Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται, οι επενδύσεις αυξάνονται, η ανεργία υποχωρεί και το δημόσιο χρέος μειώνεται. Αυτή είναι η εικόνα που παρουσιάζει ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027, ο οποίος κατατέθηκε στη Βουλή την Παρασκευή. Υπάρχει, ωστόσο, μια δεύτερη πραγματικότητα, λιγότερο εντυπωσιακή από τους μακροοικονομικούς δείκτες: τα νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλές τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια και στέγαση, ενώ οι αυξήσεις των εισοδημάτων δεν μεταφράζονται πάντοτε σε αντίστοιχη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης.
Το κεντρικό ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσο αναπτύσσεται η ελληνική οικονομία, αλλά ποιοι τελικά απολαμβάνουν τα οφέλη αυτής της ανάπτυξης και πόσα χρήματα περισσεύουν στο τέλος του μήνα.
Ανάπτυξη 2,3% και πληθωρισμός 2,8%
Ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει ανάπτυξη 2,3% το 2027, έναντι 2% το 2026. Οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 7,9%, ενώ η ανεργία αναμένεται να υποχωρήσει από το 8,4% στο 7,9%. Την ίδια στιγμή, όμως, ο πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 2,8%, έπειτα από μια χρονιά κατά την οποία εκτιμάται ότι θα φτάσει το 4%.
Πρόκειται για μια κρίσιμη παράμετρο. Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν σημαίνει ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Σημαίνει ότι συνεχίζουν να αυξάνονται, απλώς με χαμηλότερο ρυθμό.
Ενδεικτικά, ένα καλάθι προϊόντων αξίας 100 ευρώ το 2025, με αυξήσεις 4% το 2026 και 2,8% το 2027, θα κοστίζει περίπου 107 ευρώ στο τέλος της διετίας. Και αυτή είναι μια υποθετική εφαρμογή του γενικού πληθωρισμού, καθώς οι επιμέρους ανατιμήσεις σε τρόφιμα ή ενέργεια μπορεί να διαφέρουν σημαντικά.
Μισθοί: Αυξήσεις στα χαρτιά, μικρότερη ενίσχυση στην πράξη
Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό, οι αμοιβές ανά εργαζόμενο προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3,9% το 2027. Εάν επιβεβαιωθεί παράλληλα ο στόχος για πληθωρισμό 2,8%, η μέση πραγματική αύξηση των αποδοχών θα περιοριστεί περίπου στο 1,1%.
Για έναν εργαζόμενο με μηνιαίες μικτές αποδοχές 1.200 ευρώ, μια υποθετική αύξηση 3,9% αντιστοιχεί σε 46,80 ευρώ τον μήνα, πριν από φόρους και εισφορές. Η πραγματική βελτίωση της αγοραστικής δύναμης, με βάση τον προβλεπόμενο πληθωρισμό, θα είναι αισθητά μικρότερη.
Παράλληλα, η κυβέρνηση θέτει ως στόχο ο κατώτατος μισθός να φτάσει τα 1.000 ευρώ μέσω δύο αυξήσεων, τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται στο ύψος των καθαρών αποδοχών και στη σχέση τους με τις πραγματικές δαπάνες κάθε νοικοκυριού.
Συνταξιούχοι και δημόσιοι υπάλληλοι: Ποιο είναι το πραγματικό όφελος
Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η ετήσια οικονομική ενίσχυση των 400 ευρώ, η οποία από τον Νοέμβριο του 2026 επεκτείνεται στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Παράλληλα, από τον Δεκέμβριο του 2027 προβλέπεται επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ για τους δημοσίους υπαλλήλους.
Οι ενισχύσεις αυξάνουν το διαθέσιμο εισόδημα των δικαιούχων, αλλά υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα σε μια ετήσια καταβολή και σε μια μόνιμη μηνιαία αύξηση. Τα 400 ευρώ αντιστοιχούν σε περίπου 33 ευρώ τον μήνα εάν κατανεμηθούν σε δωδεκάμηνη βάση. Το ποσό προσφέρει ανακούφιση, χωρίς όμως να αναιρεί τις σωρευτικές αυξήσεις στο κόστος ζωής των προηγούμενων ετών.
Οι επιχειρήσεις και οι φορολογικές ελαφρύνσεις
Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει μειώσεις φόρων για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε εξοπλισμό, σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου και περιορισμό του τέλους επιτηδεύματος.
Προβλέπεται επίσης νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα 1,5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να ενισχύσουν την επιχειρηματικότητα και την απασχόληση. Το πραγματικό αποτέλεσμά τους, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το πόσες επιχειρήσεις θα αποκτήσουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση και εάν οι επενδύσεις θα οδηγήσουν σε περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βλέπει χαμηλότερη ανάπτυξη
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα παράμετρος είναι η απόσταση μεταξύ των κυβερνητικών προβλέψεων και εκείνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενώ ο ελληνικός προϋπολογισμός προβλέπει ανάπτυξη 2,3% για το 2027, η Κομισιόν εκτιμά ότι θα περιοριστεί στο 1,5%.
Αντίστοιχα, η Επιτροπή προβλέπει πληθωρισμό 3,2%, υψηλότερο από το 2,8% που περιλαμβάνει ο ελληνικός σχεδιασμός. Η απόκλιση δεν αποδεικνύει ότι ο προϋπολογισμός θα διαψευστεί. Αναδεικνύει, όμως, την αβεβαιότητα γύρω από δύο βασικές παραμέτρους: πόσο γρήγορα θα αναπτύσσεται η οικονομία και πόσο θα συνεχίσουν να αυξάνονται οι τιμές.
Το πραγματικό στοίχημα του 2027
Η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους στο 128,5% του ΑΕΠ και το πρωτογενές πλεόνασμα 3,2% συνιστούν σημαντικούς δημοσιονομικούς στόχους. Όμως η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη βελτίωση του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Για έναν εργαζόμενο που καταβάλλει μεγάλο μέρος του μισθού του στο ενοίκιο, για μια οικογένεια που αντιμετωπίζει αυξημένες δαπάνες διατροφής και για έναν συνταξιούχο που χρειάζεται μεγαλύτερο ποσό για φάρμακα και ενέργεια, η ανάπτυξη αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο μόνο όταν μετατρέπεται σε πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα. Το μεγάλο στοίχημα του 2027 δεν είναι μόνο να επιβεβαιωθεί η ανάπτυξη του 2,3%. Είναι να αποδειχθεί ότι η οικονομική πρόοδος μπορεί να φτάσει και στο πορτοφόλι των πολιτών.
Διότι οι αριθμοί μπορεί να ευημερούν, αλλά η τελική αξιολόγηση μιας οικονομικής πολιτικής γίνεται εκεί όπου συναντώνται ο μισθός, οι λογαριασμοί και το κόστος της καθημερινής ζωής.
