Μια νέα, εξαιρετικά ενθαρρυντική δυναμική αποκτά η σχέση της χώρας με τους Έλληνες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό, όπως αποκαλύπτει η πρόσφατη μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) με τίτλο «OECD Diaspora Review Greece». Η συγκεκριμένη έρευνα, η οποία εξετάζει αναλυτικά τα δεδομένα της περιόδου 2010 – 2024, αποτυπώνει μια ξεκάθαρη μεταστροφή των μεταναστευτικών ροών, με τον αριθμό των Ελλήνων του εξωτερικού που επιλέγουν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους να παρουσιάζει σημαντική αύξηση.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, από το 2021 και μετά καταγράφεται μια σταθερή τάση ανόδου στον αριθμό των Ελλήνων πολιτών που επαναπατρίζονται.
Τα στατιστικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά, καθώς κατά τη διετία 2023-2024, ενώ 69.000 πολίτες επέλεξαν να φύγουν στο εξωτερικό, την ίδια στιγμή 98.000 άτομα επέστρεψαν στην Ελλάδα. Επιπλέον, από τους δέκα Έλληνες που μετανάστευσαν το διάστημα 2010-2025, οι έξι έχουν ήδη επαναπατριστεί, φέρνοντας τη χώρα στην τιμητική 4η θέση μεταξύ των κρατών του ΟΟΣΑ όσον αφορά τις επιστροφές πολιτών.
Τα χαρακτηριστικά των επαναπατρισθέντων και οι προκλήσεις
Το προφίλ των ανθρώπων που επιστρέφουν παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται, κατά κανόνα, για άτομα νεότερης ηλικίας και με υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.
Παράλληλα, την τελευταία δεκαετία παρατηρείται μια σαφής μετατόπιση της ελληνικής μετανάστευσης προς πιο ενδο-ευρωπαϊκά πρότυπα κινητικότητας, με το 93% των μεταναστών να συγκεντρώνεται σε μόλις 12 χώρες του ΟΟΣΑ, έχοντας ως βασικούς προορισμούς τη Γερμανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά.
Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη για τη διαμόρφωση μιας πιο εξωστρεφούς και αναπτυξιακής προσέγγισης με τη διασπορά, μέσω της προσαρμογής των κρατικών πολιτικών.
Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι απλώς η αναστροφή της φυγής των επιστημόνων, αλλά η μετάβαση σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης της διεθνούς κινητικότητας.
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την αξιοποίηση των Ελλήνων του εξωτερικού σε δράσεις mentoring, venture capital, τη μεταφορά τεχνολογίας και τη διεθνοποίηση των επιχειρήσεων.
Για να διατηρηθεί αυτή η θετική τάση, απαιτούνται στοχευμένες πολιτικές εργασιακής επανένταξης, ενίσχυση της αξιοκρατίας, στήριξη της επιχειρηματικότητας και η δημιουργία ελκυστικών συνθηκών εξέλιξης εντός των συνόρων.