Το IRIS έχει γίνει πλέον ένας από τους πιο εύκολους τρόπους μεταφοράς χρημάτων. Ένα ποσό μπορεί να φτάσει από τον έναν λογαριασμό στον άλλο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, είτε πρόκειται για το χαρτζιλίκι ενός παιδιού είτε για τη συμμετοχή φίλων σε έναν λογαριασμό εστιατορίου.
Η ευκολία και η ταχύτητα της μεταφοράς, όμως, δεν καθορίζουν από μόνες τους τη φορολογική της αντιμετώπιση. Το βασικό που εξετάζεται είναι για ποιον σκοπό δίνονται τα χρήματα και αν πρόκειται για κάλυψη καθημερινών αναγκών ή για μεταβίβαση περιουσίας.
Η ΑΑΔΕ έχει ήδη δώσει σαφή διευκρίνιση για το χαρτζιλίκι των παιδιών μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS: όταν τα χρήματα δίνονται για μικροέξοδα και γενικότερα για δαπάνες διαβίωσης, δεν θεωρούνται δωρεά και δεν υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης στο myPROPERTY, ιδίως όταν πρόκειται για προστατευόμενο τέκνο, δηλαδή ανήλικο ή φοιτητή έως 25 ετών.
Χαρτζιλίκι και καθημερινά έξοδα: Τι ισχύει
Ένας γονέας μπορεί να στέλνει χρήματα στο παιδί του μέσω IRIS για τις καθημερινές του ανάγκες χωρίς κάθε τέτοια μεταφορά να αντιμετωπίζεται ως δωρεά.
Στην πράξη, σε αυτή την κατηγορία μπορούν να εντάσσονται χρήματα για:
- τρόφιμα και βασικά έξοδα διαβίωσης,
- ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας,
- μετακινήσεις,
- βιβλία και εκπαιδευτικές ανάγκες,
- λογαριασμούς και καθημερινές υποχρεώσεις,
- μικροέξοδα και προσωπικές ανάγκες.
Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι τέτοιες μεταφορές, όταν αφορούν την κάλυψη των δαπανών διαβίωσης του παιδιού, δεν δημιουργούν από μόνες τους υποχρέωση δήλωσης δωρεάς στο myPROPERTY.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε ποσό μεταφέρεται από γονέα σε παιδί μπορεί να χαρακτηρίζεται αυτομάτως χαρτζιλίκι. Η πραγματική αιτία της μεταφοράς είναι αυτή που έχει σημασία.
Πότε αλλάζει η φορολογική εικόνα
Διαφορετική είναι η περίπτωση όταν τα χρήματα δεν προορίζονται για την κάλυψη τρεχουσών αναγκών αλλά μεταφέρονται προκειμένου να ενισχύσουν την περιουσία του παραλήπτη.
Για παράδειγμα, διαφορετική αντιμετώπιση απαιτείται όταν ένας γονέας δίνει χρήματα στο παιδί του για:
- αγορά ακινήτου,
- αγορά αυτοκινήτου,
- σημαντική αποταμίευση,
- επένδυση,
- ίδρυση ή χρηματοδότηση επιχείρησης,
- απόκτηση άλλου περιουσιακού στοιχείου,
- κάλυψη δαπάνης που συνδέεται με την απόκτηση περιουσίας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να πρόκειται για χρηματική γονική παροχή ή δωρεά, οπότε πρέπει να εξεταστεί η υποχρέωση δήλωσης και η εφαρμογή των σχετικών φορολογικών διατάξεων.
Με άλλα λόγια, το κρίσιμο δεν είναι αν τα χρήματα στάλθηκαν μέσω IRIS, τραπεζικής μεταφοράς ή άλλου ηλεκτρονικού μέσου. Το IRIS είναι απλώς ο τρόπος μεταφοράς. Η φορολογική φύση της συναλλαγής εξαρτάται από τον πραγματικό σκοπό της.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Στις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας ισχύει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, όταν πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και η χρηματική μεταβίβαση πραγματοποιείται και αποδεικνύεται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Στην Α΄ κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
| Σχέση | Βασική φορολογική αντιμετώπιση |
|---|---|
| Γονείς – παιδιά | Αφορολόγητο έως 800.000 € υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις |
| Παππούδες/γιαγιάδες – εγγόνια | Αφορολόγητο έως 800.000 € υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις |
| Σύζυγοι | Αφορολόγητο έως 800.000 € υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις |
| Μέρη συμφώνου συμβίωσης | Αφορολόγητο έως 800.000 € υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις |
Για το ποσό που υπερβαίνει το όριο των 800.000 ευρώ προβλέπεται φόρος 10%. Η ύπαρξη του αφορολόγητου, πάντως, δεν σημαίνει ότι δεν απαιτείται δήλωση όταν πρόκειται πράγματι για δωρεά ή γονική παροχή.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης στον τρόπο με τον οποίο αποδεικνύεται η χρηματική μεταβίβαση. Η τραπεζική διαδρομή αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την εφαρμογή του ευνοϊκού φορολογικού καθεστώτος.
Τι ισχύει όταν τα χρήματα πηγαίνουν σε αδέλφια ή φίλους
Εδώ η φορολογική αντιμετώπιση αλλάζει σημαντικά. Οι χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα που δεν ανήκουν στην Α΄ κατηγορία δεν καλύπτονται από το ίδιο αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Για τις περιπτώσεις της Β΄ και Γ΄ κατηγορίας εφαρμόζονται διαφορετικοί φορολογικοί συντελεστές.
Ενδεικτικά, για χρηματικές δωρεές:
- 20% εφαρμόζεται στη Β΄ κατηγορία,
- 40% στη Γ΄ κατηγορία.
Επομένως, μια μεταφορά χρημάτων μεταξύ δύο φίλων ή μεταξύ αδελφών δεν αντιμετωπίζεται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο όπως μια γονική παροχή από γονέα σε παιδί.
Προσοχή στις «τριγωνικές» μεταφορές
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα ακολουθούν μια έμμεση διαδρομή. Για παράδειγμα, εάν ένα πρόσωπο μεταφέρει χρήματα σε συγγενή και στη συνέχεια εκείνος τα μεταφέρει σε τρίτο πρόσωπο, η ύπαρξη ενός ενδιάμεσου λογαριασμού δεν αλλάζει αυτομάτως την πραγματική αιτία της συναλλαγής.
Σε έναν φορολογικό έλεγχο μπορεί να εξεταστεί η συνολική διαδρομή των χρημάτων και ο πραγματικός δωρητής και αποδέκτης. Επομένως, οι τεχνητές διαδρομές δεν αποτελούν ασφαλή τρόπο αλλαγής της φορολογικής μεταχείρισης μιας δωρεάς.
Τι να γράφετε στην αιτιολογία της μεταφοράς
Η αιτιολογία της συναλλαγής δεν καθορίζει από μόνη της τη φορολογική της φύση, μπορεί όμως να βοηθήσει στην αποτύπωση του πραγματικού σκοπού της.
Όταν η μεταφορά αφορά συγκεκριμένη δαπάνη, είναι προτιμότερο η περιγραφή να είναι σαφής και πραγματική, για παράδειγμα:
- «Έξοδα φοιτητικής κατοικίας Αυγούστου»
- «Μηνιαία έξοδα διαβίωσης»
- «Βιβλία πανεπιστημίου»
- «Επιστροφή χρημάτων για εισιτήρια»
- «Συμμετοχή σε κοινό λογαριασμό»
Δεν χρειάζεται, όμως, να θεωρείται ότι μια συγκεκριμένη λέξη στην αιτιολογία «βαφτίζει» τη συναλλαγή. Αν, για παράδειγμα, πρόκειται στην πραγματικότητα για χρήματα που δίνονται για αγορά ακινήτου, η αναγραφή «χαρτζιλίκι» δεν αλλάζει τη φύση της συναλλαγής.
Ο γρήγορος έλεγχος πριν από μια μεγάλη μεταφορά
Για τις συνηθισμένες μικρές μεταφορές δεν υπάρχει λόγος πανικού. Όταν όμως πρόκειται για σημαντικά ποσά, είναι χρήσιμο να απαντηθούν τρία απλά ερωτήματα:
1. Γιατί δίνονται τα χρήματα;
Για καθημερινά έξοδα ή για την απόκτηση περιουσίας;
2. Πού θα καταλήξουν;
Θα χρησιμοποιηθούν για διαβίωση ή θα παραμείνουν ως σημαντική αποταμίευση/επένδυση;
3. Μπορεί να αποδειχθεί ο πραγματικός σκοπός;
Υπάρχουν τραπεζικά παραστατικά ή άλλα στοιχεία που εξηγούν τη συναλλαγή;
Τι πρέπει να κρατήσουν οι φορολογούμενοι
Το βασικό μήνυμα είναι ότι το IRIS δεν δημιουργεί από μόνο του νέο φορολογικό καθεστώς. Το αν μια μεταφορά χρημάτων δημιουργεί φορολογική υποχρέωση εξαρτάται από το τι πραγματικά αντιπροσωπεύει. Το χαρτζιλίκι και η κάλυψη των καθημερινών αναγκών ενός παιδιού, ιδίως όταν πρόκειται για προστατευόμενο τέκνο, δεν αποτελούν δωρεά σύμφωνα με τη σχετική διευκρίνιση της ΑΑΔΕ.
Αντίθετα, όταν μια σημαντική χρηματική μεταφορά αποτελεί ουσιαστικά ενίσχυση της περιουσίας του παραλήπτη, πρέπει να εξεταστεί εάν πρόκειται για δωρεά ή γονική παροχή και εάν απαιτείται δήλωση στο myPROPERTY. Για μεγάλα ποσά, αγορά περιουσιακών στοιχείων ή περιπτώσεις όπου υπάρχει αμφιβολία για τη φορολογική μεταχείριση, η ασφαλέστερη επιλογή είναι η συμβουλή λογιστή ή φοροτεχνικού πριν από τη μεταφορά των χρημάτων.