Μειωμένες φορολογικές επιβαρύνσεις από το 2027 αναμένεται να δουν περισσότεροι από 155.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, καθώς οι αλλαγές στον υπολογισμό του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος και η εφαρμογή των νέων φορολογικών συντελεστών διαμορφώνουν διαφορετικά δεδομένα για τη φορολόγησή τους.
Οι παρεμβάσεις θα αποτυπωθούν στα εκκαθαριστικά των φορολογικών δηλώσεων που θα υποβληθούν το 2027 για τα εισοδήματα του 2026, με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στην κατάργηση δύο προσαυξήσεων που μέχρι σήμερα αύξαναν το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα.
Στους ωφελούμενους περιλαμβάνονται επαγγελματίες με πολυετή δραστηριότητα, νέοι έως 30 ετών, οικογένειες με παιδιά, ιδιοκτήτες και εκμεταλλευτές ταξί, καθώς και επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς.
Τι αλλάζει στα τεκμήρια των ελεύθερων επαγγελματιών από το 2027;
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, δηλαδή το ποσό που λαμβάνει υπόψη η φορολογική διοίκηση για τη φορολόγηση ενός επαγγελματία, ακόμη και όταν τα δηλωθέντα κέρδη του είναι χαμηλότερα.
Σύμφωνα με τις προβλεπόμενες παρεμβάσεις, καταργούνται δύο παράγοντες που μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά τη φορολογητέα βάση.
Ο πρώτος αφορά την προσαύξηση κατά 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας μιας επιχείρησης. Ο δεύτερος σχετίζεται με την πρόσθετη επιβάρυνση κατά 5% επί της διαφοράς ανάμεσα στον ετήσιο τζίρο του επαγγελματία και στον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου κλάδου δραστηριότητας (ΚΑΔ).
Η κατάργηση αυτών των προσαυξήσεων μπορεί να περιορίσει το τεκμαρτό εισόδημα και, κατ’ επέκταση, τον φόρο που προκύπτει για όσους επηρεάζονταν από τους συγκεκριμένους υπολογισμούς.
Ωστόσο, το σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης δεν καταργείται. Η βασική αφετηρία υπολογισμού εξακολουθεί να συνδέεται με τον κατώτατο μισθό, ενώ παραμένουν οι προβλεπόμενες προσαυξήσεις που σχετίζονται με τα χρόνια επαγγελματικής δραστηριότητας.
Ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες θα πληρώσουν λιγότερο φόρο;
Οι ελαφρύνσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους, καθώς το τελικό φορολογικό όφελος εξαρτάται από τα δηλωθέντα εισοδήματα, τα χρόνια λειτουργίας της επιχείρησης, την ηλικία και την οικογενειακή κατάσταση.
Ιδιαίτερα σημαντική μπορεί να αποδειχθεί η αλλαγή για επαγγελματίες που διατηρούν επιχειρήσεις με προσωπικό ή εμφανίζουν υψηλότερο κύκλο εργασιών από τον μέσο όρο του κλάδου τους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι προσαυξήσεις που προβλέπει το σημερινό σύστημα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα, ακόμη και όταν τα πραγματικά καθαρά κέρδη ήταν αισθητά χαμηλότερα.
Με το νέο πλαίσιο περιορίζεται αυτή η πρόσθετη επιβάρυνση, χωρίς όμως να σημαίνει ότι κάθε επαγγελματίας θα δει αυτομάτως μείωση φόρου. Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίζει το εάν το τεκμαρτό εισόδημα εξακολουθεί να υπερβαίνει τα πραγματικά δηλωθέντα κέρδη.
Τι προβλέπεται για τους νέους επαγγελματίες έως 30 ετών;
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τους νεότερους φορολογουμένους, οι οποίοι θα επωφεληθούν από τις νέες φορολογικές κλίμακες.
Για τους νέους έως 25 ετών, προβλέπεται μηδενικός συντελεστής φορολόγησης για εισόδημα έως 20.000 ευρώ, ενώ για την ηλικιακή ομάδα 26 έως 30 ετών ο συντελεστής για το τμήμα του εισοδήματος από 10.001 έως 20.000 ευρώ διαμορφώνεται στο 9%.
Οι ρυθμίσεις αυτές μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την επιβάρυνση νέων αυτοαπασχολουμένων, ιδιαίτερα όσων βρίσκονται στα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής τους πορείας.
Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί και από τις διατάξεις που εφαρμόζονται ειδικά στα πρώτα έτη δραστηριότητας, καθώς και από το φορολογητέο εισόδημα που θα προκύπτει για κάθε περίπτωση.
Πόσο μειώνεται ο φόρος για επαγγελματίες με παιδιά;
Η οικογενειακή κατάσταση αποκτά μεγαλύτερη σημασία στη διαμόρφωση της τελικής φορολογικής επιβάρυνσης, καθώς οι νέοι συντελεστές προβλέπουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων.
Με βάση τις εκτιμήσεις που συνοδεύουν τις αλλαγές, η ετήσια φορολογική ελάφρυνση μπορεί να κυμανθεί από 200 έως 2.000 ευρώ για επαγγελματίες με ένα παιδί, ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος.
Για όσους έχουν δύο παιδιά, το αντίστοιχο όφελος εκτιμάται από 300 έως 2.400 ευρώ, ενώ για τις τρίτεκνες οικογένειες μπορεί να φτάσει από 650 έως 3.300 ευρώ.
Τα ποσά αυτά αποτελούν ενδεικτικές εκτιμήσεις και όχι ενιαίες μειώσεις που θα χορηγηθούν σε όλους. Το πραγματικό όφελος θα προκύπτει από την εφαρμογή των συντελεστών στο φορολογητέο εισόδημα κάθε επαγγελματία.
Τι αλλάζει για επιχειρήσεις σε χωριά και μικρούς οικισμούς;
Ευνοϊκότερη μεταχείριση προβλέπεται για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με μικρό πληθυσμό.
Ειδικότερα, το πληθυσμιακό όριο για τη μείωση κατά 50% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος επεκτείνεται από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους.
Η αλλαγή διευρύνει τον αριθμό των επιχειρήσεων που μπορούν να ενταχθούν στο ευνοϊκό καθεστώς, ιδιαίτερα σε περιοχές της περιφέρειας όπου η οικονομική δραστηριότητα είναι περιορισμένη.
Για τη Δυτική Μακεδονία προβλέπεται ακόμη υψηλότερο πληθυσμιακό όριο, στους 2.200 κατοίκους.
Από τη ρύθμιση εξαιρείται γενικά η Αττική, με ειδική πρόβλεψη για την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Η μείωση αφορά το τεκμαρτό εισόδημα και όχι απευθείας τον τελικό φόρο. Επομένως, το οικονομικό όφελος θα διαφέρει ανάλογα με τα πραγματικά εισοδήματα και τα υπόλοιπα φορολογικά δεδομένα.
Πώς επηρεάζονται οι ιδιοκτήτες και εκμεταλλευτές ταξί;
Ξεχωριστή πρόβλεψη αφορά τους επαγγελματίες του κλάδου των ταξί, για τους οποίους προβλέπεται προσαρμογή του τρόπου υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος.
Στόχος είναι να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της εκμετάλλευσης ενός οχήματος, αλλά και το πραγματικό ποσοστό συμμετοχής του επαγγελματία στη δραστηριότητα.
Η διαφοροποίηση έχει σημασία κυρίως στις περιπτώσεις όπου η εκμετάλλευση του ταξί δεν πραγματοποιείται αποκλειστικά από ένα πρόσωπο ή αφορά ποσοστό του οχήματος.
Πότε θα φανούν οι φοροελαφρύνσεις στα εκκαθαριστικά;
Οι αλλαγές αφορούν τα εισοδήματα που αποκτώνται μέσα στο φορολογικό έτος 2026 και θα γίνουν ορατές κατά την εκκαθάριση των δηλώσεων του 2027.
Αυτό σημαίνει ότι οι επαγγελματίες θα μπορέσουν να διαπιστώσουν το ακριβές όφελος όταν υπολογιστεί ο φόρος εισοδήματος με βάση τα οικονομικά στοιχεία της χρήσης.
Για την εφαρμογή των συγκεκριμένων ελαφρύνσεων προβλέπονται επίσης προϋποθέσεις φορολογικής και εργασιακής συμμόρφωσης, όπως η εμπρόθεσμη υποβολή των απαιτούμενων δηλώσεων εισοδήματος και ΦΠΑ, όπου υπάρχει σχετική υποχρέωση, καθώς και η απουσία συγκεκριμένων κυρώσεων κατά την προηγούμενη πενταετία.
Το βασικό στοιχείο των παρεμβάσεων είναι ότι περιορίζονται ορισμένες επιβαρύνσεις του τεκμαρτού συστήματος, χωρίς να καταργείται ο βασικός μηχανισμός του. Για χιλιάδες επαγγελματίες αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε μικρότερο εκκαθαριστικό, με το ύψος της ελάφρυνσης να καθορίζεται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε επιχείρησης.