Μια τραπεζική μεταφορά από κοινό λογαριασμό σε ατομικό ή σε νέο κοινό λογαριασμό μπορεί να εξελιχθεί σε φορολογική παγίδα, εάν ο φορολογούμενος δεν μπορεί να αποδείξει την προέλευση των χρημάτων και τη συμμετοχή του στη δημιουργία του υπολοίπου.
Η φορολογική διοίκηση εξετάζει πλέον με αυξημένη προσοχή τις κινήσεις χρημάτων μεταξύ κοινών και ατομικών τραπεζικών λογαριασμών, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις οι μεταφορές μπορεί να χαρακτηριστούν ως άτυπες δωρεές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε επιβολή φόρου, αλλά και σε περαιτέρω φορολογικό έλεγχο.
Το ενδιαφέρον των ελεγκτικών αρχών επικεντρώνεται κυρίως στις περιπτώσεις όπου ένας συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού μεταφέρει ή αξιοποιεί χρήματα χωρίς να προκύπτει ότι είχε συμβάλει στη δημιουργία των καταθέσεων.
Η απόφαση της ΔΕΔ που δείχνει τη γραμμή των ελέγχων
Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, η οποία εξέτασε υπόθεση μεταφοράς 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό, στον οποίο συμμετείχαν γονείς και παιδιά, σε νέο κοινό λογαριασμό που διατηρούσε ο γιος με τη σύζυγό του.
Η ΔΕΔ έκρινε ότι η μεταφορά συνιστούσε δωρεά και απέρριψε την προσφυγή του φορολογούμενου, καθώς δεν αποδείχθηκε ότι ο γιος είχε συμβάλει στην κατάθεση των χρημάτων στον αρχικό λογαριασμό. Παράλληλα, μετά τη μεταφορά, το ποσό τέθηκε ουσιαστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του.
Με βάση το σκεπτικό της απόφασης, όταν ένας συνδικαιούχος δεν μπορεί να αποδείξει ότι συμμετείχε στη δημιουργία των καταθέσεων και στη συνέχεια μεταφέρει ή αναλαμβάνει τα χρήματα προς ίδιο όφελος, μπορεί να προκύπτει φορολογητέα δωρεά.
Πότε μια μεταφορά μπορεί να θεωρηθεί δωρεά
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η ανάληψη ή μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό μπορεί να θεωρηθεί δωρεά όταν ο συνδικαιούχος δεν έχει συνεισφέρει στη δημιουργία του υπολοίπου, όταν τα χρήματα μεταφέρονται σε λογαριασμό όπου αποκτά αποκλειστική ή ουσιαστική πρόσβαση και όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να τεκμηριώνουν διαφορετική αιτία της συναλλαγής.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φορολογική διοίκηση μπορεί να προχωρήσει σε καταλογισμό φόρου δωρεάς, εφόσον κρίνει ότι η μεταφορά είχε ως αποτέλεσμα οικονομική ωφέλεια προσώπου που δεν δικαιολογείται από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Οι πέντε παγίδες για τους φορολογούμενους
- Αφορολόγητες γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ
Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς συγγενείς πρώτου βαθμού απαλλάσσονται από φόρο έως το ποσό των 800.000 ευρώ, με βασική προϋπόθεση η μεταφορά να γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος, να υποβάλλεται η σχετική δήλωση και να τηρούνται όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια.
- Μετρητά: Χάνεται το αφορολόγητο
Όταν τα χρήματα δίνονται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, το ευνοϊκό καθεστώς δεν εφαρμόζεται.
Σε αυτή την περίπτωση επιβάλλεται φόρος 10% επί ολόκληρου του ποσού, χωρίς να ισχύει η αφορολόγητη απαλλαγή των 800.000 ευρώ.
- Τι ισχύει για τις μεταφορές μέσω IRIS
Οι καθημερινές μεταφορές μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω υπηρεσιών άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, συνήθως δεν αντιμετωπίζονται ως δωρεές.
Αυτό ισχύει κυρίως όταν πρόκειται για χαρτζιλίκι ή κάλυψη τρεχουσών αναγκών, όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας και όταν τα ποσά είναι περιορισμένα και συνδέονται με την καθημερινή διαβίωση.
- Διαδοχικές μεταφορές μεταξύ συγγενών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι ελεγκτικές αρχές στις αλυσιδωτές μεταβιβάσεις χρημάτων μεταξύ συγγενικών προσώπων.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν χρησιμοποιούνται ενδιάμεσα πρόσωπα για να αξιοποιηθεί το αφορολόγητο όριο από άτομα που κανονικά δεν το δικαιούνται. Εάν διαπιστωθεί καταστρατήγηση της νομοθεσίας, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς απαλλαγή.
- Κοινοί λογαριασμοί με τρίτα πρόσωπα
Προβλήματα μπορεί να προκύψουν και όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με άλλο πρόσωπο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ελεγκτές εξετάζουν ποιος έκανε πραγματικά χρήση των χρημάτων, ποιος ωφελήθηκε οικονομικά από τη μεταφορά και αν τελικά δημιουργήθηκε έμμεση δωρεά προς τρίτο πρόσωπο.
Οι επιβαρύνσεις από το πρώτο ευρώ
Όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις.
Για συγγενείς Α’ κατηγορίας, δηλαδή γονείς, παιδιά, συζύγους, παππούδες και εγγόνια, όταν δεν τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες, όπως στην περίπτωση μεταφοράς με μετρητά, επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Για συγγενείς Β’ κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανιψιούς, θείους, πατριούς, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες, ο φόρος ανέρχεται σε 20%, χωρίς αφορολόγητο όριο.
Για συγγενείς Γ’ κατηγορίας και λοιπά πρόσωπα, δηλαδή πιο μακρινούς συγγενείς ή μη συγγενικά πρόσωπα, ο φόρος μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40%.
Στο στόχαστρο περισσότερες από 1.000 υποθέσεις
Η ΑΑΔΕ εντείνει τους ελέγχους στις χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε υποθέσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου.
Στο πλαίσιο του φετινού προγραμματισμού προβλέπεται η εξέταση 1.080 υποθέσεων, με τις φορολογικές αρχές να αξιοποιούν στοιχεία από τις ηλεκτρονικές δηλώσεις που υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myProperty και να πραγματοποιούν διασταυρώσεις με τα δεδομένα που αποστέλλουν οι τράπεζες.
Εφόσον η συναλλαγή δεν επιβεβαιώνεται ή δεν προσκομίζονται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο και να προχωρήσει σε καταλογισμό φόρου.