Σε τρεις επιμέρους άξονες αρθρώνεται το κυβερνητικό σχέδιο απέναντι στις νέες πιέσεις που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στην αγορά ενέργειας, με τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης να επεξεργάζονται κοινές παρεμβάσεις οι οποίες, σύμφωνα με τις πληροφορίες, αναμένεται να ανακοινωθούν μέσα στα επόμενα 24ωρα.
Μετά τη σύσκεψη υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, το κυβερνητικό επιτελείο επιχειρεί να στείλει διπλό μήνυμα, αφενός ότι δεν τίθεται ζήτημα επάρκειας στην αγορά, αφετέρου ότι θα υπάρξει άμεση απάντηση σε φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Στην κορυφή των κυβερνητικών προτεραιοτήτων βρίσκεται η διασφάλιση της επάρκειας σε υγρά καύσιμα και φυσικό αέριο. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους καταναλωτές, παρά την αυξημένη κινητικότητα που παρατηρήθηκε σε πρατήρια καυσίμων. Η εκτίμηση που μεταφέρεται είναι πως τα διαθέσιμα αποθέματα επαρκούν και πως η αγορά παρακολουθείται στενά, ώστε να αποφευχθούν κινήσεις πανικού που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τεχνητές πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η αναφορά στα Στενά του Ορμούζ αποτυπώνει και το γεωπολιτικό υπόβαθρο της ανησυχίας. Πρόκειται για κρίσιμο πέρασμα για το διεθνές εμπόριο αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που εξηγεί γιατί η ένταση στην περιοχή μεταφέρεται σχεδόν άμεσα στις διεθνείς τιμές. Στην Αθήνα, πάντως, η θέση που διατυπώνεται είναι ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή κίνδυνο ελλείψεων, γι’ αυτό και η έμφαση δίνεται περισσότερο στη σταθερότητα της αγοράς και λιγότερο στην καλλιέργεια κλίματος συναγερμού.
Στο στόχαστρο το αθέμιτο κέρδος
Ο δεύτερος άξονας αφορά την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο διαχωρίζουν τις ανατιμήσεις που προκαλούνται από τη διεθνή άνοδο των τιμών από τις πρακτικές υπερβολικής επιβάρυνσης του καταναλωτή μέσα από αδικαιολόγητα περιθώρια κέρδους. Εκεί ακριβώς αναμένεται να στηριχθεί το νέο πακέτο παρεμβάσεων.
Η γραμμή που διαμορφώνεται είναι πως η κυβέρνηση διαθέτει εικόνα της αγοράς και είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει συγκεκριμένα εργαλεία ελέγχου και παρέμβασης, ώστε να αποτραπεί η εκμετάλλευση της συγκυρίας από επιτήδειους. Το πολιτικό μήνυμα είναι ότι η κρίση δεν θα αποτελέσει πρόσχημα για ανεξέλεγκτες αυξήσεις στην αντλία ή στην εφοδιαστική αλυσίδα. Με αυτό το σκεπτικό, οι ανακοινώσεις που προετοιμάζονται αναμένεται να έχουν σαφή στόχευση και να επικεντρώνονται σε πρακτικές που εντοπίζονται ως στρεβλώσεις της αγοράς.
Σε επίπεδο πολιτικής διαχείρισης, το ζήτημα έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς αφορά άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και συνδέεται με το γενικότερο κλίμα ακρίβειας. Για την κυβέρνηση, η μάχη κατά της αισχροκέρδειας έχει και οικονομικό και πολιτικό χαρακτήρα, αφού τυχόν εικόνα αδράνειας σε μια περίοδο διεθνούς αναταραχής θα επιβάρυνε περαιτέρω το κοινωνικό κλίμα.
Η συζήτηση για στήριξη των νοικοκυριών
Ο τρίτος άξονας αφορά την ενδεχόμενη οικονομική επίπτωση της κρίσης στα νοικοκυριά, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζουν ήδη το εύρος της πίεσης που μπορεί να μεταφερθεί από την ενέργεια στο σύνολο της αγοράς, με δεδομένο ότι μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές καυσίμων έχει αλυσιδωτές συνέπειες στο κόστος μεταφοράς, στα βασικά αγαθά και τελικά στο διαθέσιμο εισόδημα.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία εστιάζει στο ότι σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη δημοσιονομική αντοχή σε σχέση με προηγούμενες περιόδους κρίσης. Η αναφορά στην ύπαρξη ταμειακού χώρου εντάσσεται στην προσπάθεια να αναδειχθεί πως, εφόσον απαιτηθεί, υπάρχει η δυνατότητα στοχευμένων κινήσεων στήριξης χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική ισορροπία. Το στίγμα που δίνεται είναι ότι οι αποφάσεις θα ληφθούν με ταχύτητα, χωρίς σπασμωδικές ενέργειες και με συνεκτίμηση των ευρωπαϊκών αποφάσεων που αναμένονται στις Βρυξέλλες.
Το πολιτικό μήνυμα της επόμενης φάσης
Το πλαίσιο που διαμορφώνεται μετά τη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου δείχνει ότι η κυβέρνηση θέλει να προλάβει τόσο την αναστάτωση στην αγορά όσο και τη διάχυση ενός νέου κύματος ανατιμήσεων στην κοινωνία. Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από το κατά πόσο οι εξαγγελίες θα έχουν άμεσο αποτύπωμα στην αγορά καυσίμων και αν θα περιορίσουν εγκαίρως φαινόμενα αθέμιτου κέρδους.
Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανιστεί προετοιμασμένη απέναντι σε μια εξωτερική κρίση που απειλεί να επηρεάσει την οικονομία και την καθημερινότητα. Η κεντρική επιδίωξη είναι να εμπεδωθεί ότι υπάρχει σχέδιο, έλεγχος της κατάστασης και δημοσιονομικός χώρος για αντίδραση, εφόσον η πίεση ενταθεί. Οι ανακοινώσεις των επόμενων ημερών θα δείξουν αν αυτό το τρίπτυχο, επάρκεια, έλεγχος της αγοράς και στήριξη των νοικοκυριών, μπορεί να μετατραπεί σε αποτελεσματική πολιτική άμυνα απέναντι στην κρίση.