Η εικόνα που διαμορφώνεται για τις συντάξεις στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια είναι ξεκάθαρη: οι μελλοντικοί συνταξιούχοι θα λάβουν αισθητά χαμηλότερα ποσά σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές, ακόμη και αν συμπληρώσουν πλήρη ασφαλιστικό βίο 40 ετών. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η σύνταξη δύσκολα θα ξεπερνά το 50–60% των τελευταίων αποδοχών, όταν στο παρελθόν άγγιζε ακόμη και το 100%.
Πόση σύνταξη θα πάρουν οι νέοι εργαζόμενοι;
Για έναν εργαζόμενο με μέσο μισθό περίπου 1.000 ευρώ και 40 χρόνια ασφάλισης, η κύρια σύνταξη από τον ΕΦΚΑ εκτιμάται ότι θα φτάνει περίπου τα 946 ευρώ μεικτά τον μήνα. Το ποσό αυτό προκύπτει από το άθροισμα της ανταποδοτικής και της εθνικής σύνταξης.
Ωστόσο, για τη μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων, τα ποσά είναι ακόμη χαμηλότερα. Υπολογίζεται ότι περίπου 8 στους 10 εργαζόμενους θα καταλήξουν με σύνταξη κοντά στα 908 ευρώ μεικτά, μετά από πλήρη ασφαλιστική διαδρομή.
Η ανάλυση δείχνει ότι η ανταποδοτική σύνταξη διαμορφώνεται γύρω στα 426 ευρώ, ενώ η εθνική σύνταξη στα 446 ευρώ. Το τελικό ποσό επηρεάζεται άμεσα από τις χαμηλές εισφορές και τις διακυμάνσεις στην απασχόληση κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου.
Γιατί μειώνονται οι συντάξεις σε σχέση με το παρελθόν;
Η πτώση των συντάξεων συνδέεται άμεσα με τις αλλαγές που σημειώθηκαν την τελευταία δεκαετία στην αγορά εργασίας και στο ασφαλιστικό σύστημα. Οι χαμηλοί μισθοί, ιδιαίτερα την περίοδο 2012–2018, όταν για νέους κάτω των 25 ετών υπήρχαν αποδοχές ακόμη και στα 586 ευρώ, συνεχίζουν να επηρεάζουν τον μέσο όρο ασφάλισης.
Την ίδια στιγμή, η ευρεία εξάπλωση της μερικής απασχόλησης και της διαλείπουσας εργασίας μειώνει τις συνολικές εισφορές, ενώ το «πάγωμα» των τριετιών για περισσότερο από μία δεκαετία (2012–2023) περιόρισε την αύξηση των μισθών.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η τελική σύνταξη δεν αντανακλά τις ανάγκες διαβίωσης, αλλά κυρίως τις χαμηλές αποδοχές που επικράτησαν σε μεγάλο μέρος του εργασιακού βίου των σημερινών εργαζομένων.
Τι ισχύει για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες;
Ακόμη πιο πιεστική είναι η κατάσταση για τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς οι περισσότεροι επιλέγουν χαμηλές ασφαλιστικές κατηγορίες για να περιορίσουν το κόστος. Αυτό οδηγεί σε συντάξεις που δύσκολα ξεπερνούν τα 900 ευρώ μεικτά, ακόμη και με πλήρη ασφάλιση.
Στους αγρότες, τα δεδομένα είναι ακόμη πιο περιορισμένα. Με εισφορές περίπου 108 ευρώ τον μήνα στην κατώτερη κατηγορία, η ανταποδοτική σύνταξη εκτιμάται ότι θα φτάνει μόλις τα 270 ευρώ. Ακόμη και με πλήρη εθνική σύνταξη, το συνολικό ποσό δεν θα ξεπερνά τα 713 ευρώ μεικτά μηνιαίως μετά το 2032, εφόσον δεν υπάρξουν αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο.
Ποια είναι τα βασικά «αγκάθια» για τη νέα γενιά;
Οι νέοι ασφαλισμένοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα πιο απαιτητικό και αβέβαιο περιβάλλον. Για να εξασφαλίσουν πλήρη σύνταξη απαιτούνται πλέον 40 χρόνια ασφάλισης, ενώ σε διαφορετική περίπτωση η ηλικία συνταξιοδότησης μετατίθεται στα 67 έτη.
Παράλληλα, η αστάθεια στην αγορά εργασίας και οι χαμηλές αποδοχές δημιουργούν ένα διπλό πρόβλημα: μειωμένες εισφορές σήμερα και χαμηλότερες συντάξεις στο μέλλον. Η δυνατότητα απασχόλησης μετά τη συνταξιοδότηση αποτελεί μια διέξοδο, αλλά δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τις απώλειες.
Πού οδηγείται το ασφαλιστικό σύστημα στην Ελλάδα;
Το ασφαλιστικό σύστημα στην Ελλάδα μετασχηματίζεται σταδιακά σε ένα μοντέλο χαμηλότερων παροχών, με μεγαλύτερη έμφαση στην ατομική ευθύνη και λιγότερη στη συλλογική αναπλήρωση εισοδήματος.
Η πραγματικότητα που διαμορφώνεται είναι ότι οι νέοι εργαζόμενοι θα πρέπει να προσαρμοστούν σε μια εποχή όπου η σύνταξη δεν θα αποτελεί το βασικό δίχτυ ασφαλείας, αλλά ένα συμπληρωματικό εισόδημα. Αυτό αλλάζει συνολικά τον τρόπο που σχεδιάζεται ο οικονομικός προγραμματισμός της ζωής, από την εργασία μέχρι τη συνταξιοδότηση.