Με τιμές παραγωγού που εκτιμάται ότι θα κινηθούν αρχικά γύρω από τα 4 ευρώ το κιλό μπαίνει η ελληνική αγορά ελαιολάδου στη νέα ελαιοκομική περίοδο 2026/27. Η παραγωγή αναμένεται αισθητά βελτιωμένη σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, ωστόσο δύο παράγοντες μπορούν να ανατρέψουν τις σημερινές ισορροπίες: το τελικό μέγεθος της ισπανικής σοδειάς και η πραγματική ελαιοπεριεκτικότητα του καρπού μετά το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι.
Οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούν την ελληνική παραγωγή ελαιολάδου μεταξύ 280.000 και 330.000 τόνων, με τους περίπου 300.000 τόνους να αποτελούν αυτή τη στιγμή το βασικό σενάριο. Σε αυτά τα επίπεδα κινούνται και οι εκτιμήσεις του προέδρου της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλη Γιαννούλη.
Η εικόνα, πάντως, δεν είναι ίδια σε όλες τις ελαιοπαραγωγικές περιοχές. Οι υψηλές θερμοκρασίες και τα μεγάλα διαστήματα ξηρασίας του καλοκαιριού δημιούργησαν προβλήματα σε ορισμένες ζώνες, ενώ καύσωνες, ανομβρία, τοπικές προσβολές και πυρκαγιές διατηρούν την αβεβαιότητα για την τελική απόδοση.
Πού αναμένεται να κινηθεί η τιμή του ελαιολάδου;
Με τα σημερινά δεδομένα, το πιθανότερο εύρος για το καλής ποιότητας έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στην έναρξη της συγκομιδής βρίσκεται περίπου στα 3,80 έως 4,20 ευρώ το κιλό.
Εφόσον η ελληνική παραγωγή επιβεβαιωθεί κοντά στους 300.000 τόνους και δεν υπάρξει μεγάλη ανατροπή στην Ισπανία, η αγορά θα μπορούσε να κινηθεί γύρω από τα σημερινά επίπεδα. Ένα ευρύτερο εύρος 3,60 έως 4,40 ευρώ το κιλό θεωρείται πιθανό μέχρι να υπάρξουν ασφαλέστερα δεδομένα από τα ελαιοτριβεία.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, στη Μεσσηνία έξτρα παρθένο ελαιόλαδο οξύτητας 0,3 είχε κινηθεί στα 3,90 ευρώ το κιλό, ενώ εμπορικές πράξεις στη Λακωνία έγιναν περίπου στα 4 ευρώ. Συνολικά, το καλής ποιότητας ελληνικό προϊόν κινείται αυτή την περίοδο περίπου μεταξύ 3,90 και 4,20 ευρώ το κιλό.
Πρόκειται για εντελώς διαφορετική αγορά από εκείνη της κρίσης προσφοράς, όταν είχαν καταγραφεί τιμές ακόμη και 9,50 ευρώ το κιλό.
Γιατί η Ισπανία μπορεί να αλλάξει τις τιμές;
Το μεγάλο ερωτηματικό της φετινής περιόδου βρίσκεται στην Ισπανία, τη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα ελαιολάδου παγκοσμίως.
Οι εκτιμήσεις της εξειδικευμένης πλατφόρμας OliveTerm δείχνουν ότι ισπανική παραγωγή περίπου 1,3 εκατ. τόνων θα μπορούσε να διατηρήσει την αγορά σχετικά ισορροπημένη. Εάν η παραγωγή φτάσει τα 1,4 εκατ. τόνους, τα αποθέματα αναμένεται να αυξηθούν, ενώ στους 1,5 εκατ. τόνους θα μπορούσαν να προστεθούν σχεδόν 180.000 τόνοι στα τελικά ισπανικά αποθέματα, εφόσον οι υπόλοιπες παράμετροι δεν αλλάξουν σημαντικά.
Γι’ αυτό το πρώτο επίσημο ισπανικό «aforo», δηλαδή η εκτίμηση για το μέγεθος της σοδειάς που αναμένεται στις αρχές Οκτωβρίου, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς για την αγορά.
Εάν η ισπανική παραγωγή αποδειχθεί πολύ υψηλή και συνοδευτεί από καλές αποδόσεις σε λάδι, οι τιμές μπορεί να δεχθούν νέες πιέσεις. Στην αντίθετη περίπτωση, μια χαμηλότερη από την αναμενόμενη παραγωγή μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για το ελληνικό προϊόν.
Τι δείχνουν σήμερα οι τιμές σε Ισπανία και Ιταλία;
Στις 20 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τα δεδομένα της Oleista, η μέση τιμή του έξτρα παρθένου ελαιολάδου στην Ισπανία βρισκόταν περίπου στα 3,40 ευρώ το κιλό, έναντι 3,75 ευρώ στην Ελλάδα και 4,82 ευρώ στην Ιταλία.
Η OliveTerm εκτιμά για το ισπανικό έξτρα παρθένο εύρος 3,40-3,60 ευρώ το κιλό βραχυπρόθεσμα και 3,60-3,90 ευρώ από την έναρξη της νέας περιόδου έως το τέλος του 2026.
Σημαντικός παράγοντας για την ελληνική αγορά είναι και η Ιταλία. Οι πρώτες ενδείξεις από την Απουλία δεν θεωρούνται ιδιαίτερα θετικές, με την Coldiretti να εκτιμά απώλειες παραγωγής από 20% έως και πάνω από 40% σε σημαντικές περιοχές.
Μια μικρότερη ιταλική παραγωγή αυξάνει τις ανάγκες για εισαγωγές ελαιολάδου από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Ισπανία, δημιουργώντας έναν παράγοντα στήριξης των τιμών.
Μπορεί η τιμή παραγωγού να πέσει κάτω από τα 4 ευρώ;
Το ενδεχόμενο υπάρχει, αλλά θα εξαρτηθεί από τον συνδυασμό παραγωγής και αποδόσεων. Εάν η Ισπανία κινηθεί σημαντικά υψηλότερα από τις σημερινές εκτιμήσεις και ο καρπός παρουσιάσει καλή ελαιοπεριεκτικότητα, οι τιμές είναι πιθανό να κινηθούν προς το χαμηλότερο τμήμα του εύρους.
Αντίθετα, μικρότερη ισπανική παραγωγή, χαμηλότερες αποδόσεις στα ελαιοτριβεία ή αυξημένες αγορές από την Ιταλία θα μπορούσαν να οδηγήσουν το ποιοτικό ελληνικό έξτρα παρθένο προς τα 4,30-4,40 ευρώ το κιλό ή και υψηλότερα.
Κρίσιμο στοιχείο θα είναι η ποσότητα λαδιού που τελικά θα δώσει ο ελαιόκαρπος. Η μεγάλη καρποφορία δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη παραγωγή ελαιολάδου. Οι βροχές, η υγρασία, οι θερμοκρασίες του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου και κυρίως η τελική ελαιοπεριεκτικότητα μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τα δεδομένα.
Πόσο είναι η τιμή παραγωγού ανά λίτρο ελαιολάδου;
Οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ παραγωγών, συνεταιρισμών και εμπόρων πραγματοποιούνται κατά κανόνα σε ευρώ ανά κιλό και όχι ανά λίτρο.
Καθώς ένα λίτρο ελαιολάδου ζυγίζει περίπου 0,91-0,92 κιλά, τιμή 3,80 ευρώ ανά κιλό αντιστοιχεί περίπου σε 3,50 ευρώ το λίτρο. Στα 4 ευρώ το κιλό η αντιστοιχία βρίσκεται περίπου στα 3,65-3,70 ευρώ το λίτρο, ενώ στα 4,20 ευρώ διαμορφώνεται κοντά στα 3,85 ευρώ. Εάν η τιμή φτάσει τα 4,40 ευρώ ανά κιλό, η αντίστοιχη αξία προσεγγίζει τα 4 ευρώ ανά λίτρο.
Επομένως, το βασικό σημερινό σενάριο μεταφράζεται χονδρικά σε 3,50 έως 3,85 ευρώ ανά λίτρο σε επίπεδο παραγωγού. Πρόκειται φυσικά για τιμή πριν προστεθούν το κόστος τυποποίησης και συσκευασίας, τα μεταφορικά, τα εμπορικά περιθώρια και ο ΦΠΑ μέχρι το ελαιόλαδο να φτάσει στον καταναλωτή.
Πότε θα ξεκαθαρίσει η εικόνα για το ελαιόλαδο;
Ο Οκτώβριος αναμένεται να δώσει τις πρώτες ουσιαστικές απαντήσεις. Από τη μία πλευρά θα υπάρχει η επίσημη ισπανική πρόβλεψη για τη νέα σοδειά και από την άλλη θα αρχίσουν να καταγράφονται οι πραγματικές αποδόσεις των πρώτων ποσοτήτων που θα φτάνουν στα ελαιοτριβεία.
Αυτά τα στοιχεία θα δείξουν εάν τα περίπου 4 ευρώ το κιλό μπορούν να αποτελέσουν το σημείο ισορροπίας της νέας ελαιοκομικής περιόδου ή εάν η αγορά θα κινηθεί αισθητά χαμηλότερα ή υψηλότερα.