Υπέρ της αλλαγής στον υπολογισμό της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων τάχθηκε ο γενικός επίτροπος Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Στο επίκεντρο η συνταγματικότητα των κρατήσεων και οι πιθανές επιστροφές χρημάτων.
Σημαντικές εξελίξεις για περίπου 450.000 συνταξιούχους που επιβαρύνονται από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) φέρνει η συζήτηση στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ο γενικός επίτροπος Επικρατείας, Γεώργιος Βοΐλης, τάχθηκε υπέρ της αλλαγής του τρόπου υπολογισμού της εισφοράς, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό σύστημα αντίκειται σε συνταγματικές διατάξεις. Η τελική απόφαση, που αναμένεται τους πρώτους μήνες του 2027, ενδέχεται να επηρεάσει τόσο τις μελλοντικές κρατήσεις όσο και τις διεκδικήσεις αναδρομικών.
Η τοποθέτηση του γενικού επιτρόπου έγινε κατά τη συνεδρίαση της μείζονος διευρυμένης Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπου εξετάστηκε η νομιμότητα του ισχύοντος μηχανισμού παρακράτησης της ΕΑΣ.
Σύμφωνα με την εισήγησή του, η εισφορά θα πρέπει να επιβάλλεται κλιμακωτά και όχι στο σύνολο της σύνταξης με ενιαίο συντελεστή, όπως προβλέπει το σημερινό σύστημα.
Τι αλλάζει στον υπολογισμό της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων;
Το βασικό ζήτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η κράτηση στις συντάξεις που υπερβαίνουν το προβλεπόμενο όριο.
Στο επίκεντρο της δικαστικής διαφοράς βρίσκεται η εφαρμογή της εισφοράς επί του συνολικού ποσού της σύνταξης, αντί της επιβολής της μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο των 1.400 ευρώ, το οποίο εξετάζεται στην υπόθεση.
Ο Γεώργιος Βοΐλης υποστήριξε ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός δημιουργεί δυσανάλογες επιβαρύνσεις, καθώς η κράτηση δεν περιορίζεται στο επιπλέον εισόδημα του συνταξιούχου.
Η πρότασή του προβλέπει την εφαρμογή κλιμακωτού υπολογισμού, ώστε η επιβάρυνση να συνδέεται με το ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει το εκάστοτε προβλεπόμενο όριο.
Πρόκειται για αλλαγή που, εφόσον υιοθετηθεί από το δικαστήριο και εφαρμοστεί, θα μπορούσε να περιορίσει τις κρατήσεις για σημαντικό αριθμό συνταξιούχων.
Πόσα χρήματα μπορεί να κερδίσουν οι συνταξιούχοι;
Το οικονομικό αποτέλεσμα μιας ενδεχόμενης αλλαγής θα εξαρτηθεί από το ύψος της σύνταξης, την ισχύουσα κλίμακα κρατήσεων και τον νέο τρόπο υπολογισμού που θα προκύψει.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης έγινε αναφορά σε σημαντικές ετήσιες οικονομικές απώλειες, με ποσά που, σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που παρουσιάστηκε, μπορούν να φτάσουν τις 7.000 έως 8.000 ευρώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις υψηλών συντάξεων.
Τα ποσά αυτά δεν αποτελούν εκτίμηση της αύξησης που θα λάβει κάθε συνταξιούχος. Ούτε έχει αποφασιστεί μέχρι σήμερα συγκεκριμένο ύψος επιστροφών ή μειώσεων στις κρατήσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι μια ενδεχόμενη δικαστική απόφαση υπέρ του κλιμακωτού υπολογισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε μικρότερη μηνιαία παρακράτηση της ΕΑΣ.
Ποιοι συνταξιούχοι μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά;
Ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση που διατύπωσε ο γενικός επίτροπος Επικρατείας σχετικά με την αναδρομική ισχύ μιας ενδεχόμενης απόφασης.
Ο Γεώργιος Βοΐλης τάχθηκε υπέρ της περιορισμένης χορήγησης αναδρομικών, προτείνοντας να αναγνωριστεί δικαίωμα επιστροφής των διαφορών μόνο στους συνταξιούχους που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την ανάγκη αποφυγής μιας μεγάλης δημοσιονομικής επιβάρυνσης για τα ασφαλιστικά ταμεία.
Εάν τελικά υιοθετηθεί, θα δημιουργηθεί ουσιαστική διάκριση ανάμεσα στους συνταξιούχους που έχουν κινηθεί δικαστικά και σε εκείνους που δεν έχουν καταθέσει προσφυγές.
Ωστόσο, καμία οριστική απόφαση δεν έχει ληφθεί για τα αναδρομικά, καθώς η σχετική κρίση ανήκει αποκλειστικά στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Γιατί αμφισβητείται η συνταγματικότητα της ΕΑΣ;
Η υπόθεση έφτασε στο Ελεγκτικό Συνέδριο έπειτα από αίτηση του πρώην προέδρου του, Νίκου Αγγελάρα, ο οποίος ζητά να κριθεί αντισυνταγματικός ο σημερινός τρόπος υπολογισμού της εισφοράς.
Παράλληλα, διεκδικεί την επιστροφή των διαφορών που προκύπτουν από την εφαρμογή του ενιαίου συντελεστή επί του συνολικού ποσού της σύνταξης.
Οι συνήγοροί του, ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Κωνσταντίνος Ρέμελης και ο Δημήτρης Μπούρλος, υποστήριξαν ότι η ισχύουσα μέθοδος παραβιάζει τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία τους, η επιβολή της κράτησης στο σύνολο της σύνταξης προκαλεί επιβαρύνσεις που δεν ανταποκρίνονται σε ένα αναλογικό σύστημα εισφορών.
Οι ίδιοι υποστήριξαν ότι η αναμόρφωση του μηχανισμού μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να απαιτηθούν νέα δημοσιονομικά μέτρα, επισημαίνοντας ότι το αποθεματικό που έχει σχηματιστεί από τις κρατήσεις των τελευταίων 16 ετών και τους σχετικούς τόκους παρέχει οικονομικά περιθώρια.
Τι υποστηρίζει το Δημόσιο για τις κρατήσεις;
Αντίθετη θέση διατύπωσαν οι εκπρόσωποι του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, οι οποίοι υπερασπίστηκαν τη συνταγματικότητα του σημερινού συστήματος.
Ο αντιπρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, Αναστάσιος Κολούτσος, και ο νομικός σύμβουλος Δημήτρης Φαρμάκης ζήτησαν την απόρριψη της αίτησης.
Η πλευρά του Δημοσίου υποστήριξε ότι η ΕΑΣ εξυπηρετεί λόγους δημοσίου συμφέροντος και ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της δεν παραβιάζει τις συνταγματικές διατάξεις.
Μάλιστα, ο Αναστάσιος Κολούτσος ανέπτυξε επί περίπου μία ώρα τα επιχειρήματα του Δημοσίου, αμφισβητώντας τη νομική βάση των ισχυρισμών του προσφεύγοντος.
Κατά την τοποθέτησή του υποστήριξε επίσης ότι η συγκεκριμένη εισφορά δεν επηρεάζει αρνητικά το επίπεδο διαβίωσης των συνταξιούχων.
Πότε αναμένεται η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου;
Μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας, η υπόθεση περνά στο επόμενο στάδιο της δικαστικής εξέτασης.
Θα ακολουθήσει ο ορισμός εισηγητή και οι διασκέψεις των δικαστών, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν κεκλεισμένων των θυρών.
Η απόφαση αναμένεται να δημοσιευθεί τους πρώτους μήνες του 2027 και θα κρίνει δύο βασικά ζητήματα: τη συνταγματικότητα του σημερινού τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ και τις προϋποθέσεις ενδεχόμενων επιστροφών.
Για τους περίπου 450.000 συνταξιούχους που επιβαρύνονται από την εισφορά, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία.
Προς το παρόν, πάντως, δεν αλλάζει ο τρόπος παρακράτησης της ΕΑΣ ούτε προκύπτει αυτομάτως δικαίωμα αναδρομικών. Η τοποθέτηση του γενικού επιτρόπου αποτελεί σημαντική εξέλιξη στη δικαστική διαδικασία, χωρίς όμως να δεσμεύει την τελική κρίση της Ολομέλειας.