Οι δωρεάν διαθέσεις αγαθών από επιχειρήσεις, από ένα κέρασμα στην εστίαση έως ένα διαφημιστικό δώρο ή ένα δείγμα προϊόντος, δεν αντιμετωπίζονται όλες με τον ίδιο τρόπο φορολογικά, υπενθυμίζει στις επιχειρήσει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς, με αφορμή την υπόθεση της Pizza Fan.
To ΕΒΕΠ υπενθυμίζει τις διακρίσεις που πρέπει να γίνονται, ώστε οι επιχειρήσεις να επιλέγουν το σωστό παραστατικό και να αποφεύγουν λάθη στη διαβίβαση στοιχείων και στην απόδοση ΦΠΑ.
Στο myDATA προβλέπονται, υπό προϋποθέσεις, οι τύποι παραστατικών 6.1 «Στοιχείο Αυτοπαράδοσης» και 6.2 «Ιδιοχρησιμοποίηση».
Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι το παραστατικό 6.1 χρησιμοποιείται για την απόδοση ΦΠΑ στις περιπτώσεις που προβλέπονται και δεν αποτελεί κανονικό έσοδο πώλησης για τον υπολογισμό των ακαθάριστων εσόδων. Σε αυτό αναγράφονται χωριστά ο ΦΠΑ και η ένδειξη «φόρος μη εκπιπτόμενος».
Το όριο των 10 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ, δεν συνιστά γενική εξαίρεση από την έκδοση απόδειξης ή από την έκδοση στοιχείου αυτοπαράδοσης. Αφορά, υπό συγκεκριμένες και σωρευτικές προϋποθέσεις, δώρα μικρής αξίας.
Πωλήσεις και παραστατικά
Κάθε πώληση απαιτεί το προβλεπόμενο παραστατικό, σύμφωνα με τα άρθρα 12 και 13 του ν. 4308/2014. Για πώληση σε ιδιώτη εκδίδεται απόδειξη λιανικής ή τιμολόγιο, ανεξαρτήτως ποσού.
Η παράδοση μέσω διανομέα, θυρίδας ή σημείου παραλαβής δεν αλλάζει τον χαρακτήρα μιας πώλησης μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Δεν μετατρέπει, δηλαδή, τη συναλλαγή σε αυτοπαράδοση, ούτε δημιουργεί εξαίρεση για συναλλαγές έως 10 ευρώ.
Υπεύθυνος για την ηλεκτρονική απόδειξη παραμένει ο πωλητής, ακόμη και όταν τρίτος εκδίδει νόμιμα το παραστατικό παράδοσης για λογαριασμό του.
Πότε απαιτείται στοιχείο αυτοπαράδοσης
Η αυτοπαράδοση αφορά συγκεκριμένες διαθέσεις αγαθών χωρίς πώληση, με βάση το άρθρο 24 παρ. 2 του ν. 5144/2024, την Π.7475/791/7.11.1986 και τις διευκρινίσεις της Ε.2049/2023.
Όταν ο επιχειρηματίας λαμβάνει αγαθά για προσωπική χρήση ή προχωρά σε άλλη διάθεση που υπάγεται στις συγκεκριμένες διατάξεις, εξετάζεται αρχικά εάν η απόκτηση των αγαθών ή των υλικών τους είχε δημιουργήσει δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ. Εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, εκδίδεται ειδικό στοιχείο αυτοπαράδοσης και αποδίδεται ο αναλογών φόρος.
Η φορολογητέα αξία προσδιορίζεται με βάση την τρέχουσα τιμή αγοράς ή, εάν αυτή δεν υπάρχει, με βάση το κόστος κατά τον χρόνο της διάθεσης. Δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με τη λιανική τιμή. Η μικρή αξία, από μόνη της, δεν καταργεί την ενδεχόμενη υποχρέωση έκδοσης στοιχείου αυτοπαράδοσης.
Πως εξετάζεται το κέρασμα
Το «κέρασμα» δεν απαλλάσσεται αυτομάτως από ΦΠΑ. Με βάση τα άρθρα 24 και 9 του Κώδικα ΦΠΑ, καθώς και τη ΔΕΔ 204/2023, η δωρεάν προσφορά καφέ, φαγητού ή ποτού πρέπει να εξετάζεται διακριτά.
Ένα αυτοτελές κέρασμα δεν μπορεί απλώς να χαρακτηρίζεται «δώρο κάτω των 10 ευρώ» για να αποφευχθεί η φορολογική αντιμετώπιση που προβλέπεται. Παράλληλα, πρέπει να διακρίνεται από μια πραγματική εμπορική έκπτωση ή από παροχή που περιλαμβάνεται ήδη σε πληρωμένο μενού.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις παραγγελίες μέσω πλατφορμών. Αν η πλατφόρμα αποζημιώνει το κατάστημα, το γεγονός ότι ο πελάτης δεν καταβάλλει χρήματα δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι πρόκειται για δωρεάν διάθεση.
Τα δώρα μικρής αξίας και το όριο
Το άρθρο 9 παρ. 2β του Κώδικα ΦΠΑ, ν. 5144/2024, που αντικατέστησε το άρθρο 7 του παλαιού ν. 2859/2000, εξαιρεί τα δώρα αξίας έως 10 ευρώ και τα δείγματα που διατίθενται για τους σκοπούς της επιχείρησης. Ωστόσο, η Π.7015/690/1986 εξειδικεύει τους όρους που ισχύουν για τις δωρεάν προσφορές.
Για να αντιμετωπιστεί ένα αγαθό ως δώρο μικρής αξίας, πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- να προσφέρεται χωρίς αντάλλαγμα για την προβολή της επιχείρησης ή την ανάπτυξη επαγγελματικών σχέσεων,
- η αξία κτήσης του αγαθού που προσφέρεται σε ένα πρόσωπο να μην υπερβαίνει τα 10 ευρώ χωρίς ΦΠΑ,
- να μην πρόκειται για διαδοχικές προσφορές προς το ίδιο πρόσωπο,
- η συνολική ετήσια αξία των δώρων να μην υπερβαίνει το 1% των ακαθάριστων εσόδων της επιχείρησης,
- το δώρο να μην είναι του ίδιου είδους με τα προϊόντα που παράγει ή εμπορεύεται η επιχείρηση.
Επομένως, ένα διαφημιστικό αντικείμενο δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως ένα εμπόρευμα που χαρίζεται από την επιχείρηση.
Ξεχωριστή κατηγορία τα δωρεάν δείγματα
Τα δωρεάν δείγματα αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία. Σύμφωνα με το άρθρο 9 του ν. 5144/2024 και την Π.7015/690/1986, αφορούν προϊόντα όμοια με εκείνα που πωλεί ή παράγει η επιχείρηση και διατίθενται δωρεάν σε λογικές ποσότητες, ώστε ο ενδιαφερόμενος να γνωρίσει και να αξιολογήσει την ποιότητά τους.
Τα προϊόντα αυτά πρέπει να φέρουν την ένδειξη «δείγμα δωρεάν». Το χρηματικό όριο των 10 ευρώ αφορά τα δώρα και δεν εφαρμόζεται αυτοτελώς στα δείγματα. Από τις σχετικές κατηγορίες εξαιρούνται τα οινοπνευματώδη και τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα.
Η τεκμηρίωση προστατεύει από πρόστιμα
Το ΕΒΕΠ συστήνει στις επιχειρήσεις να καταγράφουν για κάθε δωρεάν διάθεση το είδος, την ποσότητα, την αξία, την ημερομηνία και τον σκοπό της. Παράλληλα, πρέπει να διατηρούν τα αντίστοιχα δικαιολογητικά.
Η συνεργασία με τον λογιστή είναι κρίσιμη για τον ορθό χαρακτηρισμό της συναλλαγής, την επιλογή του απαιτούμενου παραστατικού και τη σωστή διαβίβαση στο myDATA. Όπως επισημαίνεται, η απλή ένδειξη «δώρο» ή «κέρασμα» δεν αρκεί, ενώ το όριο των 10 ευρώ δεν καταργεί την υποχρέωση έκδοσης απόδειξης όταν πρόκειται για κανονική πώληση.
Η ορθή τεκμηρίωση κάθε περίπτωσης μπορεί να προστατεύσει την επιχείρηση από αχρείαστες φορολογικές επιβαρύνσεις και πρόστιμα.