Οι ετήσιες κεφαλαιουχικές δαπάνες στα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδόν τριπλασιάστηκαν μεταξύ 2019 και 2025, σύμφωνα με την έκθεση Monitoring Report του 2026 για την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών στην Ευρώπη, που δημοσίευσε ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ, ACER.
Οι επενδύσεις στη μεταφορά αυξήθηκαν κατά 193%, από περίπου 10.4 δισ. ευρώ σε 30.5 δισ. ευρώ. Παράλληλα, οι ετήσιες κεφαλαιουχικές δαπάνες για τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν κατά 51%, από 23.5 δισ. ευρώ σε 35.3 δισ. ευρώ, μεταξύ 2021 και 2024. Η εισαγωγική σύνοψη της έκθεσης αναφέρει αύξηση των επενδύσεων διανομής από το 2021 έως το 2025, σε αντίθεση με το κύριο κείμενο που αναφέρει το 2024 ως έτος λήξης της περιόδου.
Η ACER αποδίδει την αύξηση των επενδύσεων στα ηλεκτρικά δίκτυα στις υψηλότερες τιμές παραγωγής και, κυρίως, στη μεγαλύτερη ζήτηση για τη σύνδεση νέων χρηστών και για ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα.
Η διεύρυνση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και η αυξημένη ζήτηση ηλεκτρισμού, που συνδέεται με αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικά οχήματα και κέντρα δεδομένων, απαιτούν δίκτυα ικανά να εξυπηρετούν νέες συνδέσεις και τις μεταβαλλόμενες συνθήκες παραγωγής και κατανάλωσης. Την ίδια ώρα, τα δίκτυα φυσικού αερίου πρέπει να προσαρμοστούν στη χαμηλότερη ζήτηση, ενώ το υδρογόνο βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Καθυστερήσεις και συμφόρηση περιορίζουν το αποτέλεσμα των επενδύσεων
Η υψηλότερη κεφαλαιουχική δαπάνη από μόνη της δεν διασφαλίζει ότι οι υποδομές θα συμβαδίσουν με τις αυξανόμενες ανάγκες δυναμικότητας μεταφοράς. Η ACER επισημαίνει δύο παράγοντες: τις καθυστερήσεις στα έργα και την αύξηση των εσόδων από συμφόρηση.
Παρά την πρόοδο στα ευρωπαϊκά έργα προτεραιότητας, οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να καταγράφονται κυρίως στην αδειοδότηση. Αυτό συνδέεται με υψηλότερο κόστος συμφόρησης και βραδύτερη πρόσβαση σε φθηνότερη και καθαρότερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Κάθε έτος, καθυστερήσεις επηρεάζουν από 9% έως 30% των έργων κοινού ενδιαφέροντος και αμοιβαίου ενδιαφέροντος στη μεταφορά ηλεκτρισμού, των PCIs και PMIs. Περίπου 40% των PCIs επηρεάζεται σε κάποιο στάδιο, γεγονός που συμβάλλει σε μέσο χρόνο υλοποίησης 12 ετών. Η ACER εκτιμά ότι καθυστέρηση ενός έτους στην ολοκλήρωση των συγκεκριμένων έργων προκαλεί καθαρές απώλειες οικονομικής ευημερίας ύψους 4 δισ. ευρώ.
Σημαντικά αυξήθηκαν και τα «έσοδα από συμφόρηση», δηλαδή τα έσοδα από τη σπάνια διασυνοριακή δυναμικότητα μεταφοράς όταν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας διαφέρουν μεταξύ ζωνών προσφοράς της ΕΕ εξαιτίας περιορισμών στο δίκτυο. Από 1.3 δισ. ευρώ το 2019 ανήλθαν σε 9.2 δισ. ευρώ το 2025, επταπλασιαζόμενα.
Ωστόσο, περίπου 60% των συνολικών διαθέσιμων εσόδων από συμφόρηση εξακολουθεί να δεσμεύεται για μελλοντική χρήση, φθάνοντας περίπου τα 12.5 δισ. ευρώ το 2025. Οι κανόνες της ΕΕ προβλέπουν ότι τα έσοδα αυτά πρέπει να επανεπενδύονται για την άρση των διασυνοριακών περιορισμών του δικτύου ή, όταν οι στόχοι προτεραιότητας έχουν ήδη εκπληρωθεί, να κατευθύνονται σε μειώσεις τιμολογίων, σημειώνει η ACER.