Η αγορά ακινήτων αναμένεται να διατηρήσει δύο σημαντικά φορολογικά «εργαλεία» και το 2027, καθώς το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει την παράταση της αναστολής του ΦΠΑ 24% στα νεόδμητα ακίνητα και του φόρου υπεραξίας 15% στις μεταβιβάσεις. Οι οριστικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μέσα στους επόμενους μήνες και να ενταχθούν στο πακέτο φορολογικών παρεμβάσεων που θα παρουσιάσει ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ).
Τι προβλέπεται για τον ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα
Η παράταση της αναστολής του ΦΠΑ 24% θεωρείται από την κυβέρνηση βασική προϋπόθεση για να διατηρηθεί η δυναμική της οικοδομής και να συνεχιστεί το επενδυτικό ενδιαφέρον στην κτηματαγορά.
Με το ισχύον καθεστώς, οι αγοραστές νεόδμητων κατοικιών δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ, αλλά μόνο με φόρο μεταβίβασης 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου. Αυτό μειώνει αισθητά το συνολικό κόστος αγοράς και διευκολύνει τόσο τους ιδιώτες όσο και τους επενδυτές.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα αγοράς ενός νεόδμητου διαμερίσματος αξίας 200.000 ευρώ. Αν εφαρμοζόταν ο ΦΠΑ 24%, ο αγοραστής θα κατέβαλλε επιπλέον 48.000 ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό τίμημα στις 248.000 ευρώ. Με την αναστολή του μέτρου, η επιβάρυνση περιορίζεται στον φόρο μεταβίβασης των 6.000 ευρώ, με αποτέλεσμα η συνολική δαπάνη να ανέρχεται στις 206.000 ευρώ.
Ποια ακίνητα αφορά η αναστολή του ΦΠΑ
Η αναστολή ισχύει για οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί από το 2006 και μετά, είτε πρόκειται για ακίνητα κατασκευαστικών εταιρειών είτε για οικοδομές που ανεγέρθηκαν με το σύστημα της αντιπαροχής.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο κατασκευαστής να έχει υποβάλει σχετική αίτηση στην ΑΑΔΕ, ώστε να ενεργοποιηθεί η απαλλαγή. Η ρύθμιση εφαρμόζεται στο σύνολο των αδιάθετων ακινήτων που αντιστοιχούν στη συγκεκριμένη οικοδομική άδεια.
Ο ΦΠΑ στα νεόδμητα εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2006 με συντελεστή 19%, ενώ στη συνέχεια αυξήθηκε στο 24% κατά την περίοδο των μνημονίων. Το 2019 αποφασίστηκε η πρώτη αναστολή του μέτρου, η οποία τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2020 και έκτοτε παρατείνεται διαδοχικά. Η σημερινή παράταση λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, με την κυβέρνηση να εξετάζει την επέκτασή της και για το 2027.
Τι θα γίνει με τον φόρο υπεραξίας 15%
Στο ίδιο πακέτο μέτρων περιλαμβάνεται και η συνέχιση της αναστολής του φόρου υπεραξίας 15%, ο οποίος επιβάλλεται θεωρητικά στο κέρδος που προκύπτει από την πώληση ενός ακινήτου.
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει ακόμη και την οριστική κατάργηση του φόρου, καθώς, αν και θεσπίστηκε πριν από χρόνια, δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη λόγω των συνεχών αναστολών.
Ο φόρος αφορά τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή αγοράς και στην τιμή πώλησης ενός ακινήτου. Για παράδειγμα, αν ένα ακίνητο αγοράστηκε έναντι 120.000 ευρώ και πωληθεί στη συνέχεια 180.000 ευρώ, η υπεραξία των 60.000 ευρώ θα φορολογούνταν με συντελεστή 15%, οδηγώντας σε φόρο 9.000 ευρώ.
Γιατί επιλέγεται η παράταση των μέτρων
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η διατήρηση των δύο φορολογικών παρεμβάσεων θα συμβάλει στη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας της αγοράς ακινήτων, θα στηρίξει την οικοδομική δραστηριότητα και θα περιορίσει το κόστος αγοράς νέας κατοικίας σε μια περίοδο που οι τιμές των ακινήτων και των κατασκευών παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Οι τελικές ανακοινώσεις αναμένονται στο πλαίσιο της ΔΕΘ 2026, όπου θα παρουσιαστεί το συνολικό πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων για το 2027.