Μία νέα εστία ανησυχίας για την αμερικανική οικονομία δημιουργεί η εκτόξευση της τιμής του ντίζελ, καθώς το καύσιμο που κινεί φορτηγά, αγροτικά μηχανήματα και μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας απειλεί να μεταφέρει το ενεργειακό σοκ στις τιμές σχεδόν κάθε προϊόντος που φτάνει στον Αμερικανό καταναλωτή.
Το πρόβλημα, όπως επισημαίνει το Axios, δεν βρίσκεται πλέον τόσο στην τιμή του αργού πετρελαίου όσο στη μεγάλη έλλειψη διυλισμένων προϊόντων και ειδικότερα ντίζελ.
«Η αγορά έχει χάσει τη μεγάλη εικόνα και επικεντρώνεται στις τιμές του αργού. Κοιτάξτε το ντίζελ», προειδοποίησε ο Τζεφ Κάρι, πρώην επικεφαλής αναλυτής εμπορευμάτων της Goldman Sachs και της Carlyle.
Η διαφορά ανάμεσα στην τιμή του ντίζελ και του αργού πετρελαίου – το λεγόμενο crack spread, ένας βασικός δείκτης των περιθωρίων διύλισης και της στενότητας στην αγορά – έχει ξεπεράσει ακόμη και τα 100 δολάρια το βαρέλι, αντανακλώντας την εξαιρετικά περιορισμένη προσφορά.
Στα 5,45 δολάρια το γαλόνι το ντίζελ
Η πίεση έχει ήδη περάσει στις αντλίες.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών (EIA), η μέση τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ είχε φτάσει στις 17 Αυγούστου τα 5,454 δολάρια ανά γαλόνι, σημειώνοντας άνοδο σχεδόν 20 σεντ μέσα σε μόλις μία εβδομάδα.
Πρόκειται για επίπεδα που πλησιάζουν το ιστορικό ρεκόρ των περίπου 5,82 δολαρίων ανά γαλόνι που είχε καταγραφεί το 2022. Στην Καλιφόρνια, μάλιστα, η μέση τιμή είχε ήδη εκτοξευθεί στα 6,785 δολάρια το γαλόνι.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η σύγκριση σε βάθος χρόνου: η μέση τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ ήταν κατά περίπου 1,74 δολάρια υψηλότερη από έναν χρόνο πριν.
Γιατί το ντίζελ μπορεί να ξαναφουντώσει τον πληθωρισμό
Σε αντίθεση με τη βενζίνη, που γίνεται άμεσα αντιληπτή από εκατομμύρια οδηγούς, το ντίζελ λειτουργεί περισσότερο ως ένας «κρυφός φόρος» σε ολόκληρη την οικονομία.
Με ντίζελ κινούνται τα φορτηγά που μεταφέρουν τρόφιμα και προϊόντα στα καταστήματα, γεωργικά μηχανήματα, τμήματα των κατασκευών και της βιομηχανίας, ενώ το κόστος του επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Έτσι, η αύξησή του μπορεί σταδιακά να περάσει από τις επιχειρήσεις στον τελικό καταναλωτή μέσω υψηλότερων τιμών.
Το Axios επικαλείται χαρακτηριστικά την Performance Food Group, έναν από τους μεγάλους διανομείς τροφίμων στις ΗΠΑ, η οποία ανέφερε ότι οι αυξημένες τιμές του ντίζελ της κόστισαν περίπου 16 εκατ. δολάρια επιπλέον μέσα σε ένα τρίμηνο.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο στις οδικές μεταφορές, όπου τα καύσιμα μπορούν να αντιστοιχούν στο 20% έως 25% του λειτουργικού κόστους μιας εταιρείας trucking.
Συναγερμός και στους Αμερικανούς αγρότες
Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη και για τον αγροτικό τομέα των ΗΠΑ, καθώς οι υψηλές τιμές συμπίπτουν με την περίοδο της συγκομιδής. Το ντίζελ χρησιμοποιείται σε τρακτέρ, θεριζοαλωνιστικές μηχανές και στη μεταφορά της παραγωγής, ενώ για βασικές καλλιέργειες μπορεί να αντιπροσωπεύει 3% έως 5% του συνολικού κόστους παραγωγής.
Οι αγρότες βρίσκονται ταυτόχρονα αντιμέτωποι με αυξημένες τιμές λιπασμάτων και άλλων εισροών, γεγονός που ενισχύει τον κίνδυνο οι επιβαρύνσεις να περάσουν τους επόμενους μήνες και στις τιμές των τροφίμων.
Τα αποθέματα πέφτουν ενώ τα διυλιστήρια δουλεύουν σχεδόν στο όριο
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο βρίσκεται στην πλευρά της προσφοράς. Τα αμερικανικά αποθέματα αποσταγμάτων – κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης – υποχώρησαν στα μέσα Αυγούστου στα 105,6 εκατομμύρια βαρέλια, μειωμένα κατά 1,5 εκατ. βαρέλια μέσα σε μία εβδομάδα και περίπου 13% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας για την εποχή.
Και τα περιθώρια για γρήγορη αύξηση της παραγωγής είναι περιορισμένα.
Τα αμερικανικά διυλιστήρια λειτουργούσαν ήδη στο 97,2% της δυναμικότητάς τους, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει ελάχιστος διαθέσιμος χώρος για σημαντική περαιτέρω ενίσχυση της παραγωγής σε περίπτωση νέας διαταραχής στην παγκόσμια αγορά.
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές εξαγωγές αποσταγμάτων έχουν φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, καθώς αγοραστές από άλλες περιοχές του κόσμου στρέφονται στις ΗΠΑ για να καλύψουν τις ελλείψεις που έχουν δημιουργηθεί στη διεθνή αγορά.
Οι ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια επιδεινώνουν την κρίση
Ένας από τους βασικούς παράγοντες πίσω από τη στενότητα της αγοράς είναι οι ουκρανικές επιθέσεις με drones εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.
Η Ρωσία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγείς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων παγκοσμίως και κάθε μείωση της παραγωγής της γίνεται αισθητή πολύ πέρα από τα σύνορά της.
Οι ρωσικές θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων μειώθηκαν τον Ιούλιο κατά 33,3% σε σχέση με τον Ιούνιο και κατά 54,7% σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters. Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια και οι έκτακτες εργασίες συντήρησης περιόρισαν σημαντικά την παραγωγή.
Η κατάσταση έχει γίνει τόσο δύσκολη ώστε η Μόσχα έχει λάβει μέτρα για τον περιορισμό των εξαγωγών καυσίμων προκειμένου να προστατεύσει την εσωτερική αγορά, ενώ σε περιοχές της Ρωσίας έχουν καταγραφεί περιορισμοί στις πωλήσεις καυσίμων.
Η παγκόσμια αγορά έχασε τεράστιες ποσότητες ντίζελ
Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στη Ρωσία.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Axios, οι εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία, τη Μέση Ανατολή και την Ασία ήταν τον Ιούλιο μειωμένες κατά περίπου 1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου ντίζελ, γεγονός που εξηγεί το μέγεθος της πίεσης στις διεθνείς τιμές.
Ο πληθωρισμός έχει ήδη επιστρέψει στο 3,4%
Η νέα ενεργειακή πίεση έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ παραμένει πάνω από τον στόχο.
Τον Ιούλιο ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,4%, ενώ οι τιμές ενέργειας ήταν 14,7% υψηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με το Bureau of Labor Statistics.
Μάλιστα, τα στοιχεία του Ιουλίου δεν αποτυπώνουν ακόμη πλήρως τη νέα άνοδο του ντίζελ που καταγράφηκε μέσα στον Αύγουστο.
Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον μεγαλύτερο φόβο των οικονομολόγων: ότι το σοκ δεν θα περιοριστεί στις αντλίες, αλλά θα αρχίσει να εμφανίζεται με χρονική καθυστέρηση στις μεταφορές, στα τρόφιμα, στις κατασκευές και τελικά στα ράφια.
Η «μεγάλη εικόνα», όπως προειδοποιεί ο Τζεφ Κάρι, δεν βρίσκεται επομένως μόνο στο πόσο κοστίζει σήμερα ένα βαρέλι αργού πετρελαίου. Βρίσκεται στο πόσο κοστίζει να μετατραπεί αυτό το πετρέλαιο στο καύσιμο που κινεί την πραγματική οικονομία.
Και αυτή τη στιγμή, το ντίζελ εξελίσσεται σε έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για μια νέα αναζωπύρωση του πληθωρισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες.