Η πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης και της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας μπορεί να αποφέρει μετρήσιμο οικονομικό όφελος χωρίς να διευρύνει τις ανισότητες ή να δημιουργεί νέους κινδύνους; Αυτό ήταν το κοινό ερώτημα που διαπέρασε την έναρξη του διήμερου συνεδρίου FinTech Athens 5.0, το οποίο πραγματοποιείται στην Αθήνα στις 29 και 30 Οκτωβρίου με θέμα «Επιταχύνοντας την ανάπτυξη».
Οι παρεμβάσεις κάλυψαν πεδία από τις επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων στην τεχνητή νοημοσύνη έως τη διδασκαλία των Οικονομικών στο Γυμνάσιο. Κοινός άξονας ήταν η ανάγκη η τεχνολογική εξέλιξη να συνοδεύεται από παραγωγικές επενδύσεις, κατάλληλες δεξιότητες, εμπιστοσύνη στις ψηφιακές υπηρεσίες και ευρύτερη πρόσβαση των πολιτών στις ευκαιρίες που δημιουργούνται.
Οι εργασίες άρχισαν στη Μεγάλη Αίθουσα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στα Προπύλαια, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κυβέρνησης, της πανεπιστημιακής κοινότητας και του τραπεζικού τομέα.
Σάμιτας: Η καινοτομία να μετατρέπεται σε οικονομικό αποτέλεσμα
Ο αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Αριστείδης Σάμιτας, κήρυξε την έναρξη του συνεδρίου, επισημαίνοντας ότι η χρηματοοικονομική τεχνολογία έχει εξελιχθεί σε βασικό στοιχείο των σύγχρονων οικονομιών, επηρεάζοντας τις συναλλαγές, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Αναφερόμενος στην πενταετή πορεία του FinTech Athens, σημείωσε ότι η διοργάνωση ξεκίνησε το 2022 με επίκεντρο το ελληνικό οικοσύστημα, διεύρυνε στη συνέχεια τον προσανατολισμό της στη διεθνή διάσταση του κλάδου και ανέδειξε σταδιακά τον ρόλο της εκπαίδευσης, των δεξιοτήτων και της τεχνητής νοημοσύνης.
Κατά τον κ. Σάμιτα, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ανάπτυξη νέων τεχνολογικών εφαρμογών, αλλά η μετατροπή τους σε βιώσιμες επιχειρήσεις με ουσιαστικό οικονομικό αποτέλεσμα. «Ένα επιτυχημένο πρωτότυπο δεν αποτελεί απαραίτητα μια επιτυχημένη επιχείρηση», ανέφερε, περιγράφοντας την απόσταση που συχνά χωρίζει την καινοτομία από την εμπορική αξιοποίησή της.
Στις προϋποθέσεις που έθεσε περιλαμβάνονται η ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου, η στενότερη συνεργασία πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, η πρόσβαση των νεοφυών εταιρειών σε επενδυτικά κεφάλαια και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης. «Η ταχύτητα χωρίς ασφάλεια δεν αποτελεί πρόοδο», υπογράμμισε, τονίζοντας ότι η τεχνολογική εξέλιξη πρέπει να δημιουργεί ευκαιρίες για περισσότερους ανθρώπους.
Ζαχαράκη: Οικονομικά στο Γυμνάσιο και το πρόγραμμα FinStart
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, εστίασε στην εκπαίδευση ως προϋπόθεση για την ισότιμη συμμετοχή των νέων στην ψηφιακή οικονομία.
Αναφέρθηκε στη διδασκαλία των Οικονομικών στη Γ΄ Γυμνασίου, η οποία εντάχθηκε στο σχολικό πρόγραμμα από το σχολικό έτος 2025-2026, καθώς και στο πρόγραμμα «FinStart: Χρηματοοικονομικές Δεξιότητες για τη Ζωή». Το πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό 4 εκατ. ευρώ και απευθύνεται σε 40.000 μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Η υπουργός επισήμανε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες στην πρόσβαση στην τεχνολογία και στη γνώση, τόσο ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές της χώρας όσο και ανάμεσα σε παιδιά της ίδιας γειτονιάς. Υπογράμμισε ότι ο χρηματοοικονομικός και ψηφιακός εγγραμματισμός δεν πρέπει να αποτελεί προνόμιο λίγων, αλλά να είναι διαθέσιμος σε όλους τους μαθητές, συνδέοντας την απόκτηση αυτών των γνώσεων με την κοινωνική δικαιοσύνη.
Παράλληλα, έδωσε έμφαση στη συνεργασία της πολιτείας, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και άλλων φορέων, ώστε οι νέες τεχνολογίες να διευρύνουν τις δυνατότητες των πολιτών και να συμβάλλουν στον περιορισμό των υφιστάμενων ανισοτήτων.
Δουκάκης: Η πρόσβαση στις ψηφιακές υπηρεσίες δεν αρκεί χωρίς γνώση
Ο αντιπρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής Λεωνίδας Δουκάκης, αναφέρθηκε στη συμβολή των πανεπιστημίων στη σύνδεση της έρευνας, της εκπαίδευσης και της επιχειρηματικότητας.
Όπως ανέφερε, η χρηματοοικονομική καινοτομία χρειάζεται ανθρώπους που συνδυάζουν οικονομικές γνώσεις, τεχνολογικές δεξιότητες και επιχειρηματική αντίληψη, ώστε οι νέες ιδέες να μετατρέπονται σε εφαρμογές με πρακτική αξία.
Παρουσίασε τα εκπαιδευτικά προγράμματα του ΟΠΑ σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανική μάθηση, το blockchain και οι ψηφιακές πληρωμές. Επισήμανε επίσης τον ρόλο του Κέντρου Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας στη διασύνδεση της πανεπιστημιακής έρευνας με την αγορά.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον χρηματοοικονομικό εγγραμματισμό. Η ευκολότερη πρόσβαση σε επενδυτικές εφαρμογές, ψηφιακές πληρωμές και υπηρεσίες «αγοράζω τώρα, πληρώνω αργότερα», σημείωσε, δεν συνοδεύεται πάντοτε από επαρκή κατανόηση των κινδύνων. «Η πρόσβαση χωρίς κατανόηση μπορεί να μετατραπεί σε κίνδυνο», τόνισε.
Ο κ. Δουκάκης χαιρέτισε τις πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της οικονομικής εκπαίδευσης στα σχολεία, συνδέοντας την τεχνολογική εξοικείωση με την ανάγκη για ενημερωμένες και υπεύθυνες χρηματοοικονομικές αποφάσεις.
Χαρδούβελης: Πάνω από 400 δισ. δολάρια επένδυσαν πέντε εταιρείες στην AI
Ο πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας, καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης, αναφέρθηκε στη διεθνή οικονομική διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, στις δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας και στους χρηματοοικονομικούς κινδύνους που συνοδεύουν την επενδυτική έκρηξη.
Η τεχνητή νοημοσύνη, όπως είπε, εξελίσσεται σε τεχνολογία γενικής χρήσης, με σημαντική επίδραση στην παραγωγή, την οικονομική δραστηριότητα και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Επικαλούμενος εκτιμήσεις, ανέφερε ότι οι επενδύσεις που συνδέονται με την AI έχουν συνεισφέρει περίπου το ήμισυ της πραγματικής αύξησης του αμερικανικού ΑΕΠ από το 2025.
Σύμφωνα με τον κ. Χαρδούβελη, οι Amazon, Google, Meta, Microsoft και Oracle επένδυσαν συνολικά περισσότερα από 400 δισ. δολάρια το 2025. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο 1,3% του αμερικανικού ΑΕΠ.
Ο ίδιος επισήμανε τη διαφορετική στάση των χρηματοπιστωτικών αγορών: τα χρηματιστήρια προεξοφλούν σημαντικά μελλοντικά οφέλη, ενώ οι αγορές ομολόγων εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές. Αναφέρθηκε επίσης στον ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, αντιπαραβάλλοντας τις μεγάλες αμερικανικές επενδύσεις σε υπολογιστική ισχύ και κέντρα δεδομένων με την έμφαση της Κίνας σε τεχνολογικές λύσεις χαμηλότερου κόστους.
Θέτοντας την ανθρώπινη διάσταση της τεχνολογικής προόδου, διερωτήθηκε: «Πώς θα διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία θα παραμείνει στην υπηρεσία των ανθρώπων και δεν θα μετατραπούν οι άνθρωποι σε υπηρέτες της τεχνολογίας;».
Ο κ. Χαρδούβελης αναφέρθηκε ακόμη στην πορεία του Κόμβου Χρηματοοικονομικής Τεχνολογίας της Ελλάδας, καλωσορίζοντας την Amazon Web Services και τη Mastercard ως νέους επίσημους εταίρους.
Η ευθύνη των πανεπιστημίων
Στον χαιρετισμό που εκφωνήθηκε εκ μέρους του πρύτανη του ΕΚΠΑ, καθηγητή Γεράσιμου Σιάσου, δόθηκε έμφαση στην ευθύνη των πανεπιστημίων να καλλιεργούν όχι μόνο τεχνολογικές δεξιότητες αλλά και την κριτική ικανότητα των νέων επιστημόνων.
Όπως επισημάνθηκε, οι απόφοιτοι πρέπει να μπορούν να κατανοούν τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, να αξιοποιούν σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία και να αξιολογούν τις κοινωνικές συνέπειες των εφαρμογών τους. Έγινε επίσης αναφορά στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα χρηματοοικονομικής τεχνολογίας του ΕΚΠΑ, που συνδυάζει χρηματοοικονομική ανάλυση, οικονομικά, προγραμματισμό, ανάλυση δεδομένων, τεχνητή νοημοσύνη και blockchain.
Τονίστηκε ότι η αξία μιας τεχνολογικής λύσης δεν κρίνεται μόνο από την αποτελεσματικότητά της σε ένα περιβάλλον δοκιμών, αλλά από την αξιοπιστία της στην πράξη, τις ανάγκες που εξυπηρετεί και τις επιπτώσεις της στους πολίτες.
Οι εργασίες του FinTech Athens 5.0 ξεκίνησαν στις 29 Οκτωβρίου στη Μεγάλη Αίθουσα του ΕΚΠΑ, στα Προπύλαια, και συνεχίζονται στις 30 Οκτωβρίου στο Παλαιό Χρηματιστήριο Αθηνών της Εθνικής Τράπεζας, στην οδό Πεσμαζόγλου 1.
Το συνέδριο εντάσσεται στις δράσεις του Κόμβου Χρηματοοικονομικής Τεχνολογίας της Ελλάδας, στον οποίο συμμετέχουν η Εθνική Τράπεζα, η Endeavor Ελλάδας, το ΕΚΠΑ, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Ίδρυμα Ωνάση και το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος. Υποστηρίζεται από την Amazon Web Services, τη Mastercard και το Πάντειο Πανεπιστήμιο.