Ένα ισχυρό μήνυμα για την ανάγκη άμεσης και βαθιάς ενοποίησης της ευρωπαϊκής οικονομίας εξέπεμψε από την Αθήνα ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης. Κατά τη διάρκεια μιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας συζήτησης με τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας και νυν κοσμήτορα του IE University στη Μαδρίτη, Ενρίκο Λέτα, ο κ. Πιερρακάκης έθεσε επί τάπητος τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας.
Η εκδήλωση, την οποία συντονισε η επικεφαλής του Γραφείου του Bloomberg στην Αθήνα, Βικτώρια Δενδρινού, διοργανώθηκε από το ΕΛΙΑΜΕΠ, το ΙΟΒΕ και το IE Competitiveness Hub, με αφορμή τη συμπλήρωση 40 ετών από την υπογραφή της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης.
Το κεντρικό συμπέρασμα του Έλληνα υπουργού ήταν σαφές: Η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως περισσότερη ενοποίηση, ευρείες συγχωνεύσεις τραπεζών και τη δημιουργία πολύ μεγαλύτερων επιχειρήσεων. Το μέγεθος πλέον παίζει καθοριστικό ρόλο και η λειτουργία 27 διαφορετικών εκδοχών εθνικών πρωταθλητών θεωρείται τροχοπέδη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Το «σχέδιο Β» στην τεχνολογία και οι χαμένες ευκαιρίες
Το πιο ηχηρό καμπανάκι από την πλευρά του κ. Πιερρακάκη ήχησε για τον τομέα της τεχνολογίας, τον οποίο και χαρακτήρισε ως το «πραγματικό πεδίο της μάχης». Με αφοπλιστική ειλικρίνεια παραδέχτηκε ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη στο «σχέδιο Β», καθώς έχει καθυστερήσει δραματικά σε σχέση με τους διεθνείς της ανταγωνιστές, κυρίως τις ΗΠΑ και την Κίνα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται μια ενιαία στρατηγική για την τεχνολογική κυριαρχία, χωρίς ωστόσο ψευδαισθήσεις ότι μπορεί να αναπτύξει τη δική της εκδοχή σε κάθε πιθανή τεχνολογία.
Ο υπουργός έφερε ως παράδειγμα την ανάπτυξη των υποδομών 5G, όπου ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η Ericsson και η Nokia βρέθηκαν απέναντι στους κινεζικούς κολοσσούς, χωρίς όμως η Ευρώπη να έχει προνοήσει για έναν ενιαίο τηλεπικοινωνιακό ρυθμιστή ή κοινές δημοπρασίες φάσματος. Στόχος δεν είναι η πλήρης αυτονομία παντού, αλλά η αποφυγή μιας ασύμμετρης εξάρτησης. Όπως τόνισε, υπάρχουν τομείς, όπως η Airbus ή το Galileo, όπου η Ευρώπη μπορεί να ηγηθεί, και εκεί ακριβώς πρέπει να επικεντρώσει τις χρηματοδοτήσεις της.
Τραπεζική ενοποίηση και startups
Η ενίσχυση της κλίμακας περνά μέσα από την αγορά. Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Τραπεζική Ένωση και η Ένωση Κεφαλαιαγορών (πλέον Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων – SIU) είναι μεταρρυθμίσεις που έχουν αργήσει επικίνδυνα. Ο κατακερματισμός λειτουργεί ως κρυφός δασμός στις υπηρεσίες και τη μεταποίηση.
Αναφέρθηκε επίσης στις startups, οι οποίες δημιουργούνται μεν στην Ευρώπη με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, αλλά συχνά αδυνατούν να επεκταθούν λόγω των εμποδίων της ευρωπαϊκής αγοράς, με αποτέλεσμα να μετεγκαθίστανται στις ΗΠΑ για να αναζητήσουν χρηματοδότηση. Η αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου απαιτεί ισότιμους όρους ανταγωνισμού και, κυρίως, αλλαγή νοοτροπίας από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους, ώστε να σκέφτονται πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να επιτρέπουν στους εθνικούς πρωταθλητές να γίνουν παγκόσμιοι.
Το μήνυμα του Ενρίκο Λέτα και το κρίσιμο σταυροδρόμι
Ο Ενρίκο Λέτα, τον οποίο ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε ως τον «Άγιο Παύλο» της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, εστίασε και εκείνος στο πρόβλημα της έλλειψης κλίμακας. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η Ευρώπη, αν και είναι το βασίλειο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, υποχωρεί διεθνώς επειδή εξαρτάται από την αμερικανική τεχνολογία και χρηματοδότηση, καθώς και από την κινεζική μεταποίηση. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας τόνισε ότι ανεξαρτησία σημαίνει να ενώσουμε το μικρό με το μεγάλο, ξεκινώντας πρωτίστως από τη χρηματοδότηση.
Παρά τις προκλήσεις, ο κ. Λέτα εξέφρασε την αισιοδοξία του, σημειώνοντας ότι η δυναμική υπάρχει και πως η επικείμενη ιρλανδική προεδρία είναι αποφασισμένη να επιταχύνει τις διαδικασίες. Ο κ. Πιερρακάκης συμφώνησε, καταλήγοντας ότι η Ευρώπη, παρότι συχνά δίνει μη βέλτιστες απαντήσεις στις κρίσεις, έχει καταφέρει να ενισχύσει τους θεσμούς της. Το διακύβευμα τώρα είναι η ταχύτητα, καθώς το κόστος της αδράνειας έχει γίνει ορατό.