγήσει την αμόλυβδη βενζίνη στα 2,20–2,40 ευρώ το λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης κοντά ή και πάνω από τα 2 ευρώ. Την ίδια περίοδο, η τιμή του Brent είχε εκτιναχθεί περίπου στα 120 δολάρια το βαρέλι.
Το fuel pass, που τέθηκε σε εφαρμογή τον Απρίλιο του 2022, αφορούσε φυσικά πρόσωπα και ελεύθερους επαγγελματίες με δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα έως 30.000 ευρώ (φορολογικό έτος 2020). Η ενίσχυση κυμαινόταν από 30 έως 50 ευρώ για τρίμηνη περίοδο, με αυξημένο ποσό για τα νησιά.
Η επιδότηση χορηγούνταν είτε μέσω ψηφιακής κάρτας για χρήση σε πρατήρια καυσίμων είτε με κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό, σε μικρότερο ποσό. Κάθε φυσικό πρόσωπο μπορούσε να δηλώσει ένα όχημα ή μία μοτοσυκλέτα.
Έκτακτες ενισχύσεις και για τις επιχειρήσεις
Το υπό εξέταση σχέδιο δεν περιορίζεται στα νοικοκυριά. Προβλέπει και στοχευμένες επιδοτήσεις σε επιχειρήσεις, κυρίως σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή ένταση, ώστε να αποτραπούν λουκέτα, απώλειες θέσεων εργασίας και αλυσιδωτές επιπτώσεις στην αγορά.
Στόχος είναι η απορρόφηση των κραδασμών, εφόσον η κρίση πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν ότι το δημοσιονομικό πλαίσιο και ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών λειτουργούν ως «δίχτυ ασφαλείας», διασφαλίζοντας τη σταθερότητα ακόμη και υπό αντίξοες συνθήκες.
Καμία αλλαγή στον βασικό σχεδιασμό ενόψει ΔΕΘ
Παρά τα σενάρια έκτακτης παρέμβασης, δεν προγραμματίζονται αλλαγές στον βασικό σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής ενόψει της ΔΕΘ. Οι κεντρικές προτεραιότητες παραμένουν σταθερές, με την κυβέρνηση να επιδιώκει ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη της κοινωνίας και τη δημοσιονομική πειθαρχία.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: τα εργαλεία υπάρχουν, αλλά θα ενεργοποιηθούν μόνο αν η ενεργειακή κρίση περάσει σε νέα, πιο επιθετική φάση. Μέχρι τότε, η παρακολούθηση των διεθνών τιμών και των αγορών ενέργειας γίνεται σε καθημερινή βάση – με το βλέμμα στραμμένο στο «ψυχολογικό» όριο των 100 δολαρίων.