Η Εφορία απαιτεί από τους πολίτες να πληρώνουν στην ώρα τους. Οι επιχειρήσεις καλούνται να αποδίδουν ΦΠΑ, να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές και να εξοφλούν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, διαφορετικά έρχονται αντιμέτωπες με προσαυξήσεις, δεσμεύσεις λογαριασμών και αναγκαστικά μέτρα είσπραξης. Όταν όμως ο οφειλέτης είναι το ίδιο το κράτος, η εικόνα αλλάζει δραματικά.
Το Ελληνικό Δημόσιο εμφανίζει συνολικές εκκρεμείς υποχρεώσεις 3,88 δισ. ευρώ προς ιδιώτες, προμηθευτές και φορολογούμενους, την ώρα που η κυβέρνηση προβάλλει τα δημοσιονομικά πλεονάσματα και την αποτελεσματικότητα των φοροεισπρακτικών μηχανισμών.
Τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τον Σεπτέμβριο του 2026 αποκαλύπτουν ότι οι οφειλές της Γενικής Κυβέρνησης εξακολουθούν να αυξάνονται, με τα δημόσια νοσοκομεία να συγκεντρώνουν σχεδόν τις μισές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των φορέων της.
Η αντίφαση είναι προφανής: το κράτος διαθέτει μηχανισμούς για να απαιτεί την άμεση εξόφληση των απαιτήσεών του, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα στην έγκαιρη εξόφληση όσων το ίδιο οφείλει.
Τα χρέη αυξήθηκαν κατά 581 εκατ. ευρώ μέσα σε εννέα μήνες
Σύμφωνα με το επίσημο δελτίο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που δημοσιεύθηκε στις 6 Νοεμβρίου, οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκαν τον Σεπτέμβριο σε 2,901 δισ. ευρώ.
Σε αυτές προστίθενται 979 εκατ. ευρώ εκκρεμών επιστροφών φόρων, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό στα 3,880 δισ. ευρώ.
Πρέπει να σημειωθεί ότι το σύνολο των 979 εκατ. ευρώ δεν αφορά επιστροφές που έχουν υπερβεί τη νόμιμη προθεσμία πληρωμής. Περιλαμβάνει και νεότερες εκκρεμότητες.
Τον Δεκέμβριο του 2025 το αντίστοιχο συνολικό ποσό ήταν 3,299 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε μόλις εννέα μήνες οι εκκρεμότητες αυξήθηκαν κατά 581 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 17,6%.
Ακόμη και σε σύγκριση με τον Αύγουστο, όταν το συνολικό ποσό ήταν 3,833 δισ. ευρώ, καταγράφεται νέα αύξηση κατά 47 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό απόθεμα των υποχρεώσεων βρίσκεται πλέον στο υψηλότερο επίπεδο από το 2017.
Νοσοκομεία: Ο μεγαλύτερος οφειλέτης είναι το ΕΣΥ
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η κατάσταση στα δημόσια νοσοκομεία. Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους προς προμηθευτές έφθασαν τον Σεπτέμβριο στο 1,367 δισ. ευρώ, έναντι 1,331 δισ. ευρώ τον Αύγουστο.
Μέσα σε έναν μήνα προστέθηκαν 36 εκατ. ευρώ. Τα νοσοκομεία αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου το 47% των συνολικών ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων της Γενικής Κυβέρνησης, χωρίς να συνυπολογίζονται οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων.
Αξίζει πάντως να επισημανθεί ότι τα ποσά των νοσοκομείων εμφανίζονται σε μικτή βάση, καθώς περιλαμβάνουν υποχρεώσεις που ενδέχεται να μειωθούν μέσω συμψηφισμών rebate και clawback. Δεν ταυτίζονται επομένως κατ’ ανάγκην με το τελικό καθαρό ποσό που θα καταβληθεί.
Κύκλωμα φοροδιαφυγής 203 εκατ. ευρώ: «Αχυράνθρωποι» με μισθούς 300 ευρώ και χρέη εκατομμυρίων – Οι διάλογοι που αποκάλυψαν τον μηχανισμό
Ακόμη και με αυτή τη διευκρίνιση, το πρόβλημα παραμένει ιδιαίτερα σοβαρό. Πρόκειται για έναν τομέα όπου οι προμηθευτές καλούνται να εξασφαλίζουν φάρμακα, υγειονομικό υλικό, ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό και υπηρεσίες, ενώ σημαντικά ποσά από προηγούμενες συναλλαγές παραμένουν ανεξόφλητα.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο λογιστικό. Η παρατεταμένη καθυστέρηση πληρωμών μπορεί να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης των προμηθευτών και να δημιουργήσει πίεση στη λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας των νοσοκομείων.
Η πολιτική ευθύνη αφορά τόσο το υπουργείο Υγείας όσο και το οικονομικό επιτελείο, καθώς το πρόβλημα δεν εμφανίστηκε ξαφνικά.
Το 2021 οι αντίστοιχες υποχρεώσεις των νοσοκομείων βρίσκονταν στα 606 εκατ. ευρώ. Σήμερα έχουν υπερδιπλασιαστεί.
Σχεδόν 1 δισ. ευρώ επιστροφές φόρων σε εκκρεμότητα
Μια ακόμη διάσταση που προκαλεί ερωτήματα αφορά τις επιστροφές φόρων.
Τον Σεπτέμβριο οι εκκρεμείς επιστροφές διαμορφώθηκαν σε 979 εκατ. ευρώ, από 1,023 δισ. ευρώ τον Αύγουστο.
Παρά τη μηνιαία μείωση, τα επιμέρους στοιχεία αποκαλύπτουν μια ανησυχητική εξέλιξη.
Οι επιστροφές που εκκρεμούν για περισσότερες από 90 ημέρες έφθασαν τα 362 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 170 εκατ. ευρώ δεν έχουν καταβληθεί εξαιτίας παραγόντων όπως η μη ανταπόκριση των δικαιούχων ή η έλλειψη δικαιολογητικών.
Ωστόσο, τα υπόλοιπα 192 εκατ. ευρώ αφορούν ληξιπρόθεσμες επιστροφές χωρίς να καταγράφονται τέτοια εξωτερικά εμπόδια.
Και εδώ βρίσκεται μια ιδιαίτερα σημαντική λεπτομέρεια: τον Αύγουστο το αντίστοιχο ποσό ήταν μόλις 90 εκατ. ευρώ.
Μέσα σε έναν μήνα οι συγκεκριμένες καθυστερούμενες επιστροφές φόρων υπερδιπλασιάστηκαν, σημειώνοντας αύξηση 102 εκατ. ευρώ.
Για μια επιχείρηση που περιμένει επιστροφή ΦΠΑ, η καθυστέρηση μπορεί να σημαίνει περιορισμό ρευστότητας, δυσκολία εξόφλησης προμηθευτών και ανάγκη αναζήτησης πρόσθετης χρηματοδότησης.
Η ειρωνεία είναι ότι η ίδια επιχείρηση οφείλει να παραμένει συνεπής απέναντι στις φορολογικές της υποχρεώσεις, ανεξάρτητα από το πότε θα εισπράξει τα ποσά που της οφείλονται.
Δήμοι και ασφαλιστικά ταμεία: Η διεύρυνση του προβλήματος
Η εικόνα δεν περιορίζεται στα νοσοκομεία.
Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης έφθασαν τον Σεπτέμβριο τα 341 εκατ. ευρώ, από 329 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο.
Σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2025, όταν βρίσκονταν στα 180 εκατ. ευρώ, οι οφειλές δήμων και περιφερειών έχουν αυξηθεί κατά 161 εκατ. ευρώ, σχεδόν κατά 90%.
Αντίστοιχα, οι ασφαλιστικοί οργανισμοί εμφανίζουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις 716 εκατ. ευρώ, ενώ στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και τα 293 εκατ. ευρώ του ΕΟΠΥΥ.
Τα λοιπά νομικά πρόσωπα της Γενικής Κυβέρνησης οφείλουν 301 εκατ. ευρώ και οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του κρατικού προϋπολογισμού ανέρχονται σε 176 εκατ. ευρώ.
Η κατανομή αυτή αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα στη διαχείριση των δημόσιων πληρωμών, το οποίο δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις ιδιαιτερότητες ενός υπουργείου ή ενός οργανισμού.
Πλεονάσματα για τον προϋπολογισμό, καθυστερήσεις για την αγορά
Το μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα προκύπτει από τη συνύπαρξη των αυξημένων οφειλών με τις θετικές επιδόσεις του κρατικού προϋπολογισμού.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία εκτέλεσης, στο εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026 καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 7,554 δισ. ευρώ, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, έναντι στόχου 5,129 δισ. ευρώ.
Το αποτέλεσμα αυτό δεν είναι άμεσα συγκρίσιμο με το απόθεμα ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων, καθώς πρόκειται για διαφορετικά δημοσιονομικά μεγέθη και διαφορετική λογιστική αποτύπωση.
Ωστόσο, η ταυτόχρονη αύξηση των κρατικών εκκρεμοτήτων θέτει ζήτημα προτεραιοτήτων και αποτελεσματικότητας.
Πώς μπορεί το κράτος να εμφανίζει καλύτερη δημοσιονομική επίδοση από την προβλεπόμενη και, την ίδια στιγμή, να μην περιορίζει ουσιαστικά τις παλαιές οφειλές του προς την πραγματική οικονομία;
Το ερώτημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα όταν οι καθυστερήσεις μεταφέρονται σε επιχειρήσεις που υποχρεώνονται να χρηματοδοτούν την καθημερινή τους λειτουργία χωρίς να έχουν εισπράξει χρήματα για υπηρεσίες ή προϊόντα που έχουν ήδη παραδώσει.
Η «Συνέπεια» του Πιερρακάκη και το ερώτημα των ευθυνών
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προωθεί την ενεργοποίηση της ψηφιακής πλατφόρμας «Συνέπεια», η οποία αναμένεται να λειτουργήσει τον Δεκέμβριο.
Μέσω αυτής θα καταγράφονται οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των δημόσιων φορέων, τα ανεξόφλητα τιμολόγια και η πρόοδος εξόφλησής τους.
Στόχος είναι να υπάρχει πληρέστερη εικόνα για τους οργανισμούς που παρουσιάζουν συστηματικές καθυστερήσεις και να ασκείται πίεση στις διοικήσεις τους.
Το μέτρο μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια. Δεν απαντά όμως από μόνο του στο ερώτημα ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν ένας δημόσιος φορέας εξακολουθεί να συσσωρεύει χρέη.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης καλείται να εξηγήσει όχι μόνο πώς θα καταγράφονται οι καθυστερήσεις, αλλά και με ποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα θα μειωθούν.
Θα υπάρχουν δεσμευτικοί στόχοι ανά υπουργείο και οργανισμό; Θα προβλέπονται συνέπειες για τις διοικήσεις που δεν εξοφλούν εμπρόθεσμα τους προμηθευτές τους; Και, κυρίως, θα υπάρξει μηχανισμός ώστε οι επιχειρήσεις να μη μετατρέπονται σε άτυπους χρηματοδότες του Δημοσίου;
Δύο μέτρα συνέπειας, μία υποχρέωση λογοδοσίας
Η ανάγκη είσπραξης των δημόσιων εσόδων δεν αμφισβητείται. Ένα κράτος δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς φορολογική συμμόρφωση, όπως δεν μπορούν να λειτουργήσουν και οι επιχειρήσεις χωρίς να εισπράττουν όσα δικαιούνται.
Αυτό ακριβώς, όμως, καθιστά αναγκαία την εφαρμογή αντίστοιχης συνέπειας και από την πλευρά του Δημοσίου.
Η κυβέρνηση διαθέτει εργαλεία ρύθμισης των ιδιωτικών χρεών, εντείνει τους φορολογικούς ελέγχους και επιδιώκει τη βελτίωση της εισπραξιμότητας. Παράλληλα, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η εκκαθάριση των δικών της υποχρεώσεων εξακολουθεί να υστερεί.
Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι αν το κράτος έχει δικαίωμα να απαιτεί από τους πολίτες να πληρώνουν. Είναι αν μπορεί να απαιτεί αξιοπιστία χωρίς να επιδεικνύει την ίδια αξιοπιστία απέναντί τους.
Διότι η δημοσιονομική συνέπεια δεν μπορεί να είναι υποχρέωση μόνο των φορολογουμένων και των επιχειρήσεων. Οφείλει να είναι, πρωτίστως, υποχρέωση και του ίδιου του κράτους.