Σημαντική ανάσα σε χιλιάδες δικαιούχους συντάξεων χηρείας έφερε ο νόμος 5322/2026, ο οποίος ψηφίστηκε στις 24 Ιουλίου βάζοντας τέλος στο «ψαλίδι» της πρώτης τριετίας. Η νέα διάταξη κατάργησε την περικοπή του 50% στην κύρια παροχή για όσους εργάζονται ή είναι ήδη συνταξιούχοι, διατηρώντας το ποσοστό στο 70% αντί για το 35%, ενώ επέτρεψε τη σώρευση δύο εθνικών συντάξεων και διέγραψε παλαιές αναδρομικές οφειλές στον ιδιωτικό τομέα. Μάλιστα, περίπου 8.552 συνταξιούχοι του Δημοσίου είδαν από τον Σεπτέμβριο του 2026 τις αποδοχές τους να ενισχύονται κατά περίπου 470 ευρώ τον μήνα. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη θετική εξέλιξη παραμένουν τέσσερις σοβαρές αδικίες που στερούν την ισότιμη μεταχείριση από εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους.
Γιατί μένουν εκτός προστασίας 100.000 παλαιοί συνταξιούχοι
Το βασικότερο σημείο τριβής έγκειται στον διαχωρισμό των δικαιούχων με βάση τη χρονική συγκυρία του θανάτου. Η ευνοϊκή διάταξη του ν. 5322/2026 εφαρμόζεται αποκλειστικά στις περιπτώσεις που υπάγονται στο πλαίσιο του νόμου 4387/2016, δηλαδή για απώλειες που καταγράφηκαν από τη 13η Μαΐου 2016 και έπειτα. Αντίθετα, περίπου 100.000 επιζώντες σύζυγοι, των οποίων η απώλεια επήλθε πριν από τη συγκεκριμένη ημερομηνία-ορόσημο, παραμένουν «εγκλωβισμένοι» στο προγενέστερο θεσμικό πλαίσιο, λαμβάνοντας αποδοχές που κυμαίνονται από 25% έως 35%, γεγονός που δημιουργεί συνταξιούχους δύο ταχυτήτων.
Τι συμβαίνει με τα αναδρομικά των συνταξιούχων του Δημοσίου
Μολονότι το κράτος επανέφερε στο 70% τις συντάξεις των 8.552 δικαιούχων του Δημοσίου από τον Σεπτέμβριο του 2026 και εφεξής, αρνήθηκε να επιστρέψει τα ποσά που παρακρατήθηκαν όλα τα προηγούμενα χρόνια εφαρμογής του μέτρου. Οι οργανώσεις των συνταξιούχων κάνουν λόγο για κατάφωρη αδικία, καθώς οι συγκεκριμένοι πολίτες υπέστησαν σημαντικές πραγματικές εισοδηματικές απώλειες επί σειρά ετών, την ώρα που για τους οφειλέτες του ιδιωτικού τομέα ψηφίστηκε οριστική διαγραφή των αντίστοιχων χρεών.
Γιατί εξαιρέθηκαν οι επικουρικές συντάξεις χηρείας
Η διατύπωση του άρθρου 91 του νέου νόμου περιορίζει ρητά την κατάργηση του «ψαλιδιού» αποκλειστικά στις κύριες παροχές. Κατά συνέπεια, οι επικουρικές συντάξεις λόγω θανάτου συνεχίζουν να υφίστανται την οριζόντια περικοπή στο μισό μετά το πέρας των τριών ετών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις των συνδικαλιστικών φορέων, η εν λόγω εκκρεμότητα αφορά άμεσα από 120.000 έως και 280.000 δικαιούχους επικουρικών ταμείων, αποτελώντας τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά ομάδα που στερήθηκε τα οφέλη της νέας ρύθμισης.
Ποια παγίδα παραμονεύει για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ
Ιδιαίτερα οξύ παραμένει το πρόβλημα στον αγροτικό τομέα, όπου η έναρξη καταβολής σύνταξης χηρείας επιφέρει αυτόματη διακοπή του τμήματος της βασικής αγροτικής σύνταξης γήρατος, βάσει του παλαιού κανονισμού του ταμείου. Σε περιπτώσεις όπου οι υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ καθυστερούν να εφαρμόσουν τη διακοπή, τα καταβληθέντα ποσά αναζητούνται αναδρομικά ως αχρεωστήτως εισπραχθέντα, οδηγώντας συχνά σε υπέρογκες παρακρατήσεις ή ακόμη και σε ολοκληρωτικό «πάγωμα» της σύνταξης. Πρόκειται για μια διαχρονική παγίδα που μετακυλίει τη γραφειοκρατική καθυστέρηση στην τσέπη των ασφαλισμένων, παραμένοντας άλυτη παρά τις επανειλημμένες συστάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη.