Η διεθνής αγορά ενέργειας εισέρχεται ξανά σε φάση έντονης μεταβλητότητας, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν δεύτερη συνεχόμενη εβδομάδα ανόδου. Το Brent ενισχύεται κατά περίπου 5,5% σε εβδομαδιαία βάση, ενώ το αμερικανικό αργό ξεπερνά το 10%, αποτυπώνοντας την έντονη ανησυχία για την επάρκεια της προσφοράς.
Η βασική αιτία είναι το αδιέξοδο στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή εξαιρετικά κρίσιμη για τις αγορές.
Στενά του Ορμούζ: Ο “λαιμός του μπουκαλιού” της ενέργειας
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη γεωπολιτικό επεισόδιο. Πρόκειται για ένα πραγματικό bottleneck της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας ενέργειας.
Παρά τις κινήσεις από πλευράς πετρελαιοπαραγωγών χωρών για αύξηση της παραγωγής, η αγορά παραμένει επιφυλακτική. Ο λόγος είναι απλός: χωρίς ασφαλή και απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα, η επιπλέον παραγωγή δεν μπορεί να φτάσει εγκαίρως στους καταναλωτές.
Politico: Πόσα καύσιμα έχει η Ευρώπη; Το ερώτημα χωρίς απάντηση εν μέσω κρίσης
Το αποτέλεσμα είναι να ενισχύεται η λεγόμενη “risk premium” τιμολόγηση, δηλαδή η ενσωμάτωση του γεωπολιτικού ρίσκου στην τιμή του πετρελαίου.
Η επίπτωση στην ελληνική αγορά καυσίμων
Η ανοδική τάση στη χονδρική έχει ήδη αρχίσει να περνά στην ελληνική αγορά. Η μέση τιμή της αμόλυβδης οδεύει εκ νέου πάνω από τα 2,05 ευρώ το λίτρο, επίπεδα που είχαν καταγραφεί στα τέλη Απριλίου.
Αντίστοιχα, το πετρέλαιο κίνησης καταγράφει άνοδο περίπου 7–8 λεπτών ανά λίτρο μέσα σε λίγες ημέρες, γεγονός που αυξάνει το λειτουργικό κόστος για μεταφορές, αγροτική παραγωγή και επιχειρήσεις.
Οι καταναλωτές ήδη προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους, περιορίζοντας μετακινήσεις και δαπάνες, ενώ η αγορά φοβάται νέο κύμα ανατιμήσεων σε βασικά αγαθά.
Δεύτερο μέτωπο: Πληθωρισμός και επιτόκια
Η ενεργειακή κρίση δεν περιορίζεται στην αντλία. Μεταφέρεται άμεσα στον πληθωρισμό και κατ’ επέκταση στη νομισματική πολιτική.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας αύξησης επιτοκίων τον Ιούνιο, καθώς η άνοδος των τιμών ενέργειας απειλεί να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις στην ευρωζώνη.
Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει διπλή επιβάρυνση:
- ακριβότερα καύσιμα
- ακριβότερος δανεισμός
Ένας συνδυασμός που επηρεάζει άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Κυβερνητική στάση και περιθώρια παρέμβασης
Η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων, επισημαίνοντας ότι σε περιόδους κρίσης έχουν υπάρξει στοχευμένα μέτρα στήριξης.
Καθοριστικό ρόλο μέχρι σήμερα παίζει η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, που συγκρατεί μέρος των αυξήσεων. Ωστόσο, όσο η διεθνής κρίση παρατείνεται, τα δημοσιονομικά περιθώρια στενεύουν και η αποτελεσματικότητα των μέτρων δοκιμάζεται.