Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε δέσμη πέντε νομοθετικών προτάσεων και ανακοίνωση για τη δίκαιη κινητικότητα των εργαζομένων, με στόχο να απλουστεύσει τις μετακινήσεις εντός της ΕΕ, να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να ενισχύσει την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Οι προτάσεις αφορούν στην ψηφιοποίηση εγγράφων κοινωνικής ασφάλισης, την ταχύτερη αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων, τη δημιουργία εργαλείων σύγκρισης τίτλων και την αναβάθμιση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ΕΑΕ) στην αντιμετώπιση απάτης και καταχρήσεων.
Κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας είναι το ευρωπαϊκό διαβατήριο κοινωνικής ασφάλισης, ESSPASS. Μέσω της νέας υπηρεσίας, οι πολίτες θα μπορούν να αιτούνται, να λαμβάνουν και να αποθηκεύουν ηλεκτρονικά έγγραφα κοινωνικής ασφάλισης στο πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας της ΕΕ.
Ψηφιακά έγγραφα κοινωνικής ασφάλισης με το ESSPASS
Στα έγγραφα που προβλέπεται να ψηφιοποιηθούν περιλαμβάνονται η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας και το φορητό έγγραφο Α1, το οποίο χρησιμοποιούν εργαζόμενοι που αποσπώνται σε άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η μετάβαση στις ψηφιακές διαδικασίες μπορεί, σε ορίζοντα 12 ετών, να μειώσει το κόστος έως 64 εκατ. ευρώ για τις επιχειρήσεις, έως 69 εκατ. ευρώ για τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και έως 72 εκατ. ευρώ για τους επιθεωρητές εργασίας.
Παράλληλα, η χρήση ψηφιακών υπογραφών αναμένεται να συμβάλει στην πρόληψη απάτης, με το πιθανό όφελος να υπολογίζεται έως και στα 277 εκατ. ευρώ.
Ταχύτερη αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων
Η δέσμη της Κομισιόν προβλέπει επίσης την έκδοση επαγγελματικών προσόντων σε ενιαία ψηφιακή μορφή, καθώς και τη δημιουργία ευρωπαϊκού εργαλείου για τη σύγκριση των προσόντων μεταξύ των κρατών μελών.
Για επαγγέλματα όπως οι γιατροί, οι νοσηλευτές, οι μηχανικοί και οι εκπαιδευτικοί, η αναγνώριση προσόντων σε διασυνοριακές περιπτώσεις θα πραγματοποιείται υποχρεωτικά με ψηφιακό τρόπο. Στόχος είναι η ολοκλήρωση της διαδικασίας σε πέντε εβδομάδες, αντί για τους τρεις μήνες που μπορεί να απαιτούνται σήμερα.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για προσόντα που έχουν αποκτηθεί εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή αναφέρει ότι ο μέσος χρόνος αναγνώρισης, ο οποίος σήμερα φθάνει τους 14 μήνες, θα μπορούσε να μειωθεί στους τέσσερις μήνες. Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι θα περιορίσει κατά το ήμισυ το διοικητικό κόστος για τους εργοδότες.
Η Κομισιόν ενέκρινε ακόμη το πρώτο κοινό πλαίσιο κατάρτισης που επιτρέπει την αυτόματη αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων των φυσιοθεραπευτών.
Ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν ενισχυμένες αρμοδιότητες για την Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας, με έμφαση στον εντοπισμό και την καταπολέμηση παρατυπιών, απάτης και καταχρηστικών πρακτικών που συνδέονται με τη διασυνοριακή εργασία.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, το συνολικό οικονομικό όφελος από τη δέσμη μέτρων μπορεί να προσεγγίσει τα 6 δισ. ευρώ έως το 2040.
Το 2024, περίπου 14 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ ζούσαν σε διαφορετικό κράτος μέλος από τη χώρα καταγωγής τους. Περισσότεροι από 10 εκατομμύρια εξ αυτών βρίσκονταν σε ηλικία εργασίας, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 3,9% του ενεργού πληθυσμού της Ένωσης.
Πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο έδειξε ότι το 18% των ερωτηθέντων θα επιθυμούσε να εργαστεί στο εξωτερικό, στοιχείο που, σύμφωνα με την Επιτροπή, αναδεικνύει την ανάγκη για πιο λειτουργικές και ασφαλείς διαδικασίες κινητικότητας στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.
«Αυτή η δέσμη μέτρων θα αλλάξει ριζικά την ενιαία αγορά προς το καλύτερο» τόνισε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής, αρμόδια για κοινωνικά δικαιώματα και ποιοτικές θέσεις εργασίας, Ροξάνα Μινζάτου.
«Οι πολίτες θα πρέπει να είναι σε θέση να εργάζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη με την προστασία των κοινωνικών τους δικαιωμάτων και την ταχύτερη αναγνώριση των προσόντων τους και οι επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι σε θέση να προσλαμβάνουν τα ταλέντα που χρειάζονται με λιγότερη γραφειοκρατία και λιγότερες καθυστερήσεις» πρόσθεσε.
Χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των μέτρων
Η εφαρμογή του ESSPASS θα ξεκινήσει εφόσον οι προτάσεις εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Στη συνέχεια, τα κράτη-μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβουν την προετοιμασία του συστήματος.
Έναν χρόνο μετά την έναρξη ισχύος του σχετικού κανονισμού, προβλέπεται να ψηφιοποιηθεί το φορητό έγγραφο Α1. Μέσα σε τρία χρόνια από την έναρξη ισχύος θα ακολουθήσουν η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας και τα υπόλοιπα έγγραφα κοινωνικής ασφάλισης.