Με παρέμβαση στην τιμή του πετρελαίου θέρμανσης από την πρώτη ημέρα διάθεσής του, στις 15 Οκτωβρίου, και με σχεδιαζόμενη αύξηση κατά περίπου 20% στο επίδομα θέρμανσης, η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει το κόστος για τα νοικοκυριά ενόψει της χειμερινής περιόδου.
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται προβλέπει πρόσθετη επιδότηση 35 λεπτών ανά λίτρο, η οποία θα περνά απευθείας στην τελική τιμή πώλησης. Με βάση τις εκτιμήσεις της αγοράς, η τιμή εκκίνησης θα μπορούσε έτσι να κινηθεί κοντά ή και κάτω από τα 1,60 ευρώ το λίτρο, έναντι εκτιμώμενης τιμής περίπου 1,96 ευρώ χωρίς τη νέα παρέμβαση.
Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης κατά 20%, μέτρο που αφορά περίπου 1,2 εκατομμύρια νοικοκυριά. Οι τελικές αποφάσεις για τα ποσά, τους δικαιούχους και τη διαδικασία εφαρμογής αναμένονται να αποτυπωθούν στην κοινή υπουργική απόφαση.
Η επιδότηση στην αντλία
Η επιλογή της επιδότησης των 35 λεπτών φαίνεται να προκρίνεται έναντι ενός χαμηλότερου σεναρίου ενίσχυσης 25 λεπτών ανά λίτρο, το οποίο θα διατηρούσε την τιμή οριακά κάτω από τα 1,75 ευρώ. Αντίθετα, η παρέμβαση των 55 λεπτών φαίνεται να απομακρύνεται, λόγω της μεγαλύτερης δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Στην εκτιμώμενη τιμή των 1,96 ευρώ ανά λίτρο συνυπολογίζεται ήδη η ελάφρυνση των 20 λεπτών που ισχύει στο πετρέλαιο κίνησης: 15 λεπτά από την κρατική επιδότηση και 5 λεπτά από την έκπτωση των διυλιστηρίων. Η νέα ενίσχυση των 35 λεπτών θα υπολογιστεί πάνω σε αυτή την τιμή και δεν προβλέπεται δεύτερη αφαίρεση της υφιστάμενης ελάφρυνσης.
Η έκπτωση θα ενσωματώνεται στην τιμή μέσω της αλυσίδας διάθεσης του καυσίμου, χωρίς να απαιτείται αίτηση από τον καταναλωτή. Όσοι προμηθευτούν πετρέλαιο από τις 15 Οκτωβρίου θα λαμβάνουν άμεσα το όφελος στην αγορά τους.
Η σχετική διάταξη που έχει ψηφιστεί καλύπτει τις ποσότητες πετρελαίου θέρμανσης που θα διατεθούν από τις 15 έως και τις 31 Οκτωβρίου. Το τελικό ύψος της επιδότησης, η κατανομή του κόστους μεταξύ κρατικού προϋπολογισμού και διυλιστηρίων, καθώς και οι τεχνικές λεπτομέρειες εφαρμογής θα καθοριστούν με κοινή υπουργική απόφαση.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η παρέμβαση θα επανεξετάζεται ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών τιμών ενέργειας και τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο. Αυτό σημαίνει ότι η επιδότηση του δεύτερου δεκαπενθημέρου του Οκτωβρίου δεν προεξοφλεί την τιμή του πετρελαίου στις παραγγελίες του Νοεμβρίου.
Διαφορές ανά περιοχή και το κόστος μιας παραγγελίας
Η τιμή των 1,55 έως 1,60 ευρώ ανά λίτρο αποτελεί εκτίμηση και δεν αναμένεται να είναι ενιαία σε όλη τη χώρα. Σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές η τελική τιμή πιθανότατα θα είναι υψηλότερη, λόγω μεταφορικών, κόστους διανομής και εμπορικών περιθωρίων.
Το πιο πρόσφατο διαθέσιμο δελτίο του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων καταγράφει μέση τιμή 2,121 ευρώ ανά λίτρο για το diesel κίνησης. Η τιμή αφορά πετρέλαιο κίνησης, καθώς η διάθεση πετρελαίου θέρμανσης ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου. Η διαφορά στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης μεταξύ πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης υπολογίζεται σε 13 λεπτά ανά λίτρο προ ΦΠΑ, όμως η λιανική τιμή επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες.
Ακόμη και με την επιδότηση, η φετινή έναρξη αναμένεται ακριβότερη από την αντίστοιχη περσινή. Για 1.000 λίτρα, ένα νοικοκυριό υπολογίζεται ότι θα χρειαστεί από 1.550 έως 1.600 ευρώ, έναντι περίπου 1.130 ευρώ στην έναρξη της προηγούμενης περιόδου. Η επιβάρυνση για την ίδια ποσότητα μπορεί να φτάσει έως τα 470 ευρώ.
Αύξηση στο επίδομα θέρμανσης
Δεύτερος άξονας του σχεδίου είναι η αύξηση κατά περίπου 20% στο επίδομα θέρμανσης. Με τα έως τώρα δεδομένα, δεν εξετάζεται διεύρυνση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Τα κριτήρια, τα ποσά και ο τρόπος υπολογισμού θα εξειδικευτούν με τη νέα υπουργική απόφαση.
Εφόσον η αύξηση εφαρμοστεί αναλογικά, το ελάχιστο επίδομα θα διαμορφωθεί στα 120 ευρώ, από 100 ευρώ. Το γενικό ανώτατο όριο θα μπορούσε να αυξηθεί στα 960 ευρώ, από 800 ευρώ.
Στις περιοχές με αυξημένες ανάγκες θέρμανσης, το όριο των 1.000 ευρώ θα μπορούσε να ανέλθει στα 1.200 ευρώ, ενώ το ανώτατο ποσό των 1.200 ευρώ στα 1.440 ευρώ. Το ποσό που θα λάβει κάθε δικαιούχος θα εξαρτάται από το είδος θέρμανσης, την περιοχή κατοικίας, τα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού και τις καιρικές συνθήκες.
Για τους παλαιούς δικαιούχους εξετάζεται και αύξηση κατά 20% της προκαταβολής. Σήμερα η προκαταβολή αντιστοιχεί στο 60% του περσινού επιδόματος· με την προσαύξηση θα φτάνει στο 72%. Έτσι, δικαιούχος που έλαβε πέρυσι 500 ευρώ θα μπορούσε να λάβει προκαταβολή 360 ευρώ, αντί για 300 ευρώ.
Για τους νέους δικαιούχους εξετάζεται αύξηση της προκαταβολής από το 50% στο 60% της βάσης που θα οριστεί στη νέα απόφαση. Η πρώτη πληρωμή αναμένεται τον Δεκέμβριο, ενώ οι αιτήσεις θα υποβληθούν μέσω της πλατφόρμας myΘέρμανση. Η έναρξη της διαδικασίας τοποθετείται εκτιμητικά στις αρχές Δεκεμβρίου, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία.
Το επίδομα είναι διαφορετικό μέτρο από την επιδότηση στην αντλία: η έκπτωση στο πετρέλαιο θα εφαρμόζεται άμεσα κατά την αγορά, ενώ το επίδομα θα καταβάλλεται σε μεταγενέστερο χρόνο, μετά την αίτηση και τον έλεγχο των προϋποθέσεων.
Πίεση και στα άλλα μέσα θέρμανσης
Η συζήτηση για ενισχυμένη στήριξη συνδέεται και με τις ανατιμήσεις στα υπόλοιπα μέσα θέρμανσης. Σύμφωνα με το νέο δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος, οι τιμές φυσικού αερίου τον Σεπτέμβριο ήταν αυξημένες κατά 55,2% σε ετήσια βάση. Την ίδια περίοδο, οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος ήταν υψηλότερες κατά 15%, ενώ στα στερεά καύσιμα καταγράφηκε αύξηση 7%.
Η τελική έκταση της κρατικής παρέμβασης θα εξαρτηθεί από την πορεία των διεθνών αγορών ενέργειας. Η αρχική αποκλιμάκωση στην τιμή του diesel περιορίστηκε, καθώς η αγορά αξιολογεί τις εξελίξεις γύρω από τις ρωσικές εξαγωγές και την ενεργειακή εκεχειρία.
Παράλληλα, Ελλάδα και Ιταλία έχουν θέσει αίτημα για εξαιρέσεις από τις οροφές δαπανών, επιδιώκοντας ευρύτερη χρήση της ενεργειακής ρήτρας για στοχευμένα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η εξέλιξη των συζητήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να επηρεάσει τα περιθώρια χρηματοδότησης πρόσθετων ενεργειακών ενισχύσεων.
Σε σύγκριση με την Ευρώπη, τιμή κοντά στα 1,60 ευρώ το λίτρο θα τοποθετούσε την Ελλάδα χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, που διαμορφώνεται στα 1,742 ευρώ ανά λίτρο, και της Ευρωζώνης, στα 1,728 ευρώ. Η σύγκριση παραμένει ενδεικτική, καθώς οι τιμές διαφοροποιούνται ανάλογα με τη φορολογία, τις επιδοτήσεις, το κόστος διανομής και τις συνθήκες κάθε εθνικής αγοράς.