Ως απόδειξη ότι ακόμη και βαθιά οικονομικά προβλήματα μπορούν να αντιστραφούν όταν ακολουθούνται σταθερές πολιτικές περιέγραψε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, τη νέα διπλή θετική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας από Moody’s και Scope Ratings.
Μιλώντας στο Bloomberg, ο κεντρικός τραπεζίτης υπογράμμισε ότι «οι καλές πολιτικές μπορούν να αλλάξουν τα πάντα», σημειώνοντας πως στο παρελθόν πολλοί θεωρούσαν ότι η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να ξεπεράσει τις συνέπειες της κρίσης χρέους.
Σήμερα, όπως ανέφερε, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με περίπου διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αποκλιμακώνεται γρήγορα και οι μεταρρυθμίσεις συνεχίζονται, αν και ο ίδιος τόνισε ότι η προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί.
Τι ακριβώς άλλαξαν Moody’s και Scope
Η νέα «διπλή αναβάθμιση» έχει δύο διαφορετικές διαστάσεις.
Η Scope Ratings προχώρησε σε πραγματική αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας κατά μία βαθμίδα, από BBB σε BBB+, με σταθερό outlook. Πρόκειται για την υψηλότερη αξιολόγηση που έχει δώσει μέχρι σήμερα μεγάλος οίκος στην Ελλάδα μετά την πολυετή κρίση.
Η Moody’s, από την άλλη πλευρά, διατήρησε την ελληνική αξιολόγηση στο Baa3, δηλαδή στην πρώτη βαθμίδα της επενδυτικής κατηγορίας, αλλά άλλαξε τις προοπτικές από σταθερές σε θετικές. Αυτό αποτελεί σήμα ότι μπορεί να ακολουθήσει νέα αναβάθμιση, εφόσον συνεχιστούν οι δημοσιονομικές και διαρθρωτικές επιδόσεις που καταγράφει η χώρα.
Η Scope βρίσκεται έτσι ένα σκαλοπάτι υψηλότερα, στο BBB+, ενώ η Moody’s παραμένει χαμηλότερα αλλά πλέον δείχνει προς τα πάνω.
«Πολλοί είχαν προβλέψει ότι η Ελλάδα δεν θα τα καταφέρει»
Ο Γιάννης Στουρνάρας επέμεινε ιδιαίτερα στη διαδρομή που έχει διανύσει η ελληνική οικονομία.
«Πολλοί άνθρωποι είχαν προβλέψει ότι η Ελλάδα δεν θα τα κατάφερνε», σημείωσε, συνδέοντας τη σημερινή εικόνα με μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρισκόταν εκτός επενδυτικής βαθμίδας και αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα πρόσβασης στις αγορές.
Για τον διοικητή της ΤτΕ, η ελληνική εμπειρία μπορεί να αποτελέσει μήνυμα και για άλλες οικονομίες που αντιμετωπίζουν σήμερα υψηλό χρέος, χαμηλή ανάπτυξη ή δημοσιονομικές πιέσεις.
Το βασικό συμπέρασμα, όπως το έθεσε, είναι ότι δεν υπάρχουν ανυπέρβλητοι διαρθρωτικοί περιορισμοί, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση και κυβερνήσεις που αντιλαμβάνονται τα κρίσιμα ζητήματα.
Γιατί η Scope ανέβασε την Ελλάδα σε BBB+
Η Scope αιτιολόγησε την αναβάθμιση επικαλούμενη κυρίως την ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους, τη βελτίωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της οικονομίας και τις καλύτερες μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.
Το ελληνικό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να βρίσκεται σε πολύ υψηλό επίπεδο, όμως η πορεία του ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι πτωτική, ενώ οι πρόωρες αποπληρωμές χρέους μειώνουν σταδιακά το βάρος και περιορίζουν την έκθεση της χώρας σε μελλοντικές αναταράξεις των αγορών.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κόστος δανεισμού και μεγαλύτερη πίεση στους προϋπολογισμούς τους.
Η Moody’s βλέπει περιθώριο για το επόμενο βήμα
Η Moody’s δεν προχώρησε ακόμη σε αναβάθμιση της βαθμίδας.
Η αλλαγή του outlook σε θετικό, όμως, έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς δείχνει ότι ο οίκος θεωρεί πλέον πιθανή μια βελτίωση της αξιολόγησης εφόσον συνεχιστεί η ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής ανθεκτικότητας και δεν υπάρξει αναστροφή της μεταρρυθμιστικής πορείας.
Με απλά λόγια, η Moody’s αφήνει ανοιχτή την πόρτα ώστε η Ελλάδα να απομακρυνθεί περισσότερο από το κατώφλι της επενδυτικής βαθμίδας.
Και αυτό έχει πρακτική σημασία.
Όσο ανεβαίνει η πιστοληπτική αξιολόγηση μιας χώρας, τόσο αυξάνεται η δεξαμενή θεσμικών επενδυτών που μπορούν να αγοράζουν τα ομόλογά της και τόσο περιορίζεται, υπό φυσιολογικές συνθήκες αγοράς, το ασφάλιστρο κινδύνου που ζητείται για τον δανεισμό της.
Η Ελλάδα στην ίδια βαθμίδα με την Ιταλία για τη Scope
Με το BBB+, η Scope αξιολογεί πλέον την Ελλάδα στην ίδια πιστοληπτική βαθμίδα με την Ιταλία.
Η σύγκριση έχει ισχυρό συμβολισμό αν ληφθεί υπόψη η εικόνα της Ελλάδας πριν από δεκαπέντε χρόνια, όταν τα ελληνικά κρατικά ομόλογα είχαν βρεθεί στην κατηγορία «junk» και η χώρα είχε αποκλειστεί ουσιαστικά από τις διεθνείς αγορές.
Η αναβάθμιση στο BBB+ δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί.
Σημαίνει όμως ότι, κατά την αξιολόγηση της Scope, η Ελλάδα διαθέτει σήμερα σαφώς ισχυρότερη δυνατότητα να απορροφήσει εξωτερικά σοκ και να διατηρήσει τη δημοσιονομική της πορεία.
Ο στόχος της κατηγορίας «Α»
Η επόμενη μεγάλη συμβολική γραμμή βρίσκεται πλέον στην κατηγορία Α.
Το BBB+ είναι η υψηλότερη βαθμίδα της ευρύτερης κατηγορίας ΒΒΒ. Ένα ακόμη βήμα θα οδηγούσε την Ελλάδα στο Α-, σε επίπεδα πιστοληπτικής αξιολόγησης που είχε να δει εδώ και περίπου δύο δεκαετίες.
Για να συμβεί αυτό, οι οίκοι αξιολόγησης αναμένεται να παρακολουθούν κυρίως:
τη συνέχιση της μείωσης του δημόσιου χρέους, τη διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων, την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.
Η Moody’s έχει ήδη σηματοδοτήσει ότι η διατήρηση αυτής της κατεύθυνσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αναβάθμιση.
Στουρνάρας: Η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί
Παρά τη θετική εικόνα, ο Γιάννης Στουρνάρας απέφυγε να παρουσιάσει την αναβάθμιση ως το τέλος της διαδρομής.
Υπογράμμισε ότι χρειάζεται περαιτέρω προσπάθεια και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, ενώ συνέδεσε την επιτυχία της οικονομικής πολιτικής με την ύπαρξη πολιτικής βούλησης και μακροχρόνιας συνέπειας.
Η τοποθέτησή του συμπυκνώνεται στη φράση που χρησιμοποίησε στο Bloomberg:
«Οι καλές πολιτικές μπορούν να αλλάξουν τα πάντα».
Για μια χώρα που πριν από δεκαπέντε χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, η μετάβαση από τα «σκουπίδια» των αγορών στην επενδυτική βαθμίδα και πλέον στο BBB+ αποτελεί μια εντυπωσιακή μεταβολή.
Το επόμενο στοίχημα, όμως, είναι διαφορετικό.
Να μετατραπεί η βελτίωση των δημοσιονομικών και των αξιολογήσεων σε διατηρήσιμη αύξηση παραγωγικότητας, επενδύσεων και εισοδημάτων — και να ανοίξει τελικά ο δρόμος για την επιστροφή της Ελλάδας στην κατηγορία «Α».