Σοβαρές προεκτάσεις που ξεπερνούν τα στενά οικονομικά όρια και αγγίζουν τον ίδιο τον κοινωνικό ιστό της χώρας λαμβάνει το φαινόμενο της ραγδαίας αύξησης του κόστους κατοικίας. Η ακριβή στέγη στην Ελλάδα επιτείνει το ήδη οξύ δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα, σύμφωνα με όσα προειδοποίησε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.
Μιλώντας από το Ντουμπρόβνικ, στο πλαίσιο του Συνεδρίου της Κεντρικής Τράπεζας της Κροατίας, ο κ. Στουρνάρας επεσήμανε ότι η επιβάρυνση του κόστους στέγασης για τα ελληνικά νοικοκυριά είναι σήμερα από τις υψηλότερες σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.
Η στεγαστική επισφάλεια αναδεικνύεται όλο και περισσότερο ως ένας καθοριστικός παράγοντας που επηρεάζει αρνητικά τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές τάσεις. Η περιορισμένη πρόσβαση σε προσιτή στέγη καθυστερεί σημαντικά τη δημιουργία νέων νοικοκυριών, πλήττοντας κυρίως τις νεότερες γενιές. Πολλοί νεαροί ενήλικες αναγκάζονται να παραμείνουν στην κατοικία των γονέων τους για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι θα επιθυμούσαν, ενώ άλλοι επιλέγουν να αναβάλουν ή ακόμη και να επανεξετάσουν πλήρως την απόφαση να δημιουργήσουν τη δική τους οικογένεια.
Οι οικονομικές επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού
Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης αναμένεται να έχουν βαρύ αντίκτυπο στην εγχώρια οικονομία τα επόμενα χρόνια. Η συρρίκνωση και η παράλληλη γήρανση του πληθυσμού μειώνουν δραματικά το μέγεθος του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού. Παράλληλα, επιβαρύνουν το μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό της χώρας και αυξάνουν την πίεση στα δημόσια οικονομικά, ιδιαίτερα στο ασφαλιστικό σύστημα. Υπό την έννοια αυτή, η οικονομική προσιτότητα της στέγασης αλληλοεπιδρά άμεσα με τη δημογραφική βιωσιμότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα της χώρας.
Εξετάζοντας τα δεδομένα της αγοράς, ο κ. Στουρνάρας αποκάλυψε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: η αγορά των ακινήτων στην Ελλάδα χρηματοδοτείται σήμερα κυρίως από τις ίδιες τις καταθέσεις των υποψηφίων αγοραστών και πολύ λιγότερο από στεγαστικά δάνεια. Ένα αξιόλογο ποσοστό των συναλλαγών πραγματοποιείται μέσω της αποταμίευσης των νοικοκυριών και όχι με τραπεζικό δανεισμό. Το γεγονός αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η ζήτηση κατοικιών δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη ευαισθησία στα τρέχοντα επιτόκια, καθώς πολλοί αγοραστές χρησιμοποιούν τον συσσωρευμένο πλούτο τους για την απόκτηση ακινήτων αντί να προσφύγουν στις τράπεζες.
Οι ξένες επενδύσεις και το μέλλον της αγοράς
Παρά τις υψηλές τιμές, η ζήτηση για ακίνητα στην Αθήνα και στα υπόλοιπα μεγάλα κέντρα παραμένει ισχυρή. Αυτό οφείλεται σε εγχώριους παράγοντες, όπως η σταδιακή άνοδος του διαθέσιμου εισοδήματος τα τελευταία χρόνια, η βελτίωση των οικονομικών προσδοκιών και τα στοχευμένα κυβερνητικά μέτρα στήριξης της κατοικίας. Την ίδια στιγμή, η ζήτηση τροφοδοτείται έντονα από τις ξένες επενδύσεις, τις αυξημένες τουριστικές ροές στα αστικά κέντρα και τη σταθερή αντίληψη ότι το ακίνητο αποτελεί ένα ασφαλές περιουσιακό στοιχείο.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η κυβέρνηση για την άμβλυνση του στεγαστικού προβλήματος, ξεχωρίζοντας τα επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια και την ενίσχυση της κοινωνικής στέγης. Ωστόσο, ο κεντρικός τραπεζίτης ξεκαθάρισε ότι οι πολιτικές αυτές χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν καρπούς, πράγμα που σημαίνει ότι οι πιέσεις στην προσιτότητα της στέγασης είναι εξαιρετικά πιθανό να συνεχιστούν βραχυπρόθεσμα.