Για τη μεγαλύτερη κρίση προσφοράς πετρελαίου στη σύγχρονη ιστορία προειδοποιεί ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, υπογραμμίζοντας τις δραματικές συνέπειες από τις εκτεταμένες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν και τον ουσιαστικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τη νεότερη μηνιαία έκθεση του Οργανισμού, η παγκόσμια αγορά βιώνει ένα πρωτοφανές σοκ προσφοράς, καθώς οι απώλειες παραγωγής από τις χώρες του Περσικού Κόλπου έχουν ήδη ξεπεράσει το 1 δισεκατομμύριο βαρέλια σωρευτικά. Την ίδια στιγμή, περισσότερα από 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραμένουν εγκλωβισμένα και εκτός αγοράς, διαταράσσοντας πλήρως την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Δραματικές προβλέψεις για έλλειμμα το 2026
Οι νέες εκτιμήσεις του IEA ανατρέπουν πλήρως τα προηγούμενα σενάρια περί πλεονάσματος. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αναμένεται πλέον να εμφανίσει έλλειμμα 1,78 εκατ. βαρελιών ημερησίως για το 2026. Η κατάσταση διαγράφεται ακόμη πιο κρίσιμη για το τρέχον δεύτερο τρίμηνο, όπου το έλλειμμα ενδέχεται να αγγίξει τα 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ακόμη και στο αισιόδοξο σενάριο αποκλιμάκωσης της πολεμικής σύγκρουσης στις αρχές Ιουνίου, ο Οργανισμός εκτιμά ότι η αγορά θα παραμείνει «σοβαρά υποτροφοδοτούμενη» τουλάχιστον έως το τέλος του τρίτου τριμήνου του έτους.
Η «μάχη» των αποθεμάτων και η πίεση στις τιμές
Η κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε ραγδαία συρρίκνωση των παγκόσμιων αποθεμάτων. Μόνο το δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου, τα αποθέματα μειώθηκαν κατά 246 εκατ. βαρέλια, εγείροντας σοβαρούς κινδύνους για έντονη μεταβλητότητα στις τιμές ενόψει της θερινής περιόδου, η οποία παραδοσιακά χαρακτηρίζεται από υψηλή ζήτηση.
Ως «ανάχωμα» σε αυτή την πίεση, οι 32 χώρες-μέλη του ΙΕΑ προχώρησαν στην ιστορικότερη συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, διαθέτοντας 400 εκατ. βαρέλια, εκ των οποίων τα 164 εκατ. έχουν ήδη διοχετευθεί. Παρά τις παρεμβάσεις, η τιμή του brent διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, καταγράφοντας σταθερότητα στα 106,93 δολάρια το βαρέλι.
Επιβράδυνση της ζήτησης
Το εξαιρετικά υψηλό ενεργειακό κόστος δεν αφήνει ανεπηρέαστη τη ζήτηση. Παράλληλα με το σοκ της προσφοράς, ο IEA προχώρησε σε επί τα χείρω αναθεώρηση των προβλέψεων για την παγκόσμια κατανάλωση, η οποία εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 420.000 βαρέλια ημερησίως μέσα στο 2026.
Οι αυξημένες τιμές «φρενάρουν» την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, προκαλώντας το φαινόμενο της λεγόμενης «καταστροφής ζήτησης» (demand destruction), καθώς νοικοκυριά και βιομηχανίες αναγκάζονται να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμων. Πλέον, το ενδιαφέρον των αγορών στρέφεται στη μηνιαία έκθεση του OPEC, η οποία αναμένεται να δώσει τη δική της αποτίμηση για τον αντίκτυπο του πολέμου στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.