Οι συζητήσεις για πιθανή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα επανέρχονται στο προσκήνιο καθώς η διεθνής άνοδος του πετρελαίου ενίσχυσε το κόστος μετακίνησης και πίεσε τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Η τιμή της βενζίνης στα μεγάλα αστικά κέντρα κινείται στα 2 ευρώ το λίτρο και το ίδιο επίπεδο πλησιάζει και το πετρέλαιο κίνησης, ενώ σε πολλές περιοχές της επαρχίας και στα νησιά οι τιμές βρίσκονται υψηλότερα. Στο επίκεντρο των κυβερνητικών επιλογών βρίσκεται η αναζήτηση ευρωπαϊκής ρήτρας ευελιξίας για τον ΕΦΚ ώστε η όποια παρέμβαση να μη βαραίνει τους δημοσιονομικούς στόχους.
Η θέση της κυβέρνησης για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης
Στο πλαίσιο των πολιτικών συζητήσεων για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στο ενεργειακό κόστος απαιτούν προσεκτική στάθμιση. Ο Παύλος Μαρινάκης σημείωσε στην εκπομπή Σήμερα ότι «Τώρα που έρχεται μια κρίση, είναι ευκαιρία να δούμε τι έλεγαν κάποιοι. Είναι αυτονόητο να έχεις μια οικονομία που έχει έσοδα και αντέχει σε μια κρίση; Όχι βέβαια. Κάποιοι το απαξίωναν αυτό. Η στήριξη των πολιτών δεν έρχεται από τον ουρανό».
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος εξήγησε πως «για να το κάνουμε μονομερώς πρέπει να υπάρξει άλλος ένας φόρος» επισημαίνοντας ότι «Ο ΕΦΚ για το πετρέλαιο φέρνει δισεκατομμύρια έσοδα στη χώρα». Υπογράμμισε ακόμη ότι «Πρέπει να γίνει στην Ευρώπη μια συζήτηση για τη μείωση του ΕΦΚ» και ότι «η Ευρώπη μπορεί να πάρει μια απόφαση για ρήτρα διαφυγής ώστε να μπορούν τα κράτη να πάρουν αποφάσεις ενδεχομένως και τη μείωση του ΕΦΚ. Πρέπει να αποφασίσουν οι εδώ από που θα χρηματοδοτηθεί το έργο αυτό». Για τη θέση της κυβέρνησης είπε ότι «Επί της αρχής δεν είμαστε αρνητικοί. Μια οριζόντια μείωση του ΕΦΚ θα ωφελούσε παραπάνω όσους έχουν παραπάνω τη δυνατότητα να καλύψουν μια σημειακή αύξηση της βενζίνης. Δεν είμαστε στο σημείο ανακοίνωσης μέτρων. Έχουμε σχέδιο για όλα τα ενδεχόμενα».
Διεθνείς τιμές και ελληνική αγορά
Η συζήτηση για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης ενεργοποιήθηκε και από τη διεθνή άνοδο της τιμής του αργού, η οποία ξεπέρασε τα 108 δολάρια το βαρέλι από 103 δολάρια στην προηγούμενη συνεδρίαση. Η ελληνική αγορά καυσίμων απορροφά αυτές τις μεταβολές με περιορισμένα περιθώρια αποκλιμάκωσης καθώς ο υψηλός ΕΦΚ και ο ΦΠΑ 24 τοις εκατό ανεβάζουν το τελικό κόστος. Στη βενζίνη ο ΕΦΚ φτάνει τα 70 λεπτά ανά λίτρο και στο πετρέλαιο είναι χαμηλότερος, με τον ΟΟΣΑ να κατατάσσει τη χώρα στην πρώτη πεντάδα των κρατών με υψηλότερους συντελεστές έμμεσης φορολογίας. Οι εισπράξεις από τον ΕΦΚ στη βενζίνη ανέρχονται σε 2,095 δισ. ευρώ ετησίως και από το πετρέλαιο σε 1,5 δισ. ευρώ.
Προτάσεις για προσωρινή μείωση του ΕΦΚ
Η κυβέρνηση εξετάζει σενάρια μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης που θα έχουν περιορισμένη χρονική διάρκεια ώστε να συγκρατηθούν οι απώλειες εσόδων. Στόχος είναι η προστασία της δημοσιονομικής σταθερότητας και η αποφυγή επιβάρυνσης του προϋπολογισμού. Η πρόταση που σχεδιάζεται να παρουσιαστεί στη Σύνοδο Κορυφής περιλαμβάνει ειδική ρήτρα διαφυγής για τις ενεργειακές δαπάνες. Η ρήτρα θα δίνει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να μειώνουν τον ΕΦΚ όταν οι διεθνείς τιμές εμφανίζουν μεγάλη άνοδο χωρίς το δημοσιονομικό βάρος να υπολογίζεται στο έλλειμμα ή στους στόχους πλεονασμάτων.
Ευρωπαϊκή διάσταση
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο το θέμα της φορολογικής ευελιξίας συνδέεται με τις αποφάσεις της Κομισιόν για τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών. Η ελληνική πλευρά επιχειρεί να εντάξει το ζήτημα της ενεργειακής επιβάρυνσης στο ευρύτερο πλαίσιο συζητήσεων για τα μέτρα αντιμετώπισης των διεθνών κρίσεων και να λάβει εξαιρετική μεταχείριση για τον ΕΦΚ.
Στοχευμένα μέτρα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Παράλληλα με τα σενάρια για τον φόρο στα καύσιμα, η κυβέρνηση εξετάζει στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη των ευάλωτων οικονομικά ομάδων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε στο συνέδριο του Bloomberg ότι η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μείωσης των ειδικών φόρων κατανάλωσης «σε περίπτωση που η Ευρώπη μας το επέτρεπε». Προσέθεσε ότι «αν εξαρτάται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, τότε θα προτιμούσαμε στοχευμένα μέτρα εισοδηματικής ενίσχυσης» τονίζοντας πως η χώρα διαθέτει την εργαλειοθήκη για τέτοιου είδους παρεμβάσεις. Ο πρωθυπουργός επεσήμανε ότι σύντομα θα υπάρξει πακέτο στήριξης για ευάλωτες ομάδες επιδοματικού χαρακτήρα το οποίο αναμένεται πριν από το Πάσχα. Αναφορά έγινε και στις επιχειρήσεις που επιβαρύνονται από το αυξημένο μεταφορικό κόστος, καθώς το πετρέλαιο κίνησης επηρεάζει συνολικά τις τιμές στην αγορά.
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου διαμορφώνουν ένα περιβάλλον που απαιτεί ταχεία προσαρμογή μέτρων και συντονισμό με τις ευρωπαϊκές αποφάσεις. Η κυβέρνηση επιδιώκει ευρωπαϊκή στήριξη για να προχωρήσει σε περιορισμένη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, ενώ ταυτόχρονα προετοιμάζει ένα στοχευμένο πλαίσιο ανακούφισης νοικοκυριών και επιχειρήσεων για να αντιμετωπιστούν οι άμεσες πιέσεις στην οικονομία και στο κόστος καυσίμων.