Η Ρωσία άρχισε να διοχετεύει ξανά ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές, έπειτα από τη συμφωνία Τραμπ – Πούτιν και τη χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων. Ωστόσο, το Κρεμλίνο αναγνωρίζει ότι η επιστροφή των ρωσικών ποσοτήτων δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί η σοβαρή κρίση εφοδιασμού που πιέζει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ανακοίνωσε ότι το ρωσικό ντίζελ έχει αρχίσει να φτάνει στις διεθνείς αγορές και εκτίμησε ότι η εξέλιξη θα έχει θετική επίδραση. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι δεν αναμένεται πλήρης σταθεροποίηση της αγοράς.
Ο Πεσκόφ απέδωσε τις σημερινές πιέσεις σε πολλαπλούς παράγοντες, επισημαίνοντας ότι οι περιορισμοί στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων έχουν συμβάλει στη μείωση της διαθέσιμης προσφοράς.
Πώς ξεκίνησε η κρίση του ρωσικού ντίζελ
Η σημερινή εξέλιξη αποτελεί ακόμη ένα επεισόδιο της ενεργειακής αντιπαράθεσης που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Οι δυτικές κυρώσεις περιόρισαν την πρόσβαση της Ρωσίας σε παραδοσιακές αγορές, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε στην απαγόρευση των θαλάσσιων εισαγωγών ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων τον Φεβρουάριο του 2023.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε μέσα στο 2026. Οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκάλεσαν ζημιές σε ρωσικά διυλιστήρια, περιορίζοντας την παραγωγική τους δυνατότητα. Παράλληλα, η Μόσχα επέβαλε δικούς της περιορισμούς στις εξαγωγές, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει επαρκή αποθέματα για την εσωτερική αγορά.
Τον Ιούλιο εφαρμόστηκε πλήρης απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, με ορισμένες εξαιρέσεις. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο Πεσκόφ υποστήριζε ότι η άρση των δυτικών κυρώσεων ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει η Ρωσία να τροφοδοτήσει αποτελεσματικά τη διεθνή αγορά.
Η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν που άλλαξε τα δεδομένα
Η καθοριστική εξέλιξη σημειώθηκε στις 9 Οκτωβρίου, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε, μετά από επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, συμφωνία για την επανέναρξη των ρωσικών εξαγωγών ντίζελ προς τις ΗΠΑ και άλλες χώρες.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Τραμπ, η Ρωσία συμφώνησε να διαθέσει άμεσα περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ, ενώ προβλέπονται επιπλέον παραδόσεις 500.000 τόνων τον Νοέμβριο και ενός εκατομμυρίου τόνων τον Δεκέμβριο.
Η Ουάσιγκτον προχώρησε σε προσωρινή χαλάρωση των σχετικών κυρώσεων, επιτρέποντας συγκεκριμένες συναλλαγές που προηγουμένως απαγορεύονταν.
Ακολούθησε, στις 10 Οκτωβρίου, η απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης να άρει εν μέρει τους δικούς της εξαγωγικούς περιορισμούς, ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίηση της συμφωνίας.
Στόχος τα 3,5 εκατομμύρια τόνοι τον μήνα
Στις 12 Οκτωβρίου, ο Ρώσος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ ανακοίνωσε ότι η χώρα επιδιώκει να επαναφέρει τις μηνιαίες εξαγωγές ντίζελ στα 3 έως 3,5 εκατομμύρια τόνους μέχρι το τέλος του 2026.
Πρόκειται για επίπεδα που προσεγγίζουν τις εξαγωγικές δυνατότητες της Ρωσίας πριν από τη φετινή κρίση.
Η συμφωνία έχει και σημαντική πολιτική διάσταση. Ο Τραμπ επιδιώκει να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, ενώ η Μόσχα αποκτά τη δυνατότητα να ενισχύσει τα ενεργειακά της έσοδα.
Η Ουκρανία αντέδρασε στην αμερικανική απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η χαλάρωση των κυρώσεων ενισχύει οικονομικά τη Ρωσία ενώ συνεχίζεται ο πόλεμος.
Γιατί δεν αρκεί το ρωσικό ντίζελ
Παρά την επανέναρξη των εξαγωγών, η διεθνής αγορά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις. Σύμφωνα με τη νεότερη εκτίμηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, οι απώλειες παραγωγής ντίζελ από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία έφτασαν τον Σεπτέμβριο περίπου τα 1,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 4,5% της παγκόσμιας ζήτησης.
Οι πολεμικές συγκρούσεις, οι ζημιές σε διυλιστήρια και οι δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές εξακολουθούν να περιορίζουν την προσφορά. Ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι οι ελλείψεις ενδέχεται να συνεχιστούν μέσα στο 2027.
Έτσι, η επιστροφή του ρωσικού ντίζελ μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, χωρίς να εξαλείψει τις αιτίες της κρίσης. Για τη Μόσχα αποτελεί σημαντικό οικονομικό και διπλωματικό άνοιγμα. Για τις διεθνείς αγορές, όμως, η πραγματική δοκιμασία θα είναι κατά πόσο οι πρόσθετες ποσότητες θα μεταφραστούν σε ουσιαστική και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση των τιμών.