Αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα 671.586 συνταξιούχους δρομολογούνται από το 2027, καθώς η κυβέρνηση προχωρά στην οριστική απενεργοποίηση του μηχανισμού συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι δικαιούχοι θα βλέπουν για πρώτη φορά ολόκληρη την αύξηση να περνά στην τσέπη τους, χωρίς να «ροκανίζεται» από το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς που προέκυψε μετά τον επανυπολογισμό των συντάξεων με τον νόμο Κατρούγκαλου.
Με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, η αύξηση των συντάξεων για το 2027 αναμένεται να κινηθεί περίπου στο 2,6%, γεγονός που μεταφράζεται σε επιπλέον ποσά από περίπου 25 έως 50 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης.
Τι αλλάζει στις συντάξεις από το 2027;
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την κατάργηση του συμψηφισμού των αυξήσεων με την προσωπική διαφορά. Μέχρι σήμερα, πολλοί συνταξιούχοι δεν έβλεπαν πραγματική αύξηση στο ποσό που λάμβαναν, καθώς η ετήσια αναπροσαρμογή αφαιρούνταν από το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς.
Από το 2027, το ποσό της προσωπικής διαφοράς θα παραμένει μεν στη σύνταξη, αλλά δεν θα επηρεάζει πλέον τις αυξήσεις. Έτσι, κάθε νέα αύξηση που θα προκύπτει από τον συνδυασμό ανάπτυξης και πληθωρισμού θα καταβάλλεται εξ ολοκλήρου στους συνταξιούχους.
Πρόκειται κυρίως για παλαιούς συνταξιούχους, των οποίων οι αποφάσεις συνταξιοδότησης είχαν εκδοθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016, ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του νόμου 4387/2016.
Πώς θα διατηρηθεί η προσωπική διαφορά;
Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει ότι η προσωπική διαφορά θα συνεχίσει να καταβάλλεται ως ξεχωριστό ποσό, χωρίς όμως να αυξάνεται στο μέλλον. Εξετάζεται μάλιστα η μετονομασία της σε «ποσό νόμου 4387/2016», ώστε να αποσυνδεθεί οριστικά από τον μηχανισμό των αυξήσεων.
Στην πράξη, το ποσό θα «παγώσει» στα επίπεδα που θα έχει διαμορφωθεί έως το τέλος του 2026 και θα εξακολουθήσει να προστίθεται στη σύνταξη κάθε μήνα.
Υπάρχει και ένα δεύτερο, λιγότερο πιθανό σενάριο, σύμφωνα με το οποίο η προσωπική διαφορά θα μπορούσε να συνυπολογίζεται στη βάση υπολογισμού των μελλοντικών αυξήσεων, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί σχετική απόφαση.
Ποια ποσά αυξήσεων θα δουν οι συνταξιούχοι;
Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι αυξήσεις θα γίνουν αισθητές ήδη στις συντάξεις Ιανουαρίου 2027, οι οποίες θα πληρωθούν τον Δεκέμβριο του 2026.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί συνταξιούχος του Δημοσίου με 25 χρόνια ασφάλισης, ο οποίος λαμβάνει σήμερα σύνταξη 931 ευρώ και προσωπική διαφορά 96 ευρώ. Με αύξηση περίπου 2,6%, θα λάβει επιπλέον 22 ευρώ τον μήνα και το συνολικό ποσό της σύνταξης μαζί με την προσωπική διαφορά θα διαμορφωθεί στα 953 ευρώ.
Αντίστοιχα, συνταξιούχος του ΙΚΑ με 35 έτη ασφάλισης και σύνταξη 1.249 ευρώ μαζί με προσωπική διαφορά 32 ευρώ αναμένεται να δει αύξηση περίπου 32 ευρώ, με τη σύνταξη να διαμορφώνεται στα 1.281 ευρώ.
Για συνταξιούχο του Δημοσίου με 37 χρόνια ασφάλισης και σύνταξη 1.327 ευρώ μαζί με προσωπική διαφορά 31 ευρώ, η αύξηση εκτιμάται στα 34 ευρώ, ανεβάζοντας το τελικό ποσό στα 1.361 ευρώ.
Πώς θα υπολογίζονται οι κρατήσεις ΕΑΣ και ασθένειας;
Η δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά τον τρόπο που θα αντιμετωπίζεται η προσωπική διαφορά στις κρατήσεις.
Το ποσό της προσωπικής διαφοράς δεν θα επιβαρύνεται με Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ούτε με εισφορά υγειονομικής περίθαλψης. Οι δύο αυτές κρατήσεις θα συνεχίσουν να υπολογίζονται αποκλειστικά στο άθροισμα της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης.
Η προσωπική διαφορά θα εξακολουθεί να φορολογείται ως εισόδημα, καθώς θα συνυπολογίζεται στο συνολικό φορολογητέο ποσό που λαμβάνει ο συνταξιούχος.
Έτσι, ένας συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.700 ευρώ και προσωπική διαφορά 140 ευρώ θα εξακολουθεί να πληρώνει ΕΑΣ και εισφορά ασθένειας μόνο στα 1.700 ευρώ, ενώ η προσωπική διαφορά θα προστίθεται στο τελικό ποσό πριν από τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος.
Τι σημαίνει στην πράξη η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς;
Η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς δεν σημαίνει ότι το ποσό εξαφανίζεται από τη σύνταξη. Σημαίνει ότι παύει να λειτουργεί ως «φρένο» στις αυξήσεις.
Τα προηγούμενα χρόνια, οι ετήσιες αναπροσαρμογές είτε μειώνονταν είτε εξανεμίζονταν πλήρως λόγω του συμψηφισμού με την προσωπική διαφορά. Από το 2027 και μετά, ο μηχανισμός αυτός σταματά να ισχύει και οι συνταξιούχοι θα λαμβάνουν στο ακέραιο κάθε νέα αύξηση που θα αποφασίζεται.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς δίνει πραγματική προοπτική αυξήσεων σε εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους που μέχρι σήμερα έβλεπαν μόνο λογιστικές βελτιώσεις στα ενημερωτικά τους σημειώματα.