Σε ισχύ τίθεται το νέο πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές για νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες, δήμους και Ενεργειακές Κοινότητες.
Στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι, σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, να γίνει πιο απλή και προσιτή η δυνατότητα των καταναλωτών να παράγουν, να αποθηκεύουν και να καταναλώνουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια, περιορίζοντας σε μόνιμη βάση το κόστος στους λογαριασμούς ρεύματος.
Η νέα υπουργική απόφαση εισάγει για πρώτη φορά δύο δυνατότητες που αλλάζουν σημαντικά το τοπίο: τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι», ισχύος έως 800 Watt, αλλά και τη χρήση αυτόνομων μπαταριών αποθήκευσης ακόμη και χωρίς εγκατάσταση φωτοβολταϊκού ή άλλου σταθμού ΑΠΕ.
Φωτοβολταϊκά έως 800 Watt στο μπαλκόνι
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα που θα μπορούν να εγκαθίστανται σε κατοικίες με μέγιστη ισχύ παραγωγής 800 Watt και εγκατεστημένη ισχύ έως 1.000 Watt.
Η διαδικασία θα πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης του ΔΕΔΔΗΕ και θα είναι απλουστευμένη σε σχέση με όσα ισχύουν για μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά συστήματα.
Τα συγκεκριμένα συστήματα θα προορίζονται αποκλειστικά για την κάλυψη της κατανάλωσης του ίδιου του νοικοκυριού και θα μπορούν να συνδυάζονται και με μπαταρία αποθήκευσης.
Για την εγκατάστασή τους, πάντως, θα πρέπει να τηρούνται συγκεκριμένες προδιαγραφές ασφαλείας, οι οποίες θα εκδοθούν από τον ΔΕΔΔΗΕ σε συνεργασία με τον ΕΛΟΤ.
Θα απαιτείται επίσης ενεργή Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη, ενώ ο ΔΕΔΔΗΕ θα τοποθετεί υποχρεωτικά έξυπνο μετρητή. Σε περιοχές όπου το δίκτυο δεν μπορεί να απορροφήσει πρόσθετη παραγωγή, θα μπορεί να απαγορεύεται η σύνδεση νέων φωτοβολταϊκών μπαλκονιού.
Οι προδιαγραφές ασφαλείας αναμένεται να δημοσιευθούν από τον ΔΕΔΔΗΕ έως τις 31 Οκτωβρίου 2026και μετά τη δημοσίευσή τους θα μπορεί να ξεκινήσει στην πράξη η εγκατάσταση των συγκεκριμένων συστημάτων.
Μπαταρία ακόμη και χωρίς φωτοβολταϊκό
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας.
Για πρώτη φορά ένας καταναλωτής θα μπορεί να εγκαταστήσει μεμονωμένη μπαταρία χωρίς να διαθέτει φωτοβολταϊκό σύστημα, ώστε να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια από το δίκτυο και να τη χρησιμοποιεί αργότερα.
Σε συνδυασμό με τα δυναμικά τιμολόγια, η δυνατότητα αυτή μπορεί να επιτρέψει στον καταναλωτή να φορτίζει την μπαταρία του τις ώρες κατά τις οποίες η ηλεκτρική ενέργεια είναι φθηνότερη και να την αξιοποιεί όταν οι τιμές είναι υψηλότερες.
Για τους καταναλωτές χαμηλής τάσης προβλέπεται, μεταξύ άλλων, εξαίρεση από την υποχρέωση εγγυητικής επιστολής, καθώς και προτεραιότητα στην εξέταση των σχετικών αιτήσεων από τον αρμόδιο Διαχειριστή.
Πώς λειτουργεί η αυτοκατανάλωση
Στην πράξη, ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση που διαθέτει φωτοβολταϊκά χρησιμοποιεί αρχικά την παραγόμενη ενέργεια για να καλύψει τις δικές του ανάγκες.
Όταν υπάρχει περισσότερη παραγωγή από κατανάλωση, το πλεόνασμα μπορεί είτε να αποθηκεύεται σε μπαταρία είτε να διοχετεύεται στο δίκτυο και να αποζημιώνεται, ανάλογα με το σύστημα που έχει επιλεγεί.
Όταν αντίθετα η παραγωγή δεν επαρκεί, η υπόλοιπη ηλεκτρική ενέργεια αντλείται κανονικά από το δίκτυο.
Για τα οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW, προβλέπεται ειδικό πρόγραμμα μέσω του οποίου η χρηματική αξία της πλεονάζουσας ενέργειας πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό της παροχής.
Τι αλλάζει για πολυκατοικίες και διαφορετικούς παρόχους
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί επίσης να διευκολύνει τη συλλογική αυτοκατανάλωση, όπως στην περίπτωση πολυκατοικιών ή συγκροτημάτων κατοικιών.
Παράλληλα, εισάγεται η δυνατότητα συμμετοχής σε σχήματα αυτοκατανάλωσης ακόμη και καταναλωτών που εκπροσωπούνται από διαφορετικούς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Υπό προϋποθέσεις, μια παροχή θα μπορεί επίσης να συμμετέχει σε περισσότερους από έναν σταθμούς αυτοκατανάλωσης ή να μεταβαίνει από ένα σχήμα σε άλλο.
Ειδικό πλαίσιο για δήμους και δημόσιους φορείς
Νέες δυνατότητες προβλέπονται και για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και για φορείς του Δημοσίου και κοινωφελή ιδρύματα.
Ηλεκτρικό Ρεύμα: Μείωση τιμών κατά 30% έως το 2029 – Το σχέδιο για μόνιμα χαμηλότερους λογαριασμούς
Οι φορείς αυτοί θα μπορούν να αξιοποιούν φωτοβολταϊκούς σταθμούς μέσω net billing και virtual net billing για την κάλυψη αναγκών σε σχολεία, νοσοκομεία, κέντρα υγείας, αθλητικές εγκαταστάσεις, οδοφωτισμό αλλά και δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.
Το οικονομικό όφελος θα εμφανίζεται απευθείας στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας ως έκπτωση στο ενεργειακό κόστος.
Έξυπνοι μετρητές και ηλεκτρονικό μητρώο
Βασικό μέρος της νέας αρχιτεκτονικής αποτελεί και η ψηφιοποίηση των διαδικασιών.
Προβλέπεται η επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών, ενώ δημιουργείται Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας, στο οποίο θα καταχωρίζονται οι αυτοκαταναλωτές, οι παροχές και οι αντίστοιχοι σταθμοί.
Στόχος είναι να περιοριστεί η γραφειοκρατία και να μειωθούν οι χρόνοι που απαιτούνται για την αδειοδότηση και τη λειτουργία των συστημάτων.
Σχεδόν 39.000 συστήματα από το 2020
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΝ, από το 2020 μέχρι σήμερα έχουν τεθεί σε λειτουργία 38.812 συστήματα αυτοκατανάλωσης συνολικής ισχύος 1.128 MW.
Για σύγκριση, την περίοδο 2015-2019 είχαν εγκατασταθεί μόλις 1.772 συστήματα, συνολικής ισχύος 36 MW.
Παράλληλα, το υπουργείο σχεδιάζει να διαθέσει επιπλέον 476 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νήσων, ενώ περισσότερα από 170 εκατ. ευρώ έχουν ήδη κατευθυνθεί μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης σε προγράμματα όπως τα «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη», «Φωτοβολταϊκά στο Χωράφι» και «Αποθήκευση στις Επιχειρήσεις».
Το νέο πλαίσιο καλύπτει συνολικά τα διαφορετικά μοντέλα αυτοκατανάλωσης – από net metering και virtual net metering έως net billing και virtual net billing – με στόχο να διευρυνθεί ο αριθμός πολιτών και επιχειρήσεων που μπορούν να παράγουν και να αξιοποιούν τη δική τους ενέργεια.