Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των βασικών μόνιμων παρεμβάσεων που προβλέπει το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027 ανέρχεται σε 7,28 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 3,2 δισ. ευρώ έναντι του 2026. Από αυτά, τα 2,27 δισ. ευρώ αποδίδονται σε νέα μόνιμα μέτρα ενώ παρεμβάσεις που έχουν ήδη νομοθετηθεί και θα συνεχιστούν το 2027 υπολογίζονται στα 5,48 δισ. ευρώ.
Οι προβλέψεις καλύπτουν συντάξεις, αποδοχές στο Δημόσιο, κατώτατο μισθό, φορολογία, εισφορές, στεγαστική πολιτική, ενέργεια, κοινωνικές παροχές και χρηματοδότηση επιχειρήσεων.
Αυξήσεις σε συντάξεις και αποδοχές Δημοσίου
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται αύξηση 2,8% στις συντάξεις, η οποία θα εφαρμοστεί οριζόντια και χωρίς συμψηφισμό με την προσωπική διαφορά. Η δημοσιονομική επιβάρυνση εκτιμάται σε 807 εκατ. ευρώ.
Διατηρείται επίσης η ετήσια καθαρή ενίσχυση των 400 ευρώ. Από τον Νοέμβριο του 2026 αυτή επεκτείνεται σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών, με τους δικαιούχους να φθάνουν τα 2,2 εκατομμύρια και το συνολικό κόστος να υπολογίζεται σε 879 εκατ. ευρώ.
Το ίδιο ποσό προβλέπεται για όσους έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος και λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη λόγω θανάτου, για άτομα με αναπηρία και για ανασφάλιστους υπερήλικες. Από το 2027 καταργείται και η μείωση κατά 50% στις συντάξεις λόγω θανάτου μετά την ολοκλήρωση της τριετίας, μέτρο κόστους 48 εκατ. ευρώ.
Για περίπου 720.000 δημόσιους υπαλλήλους και λειτουργούς θεσπίζεται επίδομα Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά, το οποίο θα καταβληθεί τον Δεκέμβριο του 2027. Η ετήσια δαπάνη εκτιμάται σε 433 εκατ. ευρώ, ενώ το καθαρό ποσό υπολογίζεται από 257 έως 389 ευρώ, ανάλογα με το εισόδημα, την προϋπηρεσία, την ηλικία και τα τέκνα.
Τον Απρίλιο του 2027 θα αυξηθούν οριζόντια και οι βασικοί μισθοί στο Δημόσιο, με την αναπροσαρμογή να συνδέεται με την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Κατώτατος μισθός και ασφαλιστικές εισφορές
Ο κατώτατος μισθός, που σήμερα βρίσκεται στα 920 ευρώ, αναμένεται να αυξηθεί τον Απρίλιο του 2027 και εκ νέου τον Ιανουάριο του 2028, με στόχο να φθάσει τα 1.000 ευρώ. Η μεταβολή επηρεάζει και παροχές που υπολογίζονται με βάση τον κατώτατο μισθό, όπως το επίδομα ανεργίας, το επίδομα μητρότητας και οι αμοιβές για υπερωρίες.
Από την 1η Απριλίου 2027 προβλέπεται νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών στον ιδιωτικό τομέα κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα. Η παρέμβαση αφορά τις εισφορές υπέρ ΔΥΠΑ και κοστολογείται σε 163 εκατ. ευρώ για το 2027.
Μετά τη μείωση, το συνολικό ύψος των εισφορών διαμορφώνεται στο 34,66%, με 12,87% να καταβάλλει ο εργαζόμενος και 21,79% ο εργοδότης.
Φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες και αγρότες
Για τρίτεκνους προβλέπεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής σε εισοδήματα έως 20.000 ευρώ από το φορολογικό έτος 2027. Στους μισθωτούς η αλλαγή θα αποτυπωθεί στην παρακράτηση φόρου από την 1η Ιανουαρίου του ίδιου έτους.
Το αφορολόγητο όριο αυξάνεται από 14.364 ευρώ σε 25.364 ευρώ. Το ανώτατο ετήσιο όφελος φθάνει τα 1.800 ευρώ ενώ το μέτρο αφορά περίπου 86.900 τρίτεκνους και έχει κόστος 55 εκατ. ευρώ το 2027.
Για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες προβλέπεται επίσης μηδενικός φορολογικός συντελεστής για εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα έως 20.000 ευρώ. Περίπου 47.100 αγρότες εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν, με το μέγιστο ετήσιο φορολογικό όφελος να φθάνει τα 2.900 ευρώ. Η δαπάνη υπολογίζεται σε 87 εκατ. ευρώ για το 2027.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρήσεις
Στις φορολογικές δηλώσεις του 2027 θα εφαρμοστεί το νέο καθεστώς για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες. Προβλέπεται απαλλαγή από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος που σχετίζονται με τη μισθοδοσία και τον κύκλο εργασιών.
Επεκτείνεται παράλληλα η μείωση κατά 50% του τεκμηρίου για ατομικές επιχειρήσεις σε μικρούς οικισμούς ενώ προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για εκμεταλλευτές ταξί. Το κόστος αυτών των παρεμβάσεων εκτιμάται σε 170 εκατ. ευρώ το 2027.
Από το 2027 καταργείται πλήρως το τέλος επιτηδεύματος για νομικά πρόσωπα που εδρεύουν στην ελληνική περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη. Το μέτρο αφορά περίπου 121.900 επιχειρήσεις, με δημοσιονομικό κόστος 82 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του.
Για τις επιχειρήσεις στην Αττική προβλέπεται μείωση του τέλους κατά 50% το 2028 και πλήρης κατάργησή του το 2029. Επίσης, από το φορολογικό έτος 2027 μειώνεται κατά 5% η προκαταβολή φόρου για ατομικές επιχειρήσεις.
Για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό από την 1η Ιανουαρίου 2027 θεσπίζονται επιταχυνόμενες αποσβέσεις, με τον χρόνο απόσβεσης να περιορίζεται από δέκα σε έξι έτη.
Στεγαστική πολιτική και ΕΝΦΙΑ
Η μεγαλύτερη νέα παρέμβαση στον τομέα της κατοικίας είναι το «Σπίτι μου ΙΙΙ», με κεφάλαια 2 δισ. ευρώ για χαμηλότοκα δάνεια πρώτης κατοικίας.
Το πρόγραμμα διευρύνει τα κριτήρια ένταξης, καθώς η ηλικιακή προϋπόθεση φθάνει έως τα 55 έτη, η εμπορική αξία του ακινήτου έως τις 300.000 ευρώ και το ανώτατο ποσό δανείου έως τις 230.000 ευρώ. Τα εισοδηματικά όρια αυξάνονται κατά 7.000 ευρώ για κάθε παιδί.
Από το συνολικό κονδύλι, 500 εκατ. ευρώ προέρχονται από δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, άλλα 500 εκατ. ευρώ από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και 1 δισ. ευρώ από τις τράπεζες.
Παρατείνονται η τριετής φοροαπαλλαγή για κενά ακίνητα που διατίθενται προς μακροχρόνια μίσθωση, η έκπτωση φόρου για δαπάνες ανακαίνισης και η αναστολή του ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα.
Από το 2027 οι κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους απαλλάσσονται πλήρως από τον ΕΝΦΙΑ. Εξαιρούνται οι οικισμοί της Αττικής, με μόνη εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Στη Δυτική Μακεδονία το πληθυσμιακό όριο ορίζεται στους 2.200 κατοίκους. Η επιπλέον επέκταση της απαλλαγής αφορά περίπου 62.000 ιδιοκτήτες. Συνολικά καλύπτονται 12.855 οικισμοί, με το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται σε 86 εκατ. ευρώ.
Λογαριασμός για παιδιά και κοινωνικές παροχές
Από το 2027 προβλέπεται η δημιουργία Επενδυτικού Λογαριασμού Νέας Γενιάς για παιδιά έως δύο ετών. Το Δημόσιο θα καταθέτει κάθε χρόνο ποσό ίσο με εκείνο που καταβάλλει ο γονέας, έως 1.200 ευρώ ετησίως.
Η κρατική συνεισφορά θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία έως την ενηλικίωση του παιδιού. Η δαπάνη για το 2027 υπολογίζεται σε 55 εκατ. ευρώ. Με μέση απόδοση από 3% έως 5%, οι υπολογισμοί του Προσχεδίου αναφέρουν ότι το κεφάλαιο κατά την ενηλικίωση μπορεί να διαμορφωθεί μεταξύ 64.000 και 77.000 ευρώ.
Από τον Ιανουάριο του 2027 τα αναπηρικά επιδόματα του ΟΠΕΚΑ και του e-ΕΦΚΑ για περίπου 218.000 δικαιούχους θα αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο με βάση την πορεία του ΑΕΠ και του πληθωρισμού. Το κόστος της ρύθμισης για το 2027 ανέρχεται σε 47 εκατ. ευρώ.
Αυξάνεται η αξία των voucher για βρεφονηπιακούς σταθμούς και διευρύνονται τα εισοδηματικά κριτήρια, με πρόσθετη ετήσια δαπάνη 37 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, η χρηματοδότηση για τη σίτιση των φοιτητών αυξάνεται κατά 27 εκατ. ευρώ.
Ρεύμα, ενεργειακά έργα και δάνεια σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στις οικιακές παροχές ηλεκτρικής ενέργειας.
Το πακέτο ενεργειακών παρεμβάσεων περιλαμβάνει νέα προγράμματα επιδότησης για μπαταρίες, αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά, ηλιακούς θερμοσίφωνες και ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών και επιχειρήσεων.
Για το 2027 προβλέπεται επιπλέον χρηματοδότηση 400 εκατ. ευρώ στο εθνικό σκέλος του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων, με στόχο ενεργειακά έργα και κρίσιμες υποδομές.
Για τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ποσό 1,5 δισ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης μεταφέρεται στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Τα κεφάλαια θα κατευθυνθούν σε δύο νέα προγράμματα: δανειοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,1 δισ. ευρώ και εγγυοδοτικό πρόγραμμα 400 εκατ. ευρώ.
Με τη συμμετοχή των τραπεζών, τα δύο προγράμματα εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσουν συνολικά 5 δισ. ευρώ σε νέα δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις.