Ραγδαία αύξηση καταγράφει τα τελευταία δύο χρόνια ο αριθμός των εργαζόμενων συνταξιούχων, καθώς από περίπου 250.000 εκτοξεύτηκαν πλέον στους 300.000, αποτυπώνοντας μια σαφή τάση επιστροφής στην αγορά εργασίας. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζει το χαμηλό επίπεδο των συντάξεων, με τη μέση κύρια σύνταξη του ΕΦΚΑ να διαμορφώνεται μόλις στα 865 ευρώ τον μήνα.
Η αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου από την 1η Ιανουαρίου 2024 λειτούργησε ως βασικός καταλύτης. Η κατάργηση της οριζόντιας μείωσης 30% στη σύνταξη για όσους εργάζονται και η αντικατάστασή της με παρακράτηση 10% επί των εισοδημάτων από εργασία άνοιξε τον δρόμο για τη μαζική επιστροφή συνταξιούχων στην απασχόληση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δηλωμένοι εργαζόμενοι συνταξιούχοι στην ειδική πλατφόρμα του ΕΦΚΑ αυξήθηκαν από μόλις 30.000 σε 300.000 μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Γιατί επιστρέφουν οι συνταξιούχοι στην εργασία
Η επιστροφή των συνταξιούχων στην εργασία δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για μια σύνθετη επιλογή, που συνδυάζει οικονομικούς αλλά και κοινωνικούς παράγοντες.
Πρώτον, η κατάργηση του «πέναλτι» στις συντάξεις έκανε την εργασία ξανά συμφέρουσα. Πλέον, οι συνταξιούχοι δεν βλέπουν να «κουρεύεται» η σύνταξή τους, αλλά επιβαρύνονται μόνο με ένα μικρό ποσοστό επί του εισοδήματος από εργασία.
Δεύτερον, τα στοιχεία δείχνουν ότι 6 στους 10 συνταξιούχους λαμβάνουν κάτω από 1.000 ευρώ μεικτά, γεγονός που καθιστά δύσκολη την κάλυψη βασικών αναγκών, ειδικά σε μια περίοδο ακρίβειας.
Τρίτον, σημαντικό κίνητρο αποτελεί η δυνατότητα προσαύξησης της σύνταξης μέσω των επιπλέον ενσήμων που αποκτώνται κατά την εργασία μετά τη συνταξιοδότηση.
Πώς αυξάνεται η σύνταξη – Τα «έξτρα» από τα ένσημα
Το νέο σύστημα δίνει τη δυνατότητα στους εργαζόμενους συνταξιούχους να αυξήσουν το ποσό που λαμβάνουν, αξιοποιώντας τον χρόνο απασχόλησης μετά τη συνταξιοδότηση.
Για κάθε έτος εργασίας, προβλέπεται προσαύξηση 0,77% επί των αποδοχών. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε απτά οικονομικά οφέλη.
Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος που εργάζεται για πέντε χρόνια με μέσο μισθό 1.500 ευρώ μπορεί να δει τη σύνταξή του να αυξάνεται κατά περίπου 58 ευρώ τον μήνα.
Ήδη ο ΕΦΚΑ έχει εκδώσει εκατοντάδες αποφάσεις επανυπολογισμού συντάξεων, σε περιπτώσεις συνταξιούχων που εργάστηκαν για 2 ή 3 χρόνια και στη συνέχεια υπέβαλαν αίτηση για την προσαύξηση.
Παράλληλα, εξετάζεται αλλαγή στον τρόπο απόδοσης αυτών των αυξήσεων, με σενάρια που προβλέπουν καταβολή της προσαύξησης ανά διετία ή πενταετία, αντί για εφάπαξ στο τέλος της απασχόλησης.
Μαζικό κύμα συνταξιοδοτήσεων και επιστροφής
Το φαινόμενο των εργαζόμενων συνταξιούχων συνδέεται άμεσα και με το ευρύτερο κύμα αποχωρήσεων από την αγορά εργασίας.
Τα τελευταία έξι χρόνια, πάνω από 1,35 εκατομμύρια ασφαλισμένοι έχουν συνταξιοδοτηθεί, ενώ μόνο το 2025 οι αιτήσεις έφτασαν τις 199.450, πλησιάζοντας επίπεδα ρεκόρ.
Η τάση αυτή δημιουργεί ένα νέο μοντέλο, όπου η συνταξιοδότηση δεν σημαίνει απαραίτητα και πλήρη αποχώρηση από την εργασία.
Η «silver economy» και η νέα πραγματικότητα
Η ενίσχυση της απασχόλησης σε μεγαλύτερες ηλικίες εντάσσεται σε ένα ευρύτερο οικονομικό φαινόμενο, τη λεγόμενη «silver economy».
Πρόκειται για την οικονομική δραστηριότητα που συνδέεται με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, η οποία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η επιμήκυνση του εργασιακού βίου θα μπορούσε να προσθέσει έως και 0,6% στο παγκόσμιο ΑΕΠ ετησίως έως το 2050.
Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως «ανάχωμα» στη δημογραφική γήρανση, ενώ αντανακλά και μια κοινωνική αλλαγή: οι άνθρωποι παραμένουν ενεργοί περισσότερο, τόσο λόγω ανάγκης όσο και λόγω επιλογής.
Δεν είναι λίγοι άλλωστε οι επαγγελματίες – όπως γιατροί, μηχανικοί και δικηγόροι – που συνεχίζουν να εργάζονται και μετά τη συνταξιοδότηση, διατηρώντας ενεργό ρόλο στην αγορά.