Η αυξανόμενη ένταση στη διεθνή σκηνή και ιδιαίτερα ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα στην καθημερινότητα των Ελλήνων καταναλωτών. Έρευνα του ΙΕΛΚΑ που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026 σε δείγμα 800 πολιτών από όλη τη χώρα, καταγράφει μια κοινωνία που βιώνει έντονη ψυχολογική πίεση και προσαρμόζει αναγκαστικά τη συμπεριφορά της.
Φόβος, θυμός και άγχος κυριαρχούν
Τα διεθνή γεγονότα, με αιχμή τους πολέμους και την περιβαλλοντική κρίση, προκαλούν έντονα αρνητικά συναισθήματα. Ο θυμός και ο φόβος κυριαρχούν, ιδιαίτερα σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, ο οποίος συγκεντρώνει τα υψηλότερα επίπεδα ανησυχίας από όλες τις κρίσεις που αξιολογήθηκαν.
Παράλληλα, η ανησυχία και το άγχος εμφανίζονται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η περιβαλλοντική κρίση δημιουργεί ακόμη πιο έντονες αντιδράσεις σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν μια κοινωνία που βρίσκεται υπό συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση, μετά από διαδοχικές κρίσεις τα τελευταία χρόνια.
Τρόφιμα και ενέργεια «γονατίζουν» τα νοικοκυριά
Σε οικονομικό επίπεδο, τα τρόφιμα παραμένουν η βασική πηγή πίεσης για τα νοικοκυριά, παρά την έντονη αύξηση στις τιμές των καυσίμων. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η σημερινή επιβάρυνση κατανέμεται ως εξής:
- 40% τρόφιμα
- 34% ενέργεια
- 21% καύσιμα
Ωστόσο, για το επόμενο εξάμηνο, οι καταναλωτές προβλέπουν αλλαγή στις ισορροπίες. Τα τρόφιμα παραμένουν πρώτη ανησυχία με 39%, αλλά τα καύσιμα αυξάνονται σημαντικά στο 35%, ενώ η ενέργεια υποχωρεί στο 21%.
Παρά το γεγονός ότι οι τιμές τροφίμων εμφανίζουν σχετική σταθερότητα, σε αντίθεση με τα καύσιμα που έχουν αυξηθεί αισθητά μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, οι καταναλωτές εξακολουθούν να νιώθουν μεγαλύτερη πίεση από τα τρόφιμα. Αυτό αποδίδεται τόσο στη μεγαλύτερη συμμετοχή τους στον οικογενειακό προϋπολογισμό όσο και στην κόπωση των τελευταίων τεσσάρων ετών.
Ανατροπές στα ράφια των σούπερ μάρκετ: Τι αγοράζουν περισσότερο οι Έλληνες
Αλλαγές στην καθημερινότητα και περικοπές
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, οι πολίτες προχωρούν σε άμεσες αλλαγές στη συμπεριφορά τους, περιορίζοντας ή αναβάλλοντας δαπάνες. Συγκεκριμένα:
- 60% αναβάλλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών
- 54% περιορίζει έξοδα διασκέδασης, όπως εστίαση και διακοπές
Παράλληλα, ενισχύεται η τάση για μείωση δαπανών:
- 42% αναζητά περισσότερες προσφορές και εκπτώσεις
- 40% επιλέγει φθηνότερα προϊόντα
- 36% μειώνει αγορές βασικών αγαθών
- 30% περιορίζει την κατανάλωση καυσίμων
- 29% μειώνει τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας
Τα στοιχεία δείχνουν μια σαφή στροφή προς πιο συντηρητική καταναλωτική συμπεριφορά, με στόχο την επιβίωση σε ένα αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον.
Ανάγκη για στήριξη το επόμενο διάστημα
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για το επόμενο εξάμηνο, καθώς η πλειοψηφία των καταναλωτών εκτιμά ότι θα χρειαστεί οικονομική ενίσχυση. Συγκεκριμένα:
- 81% για το ηλεκτρικό ρεύμα
- 77% για τα καύσιμα
- 67% για τρόφιμα και βασικά είδη
- 51% για φορολογικές υποχρεώσεις
- 38% για ενοίκια και κατοικία
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: Τα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με μια πολυεπίπεδη κρίση, όπου η γεωπολιτική αστάθεια, η ακρίβεια και η ψυχολογική κόπωση συνδυάζονται, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αυξημένης ανασφάλειας και αβεβαιότητας για το μέλλον.