Σε καθεστώς αυξημένης επιτήρησης παραμένει η αγορά των ναυτιλιακών καυσίμων, καθώς η ισχυρή άνοδος της τιμής του Marine Gas Oil (MGO) έχει επιβαρύνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος των ακτοπλοϊκών εταιρειών, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει οδηγήσει σε νέες αυξήσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια.
Το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής παρακολουθεί σε καθημερινή βάση την πορεία των διεθνών τιμών, ενώ έχει ήδη επεξεργαστεί εναλλακτικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν, εφόσον η πίεση στα καύσιμα διατηρηθεί και απειλήσει να μετακυλιστεί στους επιβατικούς ναύλους.
Ανάχωμα οι συμφωνίες αντιστάθμισης κινδύνου
Σημαντικό ανάχωμα στο κόστος για τις ακτοπλοϊκές εταιρείες αποτελούν οι συμφωνίες αντιστάθμισης κινδύνου καυσίμων, μέσω των οποίων εξασφαλίζεται εκ των προτέρων μέρος των αναγκαίων ποσοτήτων σε συμφωνημένες τιμές.
Παράλληλα, οι ιδιαίτερα υψηλές πληρότητες της θερινής περιόδου ενισχύουν τα έσοδα των πλοίων, περιορίζοντας μέρος της επιβάρυνσης από τις αυξημένες λειτουργικές δαπάνες.
Ενίσχυση 60 εκατ. ευρώ για τις κοινωνικές εκπτώσεις
Σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον, πρόσθετη ενίσχυση ρευστότητας ύψους 60 εκατ. ευρώ αναμένεται να προσφέρει στην ακτοπλοΐα και ο νέος μηχανισμός αποζημίωσης των εταιρειών για τις υποχρεωτικές κοινωνικές εκπτώσεις –και όχι τις εμπορικές– που εφαρμόζεται από φέτος στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια.
Το μέτρο θα τεθεί σε εφαρμογή για πρώτη φορά το 2026 και θα καλύπτει μέρος της απώλειας εσόδων που υφίστανται οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις από τις μειώσεις ναύλων προς συγκεκριμένες κατηγορίες επιβατών.
Οι εκπτώσεις αφορούν, μεταξύ άλλων:
- Παιδιά έως 5 ετών
- Απόρους
- Πολύτεκνους
- Φοιτητές και σπουδαστές
- Άτομα με αναπηρία
- Δικαιούχους πολεμικών συντάξεων
- Τους προβλεπόμενους συνοδούς των δικαιούχων
Μέχρι σήμερα, όταν ένας δικαιούχος εξέδιδε εισιτήριο με υποχρεωτική έκπτωση, το μειωμένο τμήμα του ναύλου επιβάρυνε αποκλειστικά την εταιρεία.
Με τον νέο μηχανισμό, το κράτος θα αποζημιώνει τους ακτοπλόους βάσει των πραγματικά εκδοθέντων εισιτηρίων και των εκπτώσεων που εφαρμόστηκαν.
Προκαταβολή και τελική εξόφληση μετά τους ελέγχους
Η καταβολή των ποσών θα πραγματοποιείται σε στάδια.
Προβλέπεται αρχικά η χορήγηση προκαταβολής, ενώ η τελική εξόφληση θα ακολουθεί μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και τη διασταύρωση των στοιχείων που έχουν καταχωριστεί στα ηλεκτρονικά συστήματα του υπουργείου Ναυτιλίας και των εταιρειών.
Ο τρόπος εφαρμογής του μέτρου παρουσιάστηκε την περασμένη Τετάρτη στο Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών, προκειμένου να ενημερωθούν οι εκπρόσωποι του κλάδου και να εξεταστούν ενδεχόμενες τεχνικές βελτιώσεις πριν από την έναρξη των πληρωμών.
Η διαδικασία θα εξειδικευτεί με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, η οποία έχει ήδη καταρτιστεί και βρίσκεται στο στάδιο της υπογραφής.
Στόχος η συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων
Η ενεργοποίηση της χρηματοδότησης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τον κλάδο, καθώς συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία τα καύσιμα απορροφούν μεγάλο μέρος των λειτουργικών δαπανών των πλοίων.
Παράλληλα, ενισχύει την προσπάθεια συγκράτησης των τιμών των εισιτηρίων, περιορίζοντας τον κίνδυνο να μεταφερθεί στους επιβάτες το σύνολο της ενεργειακής επιβάρυνσης.
Δύο φάσεις πληρωμών με ηλεκτρονική διασταύρωση εισιτηρίων
Η εφαρμογή του νέου μηχανισμού αποζημίωσης θα γίνει σταδιακά, με το 2026 να λειτουργεί ως πιλοτική περίοδος.
Για φέτος, η διαδικασία θα χωριστεί σε δύο κύκλους:
- Ο πρώτος θα αφορά τις υποχρεωτικές εκπτώσεις που εφαρμόστηκαν από τον Μάρτιο έως και τον Μάιο.
- Ο δεύτερος θα αφορά τις εκπτώσεις της περιόδου Ιουνίου-Οκτωβρίου.
Η πρώτη εκταμίευση επιδιώκεται να πραγματοποιηθεί εντός του Αυγούστου, ώστε να δοθεί άμεσα ρευστότητα στις εταιρείες μέσα στην τουριστική περίοδο, όταν οι ανάγκες χρηματοδότησης και το κόστος λειτουργίας των πλοίων παραμένουν αυξημένα, κυρίως λόγω των καυσίμων.
Προκαταβολή έως 30% της χρηματοδότησης
Οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να λάβουν προκαταβολή έναντι της τελικής αποζημίωσης, με την υποβολή:
- Αίτησης
- Υπεύθυνης δήλωσης
- Φορολογικής ενημερότητας
- Ασφαλιστικής ενημερότητας
- Των δικαιολογητικών που θα καθορίζονται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το αρχικό ποσό θα μπορεί να ανέρχεται στο 30% της προβλεπόμενης χρηματοδότησης, ενώ το υπόλοιπο 70% θα καταβάλλεται μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και την τελική εκκαθάριση των στοιχείων.
Εναλλακτικά, μια εταιρεία θα μπορεί να μην εισπράξει προκαταβολή και να υποβάλει έως τις 15 Νοεμβρίου το σύνολο των παραστατικών της, προκειμένου να ακολουθήσει ενιαίος έλεγχος και να καταβληθεί απευθείας το ποσό που θα προκύψει.
Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός από το 2027
Από το 2027 ο μηχανισμός προβλέπεται να καλύπτει ολόκληρο το ημερολογιακό έτος, με τις πληρωμές να εξακολουθούν να πραγματοποιούνται σε δύο φάσεις.
Κρίσιμο εργαλείο για τη διασταύρωση των αιτημάτων θα αποτελέσει το Ηλεκτρονικό Σύστημα Κράτησης Θέσεως και Έκδοσης Εισιτηρίων Επιβατών και Αποδείξεων Μεταφοράς Οχημάτων, γνωστό ως Η.Σ.Κ.Θ.Ε.Ε.Α.
Μέσω του συστήματος αυτού, το υπουργείο Ναυτιλίας διαθέτει τα στοιχεία των εκδοθέντων εισιτηρίων, τα οποία διαβιβάζονται υποχρεωτικά από τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Έτσι θα μπορεί να διαπιστώνεται:
- Σε ποια εισιτήρια εφαρμόστηκε κοινωνική έκπτωση
- Ποια ήταν η κατηγορία του δικαιούχου
- Ποιο ποσό δεν εισπράχθηκε από την εταιρεία
Διασταύρωση στοιχείων και έλεγχος κατά την επιβίβαση
Τα δεδομένα του υπουργείου θα αντιπαραβάλλονται με τις εγγραφές στα συστήματα έκδοσης εισιτηρίων των ίδιων των εταιρειών, ώστε η τελική αποζημίωση να προκύπτει από πραγματικές και επαληθευμένες μετακινήσεις.
Παράλληλα, οι εταιρείες θα εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη ελέγχου των δικαιολογητικών κατά την επιβίβαση.
Αυτό σημαίνει ότι ο επιβάτης θα πρέπει να επιδεικνύει το αποδεικτικό που θεμελιώνει το δικαίωμα έκπτωσης, όπως κάρτα αναπηρίας, φοιτητική ταυτότητα ή άλλο σχετικό έγγραφο.
Με αυτόν τον μηχανισμό, η κρατική χρηματοδότηση θα συνδέεται αποκλειστικά με εισιτήρια που έχουν πράγματι εκδοθεί, χρησιμοποιηθεί και ελεγχθεί, ενισχύοντας τη διαφάνεια της διαδικασίας και περιορίζοντας τον κίνδυνο αδικαιολόγητων απαιτήσεων.