Η παρατεταμένη ακρίβεια και η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα έχουν μεταβάλει ουσιαστικά την καταναλωτική συμπεριφορά των Ελλήνων, οι οποίοι πλέον σχεδιάζουν με μεγαλύτερη προσοχή κάθε αγορά, συγκρίνουν τιμές και αναζητούν πραγματικές προσφορές, χωρίς όμως να εγκαταλείπουν την αναζήτηση της ποιότητας.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται τόσο στην περίοδο των θερινών εκπτώσεων, που διαρκεί έως τις 31 Αυγούστου, όσο και στον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν τις φετινές διακοπές τ0υς. Αν και οι εκπτώσεις αποτελούν ευκαιρία για την πραγματοποίηση αγορών που είχαν αναβληθεί, οι περισσότεροι καταναλωτές παραμένουν ιδιαίτερα συγκρατημένοι στις δαπάνες τους, επιλέγοντας κυρίως ό,τι είναι απολύτως απαραίτητο.
Σύμφωνα με έρευνες του Τμήματος Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και άλλων επιστημονικών φορέων, οι Έλληνες καταναλωτές είναι σήμερα περισσότερο ενημερωμένοι και οργανωμένοι από ποτέ. Δεν παρασύρονται εύκολα από τις προσφορές, αλλά σχεδιάζουν τις αγορές τους με βάση τις πραγματικές τους ανάγκες, ενώ συγκρίνουν συστηματικά τιμές και προϊόντα πριν καταλήξουν σε μια επιλογή.
Μείωση της κατανάλωσης ακόμη και στο μισό
Η συνεχιζόμενη άνοδος των τιμών έχει οδηγήσει πολλά νοικοκυριά ακόμη και στον περιορισμό της κατανάλωσης βασικών αγαθών και υπηρεσιών. Ανάλογα με τον κλάδο, από το 16% έως και το 56% των καταναλωτών δηλώνουν ότι έχουν μειώσει τις αγορές τους εξαιτίας των ανατιμήσεων, γεγονός που αναδεικνύει τη συνεχή πίεση που δέχεται ο οικογενειακός προϋπολογισμός.
Στο νέο αυτό περιβάλλον, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κερδίζουν συνεχώς έδαφος, καθώς συνδυάζουν χαμηλότερες τιμές με ικανοποιητική ποιότητα. Παράλληλα, οι καταναλωτές εμφανίζονται λιγότερο διατεθειμένοι να πληρώσουν υψηλότερο τίμημα μόνο και μόνο για ένα γνωστό εμπορικό σήμα, ενώ αξιολογούν αυστηρότερα τη στάση των επιχειρήσεων απέναντι στην ακρίβεια και δεν διστάζουν να εγκαταλείψουν εταιρείες που θεωρούν ότι αισχροκερδούν ή δεν επιδεικνύουν διαφάνεια.
Σύμφωνα με τον Εταίρο και Επικεφαλής του Τομέα Καταναλωτικών Προϊόντων της EY Ελλάδος, Θάνο Μαύρο, η τελευταία έρευνα «EY Future Consumer Index Ελλάδα» είχε καταγράψει μια συγκρατημένη βελτίωση του καταναλωτικού κλίματος, η οποία όμως ανακόπηκε από τις διεθνείς εξελίξεις, όπως ο πόλεμος στο Ιράν και η νέα άνοδος των τιμών στην ενέργεια και τα καύσιμα, που αναζωπύρωσαν τον πληθωρισμό.
Όπως επισημαίνει, σε συνθήκες αυξημένης οικονομικής αβεβαιότητας οι καταναλωτές κατευθύνουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε βασικές ανάγκες, όπως τα τρόφιμα, οι λογαριασμοί και οι μετακινήσεις, περιορίζοντας δαπάνες για ένδυση, υπόδηση και άλλα διαρκή αγαθά.
Οκτώ στους δέκα περίμεναν τις εκπτώσεις
Παράλληλα, οι εκπτώσεις εξακολουθούν να αποτελούν ισχυρό κίνητρο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 81% των καταναλωτών δηλώνει πως ανέβαλε προγραμματισμένες αγορές περιμένοντας τις μεγάλες εκπτωτικές περιόδους. Ωστόσο, ακόμη και τότε, οι περισσότεροι προχωρούν μόνο σε προγραμματισμένες ή απολύτως αναγκαίες αγορές, καθώς σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται στις θερινές διακοπές.
Βενζίνη και ακτοπλοϊκά «καίνε» τις διακοπές
Η ίδια λογική της εξοικονόμησης αποτυπώνεται και στις επιλογές των Ελλήνων για τις φετινές διακοπές, σύμφωνα με έρευνα του ΙΕΛΚΑ. Το 41% δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά στον χώρο διαμονής του, ενώ το 70% προμηθεύεται τρόφιμα από σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ και το 79% επισκέπτεται συστηματικά φούρνους και αρτοποιεία, περιορίζοντας έτσι τις δαπάνες για εστίαση. Παράλληλα, το 62% προτιμά να αγοράζει τοπικά προϊόντα, στηρίζοντας τις τοπικές επιχειρήσεις αλλά και αναζητώντας οικονομικότερες επιλογές.
Συνολικά, το 45% των καταναλωτών δηλώνει ότι θα μειώσει τις φετινές δαπάνες στις διακοπές του, με το αυξημένο κόστος των μετακινήσεων να αποτελεί τον σημαντικότερο ανασταλτικό παράγοντα.
Παράλληλα, οι μισοί Έλληνες δεν προγραμματίζουν διακοπές φέτος το καλοκαίρι. Όσοι ταξιδέψουν επιλέγουν κυρίως ολιγοήμερες αποδράσεις, με μέση διάρκεια 11,4 ημερών, ενώ προτιμούν εξοχικές κατοικίες, ενοικιαζόμενα δωμάτια ή camping αντί για ξενοδοχεία. Οι ακριβότερες μορφές διακοπών, όπως τα ξενοδοχεία all inclusive και οι κρουαζιέρες, συγκεντρώνουν πλέον πολύ περιορισμένο ενδιαφέρον.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι ο Έλληνας καταναλωτής έχει εξελιχθεί σε έναν ιδιαίτερα προσεκτικό αγοραστή, που επιδιώκει να αξιοποιεί κάθε ευρώ με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η εξοικονόμηση χρημάτων, η σύγκριση τιμών, η αναζήτηση πραγματικών εκπτώσεων και η μεγαλύτερη απαίτηση για διαφάνεια από τις επιχειρήσεις συνθέτουν πλέον τα βασικά χαρακτηριστικά της νέας καταναλωτικής συμπεριφοράς, η οποία διαμορφώνεται υπό την επίδραση της ακρίβειας και της συνεχιζόμενης οικονομικής αβεβαιότητας.